\u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cinping\u2019\u0131n Ocak ay\u0131nda Ortado\u011fu\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaretler \u00e7er\u00e7evesinde \u2018Arap Politika Belgesi\u2019 ad\u0131 verilen bir belge yay\u0131nland\u0131. \u00c7in ve Arap d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda mevcut ili\u015fkileri, uzun vadede daha da geli\u015ftirmeyi hedefleyen belgenin ard\u0131ndan, \u00c7in\u2019de kurulacak \u2018D\u00fcnya M\u00fcsl\u00fcman \u015eehri\u2019 projesi g\u00fcndeme geldi. \u2018Hui K\u00fclt\u00fcr Park\u0131\u2019 ad\u0131yla da an\u0131lan proje, \u00fclkenin bat\u0131s\u0131nda \u00c7inli M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu Yinchuan yak\u0131nlar\u0131nda 2012 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmeye ba\u015fland\u0131 ve 2020 y\u0131l\u0131nda tamamlanmas\u0131 pl\u00e2nlan\u0131yor.<\/p>\n
Bu anlamda \u00c7in\u2019in durup dururken b\u00f6ylesi bir proje i\u00e7in 3.7 milyar Dolar ay\u0131rmas\u0131; projenin Sincan Eyaleti\u2019nde de\u011fil de, \u00fclkenin bat\u0131s\u0131nda Ningxia Eyaleti ba\u015fkenti ve \u00c7in as\u0131ll\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu Yinchuan \u015fehrinde yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131; Kom\u00fcnist rejimle idare edilen \u00c7in\u2019in bu projeyle b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel M\u00fcsl\u00fcman \u00e7evrelere baz\u0131 mesajlar vermek istemesinin yan\u0131 s\u0131ra, \u0130pek yollar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131 noktas\u0131nda bulunmas\u0131ndan hareketle se\u00e7ildi\u011fi mek\u00e2n, maddi-manevi donan\u0131m, ekonomik kalk\u0131nma ve k\u00fcresel imaj gibi \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan ele al\u0131nmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n
\u00c7in-Arab \u00dclkeleri Yak\u0131nla\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n \u00c7in, 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan itibaren sergiledi\u011fi ekonomik kalk\u0131nma hamlesi \u00e7er\u00e7evesinde ihtiya\u00e7 duydu\u011fu enerji kaynaklar\u0131, \u00f6zellikle petrole ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k dolay\u0131s\u0131yla Arap d\u00fcnyas\u0131na yak\u0131nla\u015fma e\u011filimi g\u00f6sterdi. 2000\u2019li y\u0131llara gelindi\u011finde ise, \u00c7in art\u0131k ekonomik g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra, d\u00fcnya siyasetinde bir g\u00fc\u00e7 merkezi olmaya do\u011fru ilerliyordu. Bu anlamda, kayda de\u011fer bir geli\u015fme g\u00f6steren \u00c7in, d\u00fcnya \u00fclkeleriyle sadece ekonomi ve ticaret ba\u011flam\u0131nda kalmayan bir yak\u0131nla\u015fma i\u00e7ine girmeye ba\u015flad\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00c7in-Arap \u00fclkeleri aras\u0131nda askeri i\u015fbirlikleri, alt yap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131, krediler gibi vas\u0131talarla yeni bir yap\u0131lanma g\u00fcndeme geldi. Akabinde, \u2018\u00c7in-Arab \u0130\u015fbirli\u011fi Forumu\u2019 \u2018\u00c7in-Arap Dostluk Konferanslar\u0131\u2019 ile \u2018\u00c7in-Arab \u0130li\u015fkileri Medeniyetler aras\u0131 Diyalog Toplant\u0131lar\u0131\u2019 birbirini izledi.<\/p>\n Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, bu s\u00fcre\u00e7 k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olma iddias\u0131ndaki \u00c7in\u2019in d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma politikas\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131. Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cinping\u2019in bu y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda M\u0131s\u0131r ve Suudi Arabistan gibi Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n iki \u00f6nemli \u00fclkesine yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret \u00e7er\u00e7evesinde ortaya konan \u2018Arap Politika Belgesi\u2019, ili\u015fkilerin sadece bu iki \u00fclkeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6steriyor. Aksine, \u00c7in y\u00f6netimi, \u0130slamiyetle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilen Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6z konusu belgeyi Arap Birli\u011fi\u2019ni muhatap almas\u0131yla g\u00f6steriyor. \u00c7in\u2019in, Arap \u00fclkeleriyle kurdu\u011fu ve kurmakta oldu\u011fu ili\u015fki enerjiden e\u011fitime, medyadan bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerine kadar teknik, k\u00fclt\u00fcr, yat\u0131r\u0131m, ekonomi gibi pek \u00e7ok konuyu kapsamas\u0131yla, t\u0131pk\u0131 2015 y\u0131l\u0131nda Afrika a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131nda oldu\u011fu gibi bir Arap a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 s\u00fcrecine i\u015faret ediyor.<\/p>\n Hui\u2019ler \u00dczerinden Yeni Bir Din Alg\u0131s\u0131 \u00dcretimi<\/strong><\/p>\n Bir s\u00fcredir Sincan Eyaleti\u2019nde Uygurlara y\u00f6nelik uygulanan etnik politikalar\u0131n \u015fiddete d\u00f6n\u00fc\u015fmesine kar\u015f\u0131l\u0131k \u00c7in, \u00fclkede M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sadece Uygurlardan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6z konusu \u2018M\u00fcsl\u00fcman \u015eehri\u2019 projesini, Han etnik yap\u0131s\u0131na mensup M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgede ortaya koyarak g\u00f6stermek istiyor. Tarihin de\u011fi\u015fik d\u00f6nemlerinde \u0130slamiyeti benimseyen bu kitle \u2018Hui M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131\u2019 olarak an\u0131l\u0131yor. Temelde ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet k\u00f6klerinden gelen kitle olmalar\u0131 nedeniyle Hui\u2019lerin \u00c7in kom\u00fcnist rejimi ve geni\u015f \u00c7in toplumuyla ili\u015fkilerinin Uygurlar\u0131nkinden farkl\u0131l\u0131k arz edece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n Ancak \u00c7in y\u00f6netimi, Hui K\u00fclt\u00fcr Park\u0131 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi projeyle, kom\u00fcnist rejimin tasarlad\u0131\u011f\u0131 veya arzu etti\u011fi bir \u0130slam dini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 kendi eliyle ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Bu anlamda, \u2018M\u00fcsl\u00fcman \u015eehri\u2019 imaj\u0131, \u00c7in devleti perspektifinden \u0130slam k\u00fclt\u00fcr ve medeniyeti ba\u011flam\u0131nda \u00e7e\u015fitli mek\u00e2nlar\/yap\u0131lar ve etkinliklere konu olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek bir \u2018\u00c7in M\u00fcsl\u00fcman \u015eehri\u2019 imaj\u0131 olu\u015fturulacakt\u0131r. Ancak bunun salt mek\u00e2nsal konumland\u0131rmayla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayaca\u011f\u0131, pe\u015finden kom\u00fcnist rejimin resmi din anlay\u0131\u015f\u0131 -ki burada \u0130slamiyeti anlamak gerekir- ve prati\u011fini toplumsal kanallara ta\u015f\u0131yacak bir s\u00fcre\u00e7 i\u015fletilecektir.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman Toplumlara Uzat\u0131lan \u2018Zeytin Dal\u0131\u2019<\/strong><\/p>\n 2012 y\u0131l\u0131nda ba\u015flanan s\u00f6z konusu \u015fehir in\u015fas\u0131n\u0131, Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cinping\u2019in 2013 y\u0131l\u0131nda kadim Deniz ve Kara \u0130pek Yollar\u0131 projesini dillendirmesi ve akabinde bu y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Ortado\u011fu\u2019ya ger\u00e7ekle\u015ftirilen resmi ziyaretle birlikte ele almak gerekir. Bu \u00e7er\u00e7evede, kom\u00fcnist \u00c7in rejiminin \u0130slamiyet alg\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda, \u00c7in toplumundaki M\u00fcsl\u00fcmanlarla ili\u015fkisi kadar Arap d\u00fcnyas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 noktas\u0131nda Arap toplumlar\u0131 ve genel itibar\u0131yla M\u00fcsl\u00fcman toplumlara verilmek istenen bir mesaj var. Bu noktada \u00c7in\u2019in \u00f6rne\u011fin uluslararas\u0131 bir nitelik kazanm\u0131\u015f olan M\u00fcsl\u00fcman Uygurlarla aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 durum, \u00fclke i\u00e7inde hangi \u0130slam alg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirece\u011fi sorununun do\u011fmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olan \u00c7in\u2019in, \u0130slamiyetle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilen Arap d\u00fcnyas\u0131yla bug\u00fcne kadar enerji gibi s\u0131n\u0131rl\u0131 alanlardaki ili\u015fkilerini geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in \u0130slam toplumlar\u0131na pozitif bir mesaj verme zorunlulu\u011funda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu ba\u011flamda, Sincan Eyaleti\u2019ndeki Uygur M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na y\u00f6nelik politikalar\u0131yla olumlu bir imaja sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenemeyecek \u00c7in y\u00f6netimi, bu \u2018M\u00fcsl\u00fcman \u015fehri\u2019 projesiyle iki hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi istiyor. \u0130lki rejimin \u0130slamiyete dair k\u00fcresel imaj\u0131n\u0131 yenilemek. \u0130kincisi ise, \u2018Arap Politika Belgesi\u2019nde ortaya kondu\u011fu \u00fczere, Arap \u00fclkeleriyle kurulmas\u0131 pl\u00e2nlanan kapsaml\u0131 i\u015fbirliklerinin \u2018yumu\u015fak\u2019 alt yap\u0131s\u0131n\u0131 tesis etme. Bu ba\u011flamda, s\u00f6z konusu bu proje, Arap \u00fclkeleriyle kurulan ili\u015fkinin ilk etapta sosyo-k\u00fclt\u00fcrel vechesini \u00f6ne \u00e7\u0131karmay\u0131 hedefliyor. Bu noktada, Arap Politika Belgesi\u2019nde \u2018K\u00fclt\u00fcr ve Toplumlararas\u0131 De\u011fi\u015fim\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmdeki birinci maddede yer alan \u2018medeniyetler aras\u0131 diyalogun geli\u015ftirilmesi\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131na tekab\u00fcl edecek bir boyutu var.<\/p>\n Hazc\u0131 K\u00fclt\u00fcr \u0130n\u015fas\u0131 ve Dini Manip\u00fclasyon<\/strong><\/p>\n Bununla birlikte, ad\u0131, tasar\u0131m\u0131, ilham kayna\u011f\u0131 gibi arka pl\u00e2n olu\u015fumunda bir t\u00fcr \u0130slami sosyo-k\u00fclt\u00fcrel devinime ev sahipli\u011fi yapaca\u011f\u0131 imaj\u0131 veren bu projenin hangi boyutlar\u0131 kapsay\u0131p kapsamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ortaya koymak en az\u0131ndan \u015fu anda m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak baz\u0131 bat\u0131l\u0131 g\u00f6zlemcilerce \u2018Muslim Disneyland\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve belirli noktalardan do\u011frudan u\u00e7ak seferlerine ba\u015flanacak olmas\u0131 gibi alt yap\u0131 haz\u0131rl\u0131klar\u0131ndan hareketle, bu \u2018k\u00fclt\u00fcr\u2019 projesinin, paral\u0131 Arap turistler i\u00e7in cazibe merkezi olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir \u00e7aba sergileniyor.<\/p>\n Bu tip projelerin temelde pop\u00fcler, g\u00fcndelik ve t\u00fcketimci\/hazc\u0131 k\u00fclt\u00fcre ait de\u011ferlerle bezenmesi, hedef kitle olarak g\u00f6r\u00fclen Arap halklar\u0131n\u0131n \u2018i\u015ftah\u2019 y\u00f6n\u00fcne hitap edecektir. Tabii bu noktada, \u2018disneyland\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Binbir Gece masallar\u0131 ve efsanevi Alaaddin konseptleriyle bir oryantal duru\u015fa i\u015faret etti\u011fi de g\u00f6zlerden ka\u00e7mamal\u0131. Bu da, kar\u015f\u0131m\u0131za ateistlikte iddias\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren, \u2018kapitalizme\u2019 de epeyce yol vermis olan bir \u00fclkede post modern bir durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu anlamda, projenin sek\u00fcler\/dini turizm, e\u011flence sekt\u00f6r\u00fc gibi hususlar\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131n, kom\u00fcnist bir rejimin \u0130slamiyet gibi bir dine a\u00e7abilece\u011fi alan\u0131n bizatihi devlet kurumlar\u0131 ve akt\u00f6rlerince manip\u00fclasyonundan ibaret oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n \u00c7in ve Arap \u0130li\u015fkilerinde Yeni Model: \u0130pek Yollar\u0131<\/strong><\/p>\n ‘Disneyland\u2019 in\u015fas\u0131n\u0131n \u00c7in-Arap ili\u015fkilerinin ekonomik vechesiyle ilgili bir boyutunun da oldu\u011funa ku\u015fku yok. \u00d6ncelikle p\u00fcr bir yat\u0131r\u0131m olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, devlet ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cinping taraf\u0131ndan ilk defa 2013 y\u0131l\u0131nda g\u00fcndeme getirilen ve bu y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda M\u0131s\u0131r ziyareti s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u00fczerinde durdu\u011fu \u2018Kara ve Deniz \u0130pek Yollar\u0131\u2019 projeleriyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131. Geni\u015f anlamda de\u011ferlendirildi\u011finde, \u0130pek Yollar\u0131 her iki g\u00fczerg\u00e2htan da Arap \u00fclkeleriyle birle\u015fiyor. Dolay\u0131s\u0131yla Yinchuan \u015fehrine yeni bir \u00e7ehre kazand\u0131racak olan proje, \u00e7e\u015fitli ekonomik faaliyetlere konu olmas\u0131yla \u2018Deniz ve Kara \u0130pek Yollar\u0131\u2019 projelerinin bir aya\u011f\u0131n\u0131 te\u015fkil etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu anlamda, Kara \u0130pek Yolu\u2019nun \u00c7in\u2019in bat\u0131s\u0131nda ge\u00e7ti\u011fi bu \u015fehir, bu anlamda bir cazibe merkezi olmaya aday. Bu proje de, s\u00f6z konusu bu pl\u00e2n\u0131n bir par\u00e7as\u0131.<\/p>\n Bu nedenle, \u00c7in y\u00f6netimi \u0130pek Yollar\u0131 projesiyle hem b\u00f6lgesel hem k\u00fcresel alt yap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131, ticaret ve siyasi ili\u015fkileri geli\u015ftirmeyi \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Projeye \u2018\u0130pek Yolu Ekonomi Ku\u015fa\u011f\u0131\u2019 ad\u0131 verilmesi de bunun g\u00f6stergesi. 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan itibaren birinci kalk\u0131nma hamlesi olarak de\u011ferlendirilebilecek s\u00fcre\u00e7te g\u00fcneybat\u0131 sahil \u015ferindeki ve hinterland\u0131ndaki \u015fehirlerin b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla kalk\u0131narak k\u00fcresel ekonomi ve k\u00fclt\u00fcr yap\u0131la\u015fmas\u0131na eklemlenmesinin ard\u0131ndan, \u015fimdi s\u0131ra geri kalm\u0131\u015f b\u00f6lgelere geliyor. \u2018M\u00fcsl\u00fcman \u015fehri\u2019nin in\u015fa edilece\u011fi Yinchuan \u015fehri de \u00fclkenin geri kalm\u0131\u015f bat\u0131 b\u00f6lgesinde, kadim \u0130pek Yolu g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda bulunmas\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n <\/p>\n