5 Ocak Pazar g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan 10. genel se\u00e7imler darbeler ve askeri vesayet alt\u0131nda h\u00fck\u00fcmetler g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00fclkenin belki de en \u00e7eli\u015fkili se\u00e7imleri oldu. Sadece \u00fclke muhalefetinin de\u011fil, uluslararas\u0131 \u00e7evrelerin de me\u015fruiyeti konusunda ciddi kayg\u0131lar duydu\u011fu ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oranda kat\u0131l\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi se\u00e7imler kana buland\u0131. Muhalefet se\u00e7imleri boykot ederken, uluslararas\u0131 \u00e7evreler g\u00f6zlemci g\u00f6ndermeyerek tepkilerini ortaya koydular. 300 sandalyeli parlamentonun yeni \u00fcyelerini belirleyecek se\u00e7imde yakla\u015f\u0131k 200 b\u00f6lgesinde oy kullan\u0131lmad\u0131. \u00c7ok az say\u0131da se\u00e7menin oy kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlendi. \u2018Se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fini\u2019 polisle sa\u011flayamayan h\u00fck\u00fcmet ordu birliklerini g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Buna ra\u011fmen, pek \u00e7ok se\u00e7im merkezine sald\u0131r\u0131lar ger\u00e7ekle\u015firken, resmi rakamlara g\u00f6re 18, muhalefet kaynaklar\u0131na g\u00f6re ise 22 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. \u00d6ld\u00fcr\u00fclenlerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn muhalefet destek\u00e7isi oldu\u011fu ve birinin de polis oldu\u011fu belirtiliyor. H\u00fck\u00fcmet \u015fiddet olaylar\u0131ndan muhalefeti \u00f6zellikle de Ulusal Parti Ba\u015fkan\u0131 Beg\u00fcm Halide Ziya\u2019y\u0131 sorumlu tutuyor. Ziya\u2019nin son be\u015f g\u00fcnd\u00fcr ev hapsinde oldu\u011fu da biliniyor.<\/p>\n
Muhalefetin se\u00e7imleri boykot karar\u0131 almas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan se\u00e7im b\u00f6lgeleri da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na g\u00f6re 153 sandalye do\u011frudan iktidardaki Halk\u00e7\u0131 Parti\u2019ye gitmi\u015f oldu. Zaten Ba\u015fbakan \u015eeyh Hasina da bunu se\u00e7imler \u00f6ncesinde bir zafer edas\u0131yla g\u00fcndeme getirmi\u015fti. Se\u00e7imler sonras\u0131nda a\u00e7\u0131klama yapan Enformasyon Bakan\u0131, se\u00e7menlerin ka\u00e7ta ka\u00e7\u0131n\u0131n oy kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6neminin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6nemli olan\u0131n boykot \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uymayarak sand\u0131k ba\u015f\u0131na gidenler oldu\u011funu s\u00f6ylemesi ak\u0131llara durgunluk verecek d\u00fczeydeydi. Oysa se\u00e7imlerden daha bir hafta \u00f6nce yap\u0131lan kamuoyu yoklamalar\u0131nda halk\u0131n %77\u2019si, se\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 \u00e7oktan beyan ediyordu. Muhalefet lideri ve Ulusal Parti ba\u015fkan\u0131 Beg\u00fcm Halide Ziya ise, se\u00e7imleri \u2018\u015faka\u2019 gibi bir geli\u015fme diye yorumlad\u0131 ve bu se\u00e7imlerin ger\u00e7ekte hi\u00e7bir siyasi me\u015fruiyeti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
Asl\u0131nda bu \u00e7eli\u015fkili ve belki de siyasi fel\u00e2ket olarak adland\u0131r\u0131labilecek bu geli\u015fme aylar \u00f6ncesinden ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Muhalefetin H\u00fck\u00fcmet\u2019teki Halk\u00e7\u0131 Parti\u2019ye (Awame League) se\u00e7im h\u00fck\u00fcmeti kurulmas\u0131 yolundaki tavsiyelerine akabinde ABD ve \u0130ngiltere, Avrupa Birli\u011fi gibi g\u00fc\u00e7lerce H\u00fck\u00fcmet kanad\u0131na y\u00f6nelik muhalefetle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde se\u00e7ime gidilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 da sonu\u00e7 vermedi. Se\u00e7ime gidilirken, Ba\u015fbakan \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n izledi\u011fi tehlikeli yollardan biri \u2018se\u00e7im h\u00fck\u00fcmeti\u2019 kurmamaksa, bir di\u011feri de se\u00e7im ittifaklar\u0131ndaki rol\u00fcyle iktidar de\u011fi\u015fikliklerinde \u00f6nemli bir rol oynayan Cemaat-i \u0130slamiye\u2019nin liderlerini ve akabinde bu partiyi ve\u00a0 hareketi ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik giri\u015fimi oldu.<\/p>\n
Asl\u0131nda bu iki s\u00fcre\u00e7 birbiriyle ilintiliydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc son yirmi y\u0131lda yap\u0131lan se\u00e7imlere \u00fc\u00e7 ay kala kurulan \u2018se\u00e7im h\u00fck\u00fcmeti\u2019yle gidilmesini siyasi bir \u00f6neri olarak g\u00fcndeme getiren Cemaat-i \u0130slami liderleri olmu\u015ftu. Akabinde, gerek Halk\u00e7\u0131 Parti gerekse Ulusal Parti ile d\u00f6nemin siyasi konjenkt\u00fcrlerine uygun olarak se\u00e7im ittifaklar\u0131 yapan Cemaat-i \u0130slami her iki partinin e\u015f de\u011ferdeki oy potansiyellerini \u2018k\u0131rabilecek\u2019 halk deste\u011fine sahip olmas\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir anlamda dengeleri belirleyici siyasi bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n 2009 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131ndaki se\u00e7imlerin ard\u0131ndan Ba\u015fbakan olmas\u0131 ve h\u00fck\u00fcmeti kurmas\u0131yla birlikte \u00fclke siyasal ya\u015fam\u0131n\u0131 ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131ya de\u011fi\u015ftirme \u00e7abas\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Yarg\u0131 sistemine ve emniyet kurumuna atamalar, ordunun \u00f6nde gelen baz\u0131 subaylar\u0131n\u0131n \u2018ortadan kald\u0131rma\u2019 gibi icraatlar\u0131 nihayetinde ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131 denilen s\u00fcre\u00e7te Cemaat-i \u0130slami \u00fcyelerinin \u2018ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131\u2019 ve o d\u00f6nem Pakistan ordusuyla s\u00f6zde \u2018i\u015fbirlik\u00e7ilik’ yapmas\u0131 arg\u00fcman\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek ad\u0131na \u201cUluslararas\u0131 Sava\u015f Su\u00e7lar\u0131 Mahkemesi\u201d denilen yap\u0131 ile Cemaat-i \u0130slami\u2019nin \u00f6nde gelen liderlerini hapis ve \u00f6l\u00fcm cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131rma s\u00fcreci ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Tabii 5 Ocak se\u00e7imlerine gidilirken \u00fclke siyasal ve de toplumsal ya\u015fam\u0131n\u0131 kaosa s\u00fcr\u00fckleyen geli\u015fmeleri Banglade\u015f\u2019in i\u00e7 meselesi olarak yorumlamak, hele hele g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda son derece \u2018naif\u2019 bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. Asl\u0131nda \u00fclkenin bug\u00fcnk\u00fc siyasal \u2018ger\u00e7ekli\u011finde\u2019 belirleyici olan \u2018d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler\u2019 daha ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa giden s\u00fcre\u00e7ten ele al\u0131nmay\u0131 hak etmektedir. Kimi g\u00f6zlemcilerin ifade etti\u011fi \u00fczere, son be\u015f y\u0131lda Hindistan Banglade\u015f\u2019den b\u00fcy\u00fck bir kazan\u0131m elde etti. Sadece ekonomik anla\u015fmalar yoluyla de\u011fil, ticaret yollar\u0131yla. \u00d6te yandan baz\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 Hint eyaletleri \u00fczerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kontrol de unutulmamal\u0131. Tam da bu noktada Hindistan\u2019\u0131 sadece Banglade\u015f \u00fczerinde de\u011fil, t\u00fcm b\u00f6lgede siyasi temsilci atayan Bat\u0131l\u0131 g\u00fcc\u00fcn rol\u00fcn\u00fc g\u00f6z ard\u0131 etmemek laz\u0131m…<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu konulardaki ba\u015far\u0131 Halk\u00e7\u0131 Parti\u2019yi iktidarda tutulmas\u0131yla sa\u011fland\u0131. Bu nedenledir ki, \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n ana destek\u00e7isi kom\u015fu \u00fclke Hindistan\u2019d\u0131r. Hindistan, Halk\u00e7\u0131 Parti\u2019yi iktidarda tutmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba g\u00f6sterdi. Bug\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kan ger\u00e7ekler sadece \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n politikas\u0131yla a\u00e7\u0131klanamaz. Bu Hindistan politikalar\u0131n\u0131n bir sonucudur. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131 \u2018komplo\u2019 diyerek k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek veya olan biteni iki kad\u0131n siyaset\u00e7i aras\u0131ndaki \u2018dala\u015fla\u2019 ifade etmeye yerine, b\u00f6lgenin tarihine derinlikli bir bak\u0131\u015fla yakla\u015fman\u0131n gerekli oldu\u011funa ku\u015fku yok. Belki bu iki kad\u0131n siyaset\u00e7i fig\u00fcr\u00fcnden geriye do\u011fru giderek de \u00fclkenin g\u00f6rece k\u0131sa siyasi tarihini ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00f6ncesini incelemeye ba\u015flanabilir.<\/p>\n
\u015eimdi Banglade\u015f\u2019te ne olacak sorusunu sorma zaman\u0131. Kimi g\u00f6zlemcilerin dile getirdi\u011fi \u00fczere, Ba\u015fbakan \u015eeyh Hasina \u00fclkenin Ba\u015fbakan\u0131 de\u011fil, \u201cDakka\u2019n\u0131n Ba\u015fbakan\u0131\u201d olarak an\u0131l\u0131yor. Bunun arkas\u0131nda hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Ba\u015fbakan ve h\u00fck\u00fcmetin \u00fclke genelinde muhalefetin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc grev ve boykotlara m\u00fcdahale edemedi\u011fi ve g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden bir tan\u0131mlama. Zaten bu nedenledir ki, Ba\u015fbakan ordu birliklerinin g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamas\u0131n\u0131 talep etti. Ancak bu g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak yerine, toplumsal kaosu daha da art\u0131rmaya ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7ine orduyu da \u00e7ekmeye y\u00f6nelik bir giri\u015fim oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n
Bug\u00fcn gelinen noktada Cemaat-i \u0130slami liderlerine y\u00f6nelik yarg\u0131lamalar ve idamlar konusu h\u00e2l\u00e2 g\u00fcndemde. Se\u00e7imlerin ard\u0131ndan bu konuda h\u00fck\u00fcmetin tavr\u0131 ne olaca\u011f\u0131 merak konusu. Son yirmi y\u0131ll\u0131k tecr\u00fcbenin ard\u0131ndan Cemaat-i \u0130slami\u2019yi ortadan kald\u0131rmadan Halk\u00e7\u0131 Parti\u2019nin iktidar\u0131 elde etmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmedi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. Cemaat-i \u0130slami kimi desteklerse o iktidara geliyor. Bunun sonucu olarak, Halk\u00e7\u0131 Parti Cemaat-i \u0130slami\u2019yi ortadan kald\u0131rmaya karar verdi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Bunun \u00f6ncelikli sebebi olarak da 40 y\u0131l aradan sonra 1971 hadisesi g\u00fcndeme getirildi. \u015eu ana kadar bir lideri ast\u0131lar ve di\u011ferleri s\u0131rada bekliyor, aralar\u0131nda ulusalc\u0131 liderler de var. \u0130damlar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, y\u00f6netim muhalefeti dikkate alm\u0131yor demektir. D\u00fc\u015f\u00fck kat\u0131l\u0131ml\u0131 se\u00e7imler \u00fclkenin s\u00f6zde demokratik me\u015fruiyetini temsil etmiyor. \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnde iki \u015f\u0131k bulunuyor. Ya ordu destekli bask\u0131 rejimini giderek art\u0131rmaya devam edecek. Ya da Banglade\u015f halk\u0131n\u0131n talep etti\u011fi asgari demokratik y\u00f6ntemleri hayata ge\u00e7irme konusunda muhalefetle masaya oturacak… \u0130lkini se\u00e7ti\u011fi taktirde, sadece Cemaat-i \u0130slami mensuplar\u0131 de\u011fil, geni\u015f kesimler geli\u015fmelerden etkilenecek. \u0130kincisini se\u00e7ti\u011finde ise Banglade\u015f halk\u0131 en az\u0131ndan k\u0131sa vadeli olarak derin bir soluk alacak.<\/p>\n