Malezya\u2019n\u0131n Saravak Eyaleti\u2019nde Cumartesi g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan Eyalet parlamento se\u00e7imlerinde, Birle\u015fik Ulusal Malay Organizasyonu\u2019nun (UMNO) ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Ulusal Cephe koalisyonu y\u00fczde 87.8\u2019lik oy ald\u0131. Bu zafer, Ulusal Cephe koalisyonuna 82 \u00fcyeli parlamentoda 72 milletvekilli\u011fi kazand\u0131r\u0131rken, \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu da beraberinde getirdi. \u00dclkenin en b\u00fcy\u00fck eyaleti olmas\u0131, zengin do\u011fal kaynaklar\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kan Saravak, on y\u0131llarca Ulusal Cephe iktidarlar\u0131n\u0131n oy deposu \u00f6zelli\u011fiyle de \u00fclke siyasal ya\u015fam\u0131nda ba\u015fat bir rol oynuyor. Saravak\u2019da elde edilen bu son ba\u015far\u0131, sadece Saravak\u2019da mevcut iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 getirmekle kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda ulusal politikada da Ba\u015fbakan Necib bin Razak\u2019\u0131n elini g\u00fc\u00e7lendiren olduk\u00e7a \u00f6nemli bir geli\u015fme olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n
Saravak Eyaleti halk\u0131 sergiledi\u011fi siyasi e\u011filimle, bu se\u00e7imlerde de kimseyi yan\u0131ltmad\u0131 ve ulusal \u00e7apta bir se\u00e7im olmasa da, iki y\u0131l sonra yap\u0131lmas\u0131 beklenen 14. Genel se\u00e7imler i\u00e7in federal h\u00fck\u00fcmet iktidar \u00e7evrelerinde moral destek olu\u015fturdu. Ve bu anlamda, bir kez daha Saravak\u2019\u0131n Ulusal Cephe koalisyonunun can simidi oldu\u011fu tasdik edildi. Bu se\u00e7im zaferi, 2011\u2019den bu yana Eyalet ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u2018Birle\u015fik Bumiputra Partisi\u2019 (PBB) ba\u015fkan\u0131 Adnan Satem\u2019in ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. Ancak bu se\u00e7im sonucunun hi\u00e7 ku\u015fku yok ki ulusal d\u00fczeyde etkisi ise, Ba\u015fbakan Necib bin Razak ve federal h\u00fck\u00fcmete verilen b\u00fcy\u00fck destek olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n
Cumartesi g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan se\u00e7imde, hem Eyaleti y\u00f6neten siyasi partilerin hem de\u00a0 merkezin, yani UMNO\u2019nun istedi\u011fini ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Se\u00e7im \u00f6ncesinde en \u00f6nemli kayg\u0131, bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir g\u00fcndemi me\u015fgul eden \u201c1 Malezya Kalk\u0131nma Fonu\u201dndaki (1MDB) usuls\u00fczl\u00fcklerdi. Bu usuls\u00fczl\u00fcklerin do\u011frudan muhatab\u0131 ise, kurucusu olmas\u0131 s\u0131fat\u0131yla Ba\u015fbakan Necib bin Razak ve h\u00fck\u00fcmetiydi. Ba\u015fbakan\u0131n bu konudaki sorumlulu\u011funu art\u0131ran bir ba\u015fka unsur ise, Maliye Bakan\u0131 s\u0131fat\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131yor olmas\u0131. Sadece ulusal siyasi g\u00fcndemi belirlemekle kalmayan, \u00e7e\u015fitli para transferleri nedeniyle \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015farak uluslararas\u0131 bir nitelik kazanan 1MDB konusuna paralel y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ba\u015fka s\u00fcre\u00e7 ise, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ki\u015fisel hesab\u0131na yat\u0131r\u0131lan yakla\u015f\u0131k 681 milyon Dolarl\u0131k mebla\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131yla ilgiliydi. Her ne kadar, ba\u015fta Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fclkenin \u00f6nde gelen kurumlar\u0131nca ba\u015flat\u0131lan soru\u015fturmalarda Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ki\u015fisel banka hesab\u0131yla ilgili soru\u015fturma sonunda \u2018usuls\u00fczl\u00fc\u011fe\u2019 rastlanmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lsa da, be\u015f farkl\u0131 \u00fclkede bu fonla ilgili para transferlerine y\u00f6nelik incelemeler s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Yukar\u0131da dile getirilen bu kayg\u0131 nedeniyle, en az\u0131ndan kimi \u00e7evrelerin beklentisi, Saravak halk\u0131n\u0131n bir \u2018ders\u2019 verece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeydi. Bu \u2018ders\u2019, 2013 y\u0131l\u0131nda \u00c7inli se\u00e7menin muhalefet partilerini tercih etmesiyle olu\u015fan \u2018siyasi tsunami\u2019 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 de\u011fil de, en az\u0131ndan muhalefet partilerinin alacaklar\u0131 oy oranlar\u0131nda ve \u00e7\u0131karacaklar\u0131 milletvekilleri say\u0131s\u0131nda k\u0131smi bir art\u0131\u015fla bile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Ancak bunun aksi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Saravak se\u00e7meninin t\u00fcm bu g\u00fcndem s\u00fcre\u00e7lerine \u2018tepkisiz\u2019 kald\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumlanabilecek siyasi e\u011filimi, temelde Saravak Eyaleti\u2019nin ulusal siyasetle ba\u011f\u0131 veya ba\u011flant\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da ele al\u0131nacak \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Saravak Se\u00e7ti UMNO Kazand\u0131<\/strong><\/p>\n Ancak se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Saravak halk\u0131n\u0131n kahir ekseriyetinin, yukar\u0131da dile getirilen geli\u015fmelere kay\u0131ts\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve de bu geli\u015fmelerin Eyalet siyasetinde bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Elde edilen bu se\u00e7im zaferi, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, en ba\u015fta Ba\u015fbakan\u2019\u0131n rahat bir nefes almas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Al\u0131nan se\u00e7im sonucu nihai olarak iktidardaki Ulusal Cephe, daha do\u011frusu UMNO\u2019n\u0131n kazan\u00e7 hanesine yaz\u0131ld\u0131. Bu zafer, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n parti ve iktidar koalisyonundaki yerini sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131rken, iki y\u0131l sonra yap\u0131lmas\u0131 beklenen 14. Genel se\u00e7imler i\u00e7in de \u00f6nemli bir moral destek anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. Saravak halk\u0131n\u0131n genel se\u00e7imlerde bug\u00fcne kadar verdi\u011fi oylar gibi, bir sonraki genel se\u00e7imlerde de verece\u011fi oylar, merkezi h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in var olu\u015fsal bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda muhalefetin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u2018reform hareketi\u2019, \u00f6zellikle 2008 ve 2013 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lan genel se\u00e7imlerde Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019nda be\u015f eyaletin y\u00f6netiminin kazan\u0131lmas\u0131 ve \u00f6nemli oy art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle ki, 2013 se\u00e7imlerinde muhalefetin toplam oyunun y\u00fczde 52\u2019yi bulmas\u0131 58 y\u0131ld\u0131r iktidardaki UMNO ve ulusal cephe\u2019nin gidi\u015finin yak\u0131n oldu\u011funun i\u015faretiydi. Bu s\u00fcre\u00e7te, UMNO \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki Ulusal Koalisyon\u2019un se\u00e7imleri kazanmas\u0131nda tek amil ise Saravak oldu. Bu nedenle hem iktidar hem de muhalefet i\u00e7in Saravak se\u00e7meninin siyasi e\u011filimlerinde ya\u015fanacak herhangi bir de\u011fi\u015fiklik ulusal siyaseti do\u011frudan etkileme g\u00fcc\u00fcne sahip. Son se\u00e7imde bu etkinin halen UMNO lehine oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Muhalefet \u0130\u00e7 \u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131n G\u00f6lgesinde Kald\u0131<\/strong><\/p>\n Bu se\u00e7imde, muhalefet istedi\u011fi oy art\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flayamad\u0131. Muhalefet blo\u011fundaki \u2018Halk\u0131n Adaleti Partisi\u2019 (PKR) sahip oldu\u011fu \u00fc\u00e7 milletvekilli\u011fini yeniden kazan\u0131rken, \u2018Demokratik Eylem Partisi\u2019nin (DAP) be\u015f milletvekilli\u011fini kaybedip sadece yedi milletvekilli\u011fi kazanmas\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bir siyasi erozyon. Bu durumda, muhalefet \u00f6nceki se\u00e7imlerde oldu\u011fu gibi se\u00e7im komisyonuna y\u00fckledi\u011fi baz\u0131 usuls\u00fczl\u00fckleri, merkezi h\u00fck\u00fcmetin Eyalet\u2019e y\u00f6nelik 1.19 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m ilan\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki maddi ili\u015fkiler, kampanya d\u00f6neminin demokratik e\u011filimden uzak olu\u015fu gibi fakt\u00f6rleri dile getiriyor. \u00d6nde gelen muhalefet liderlerinin Saravak Eyaleti\u2019ne girmelerine izin verilmemesi ve muhalefetin kampanya ara\u00e7lar\u0131ndan mahrumiyeti gibi \u00f6zellikler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bunda hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 yok de\u011fil.<\/p>\n Ancak muhalefetin kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar da Saravak se\u00e7imlerinde arzu edilen oy patlamas\u0131 yapamamas\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda bulunuyor. \u00d6zellikle ge\u00e7en y\u0131l Malezya \u0130slam Partisi\u2019nin (PAS), \u2018Halk Cephesi\u2019 (Pakatan Rakyat) koalisyonundan ayr\u0131lmas\u0131; ard\u0131ndan PAS\u2019\u0131n i\u00e7indeki \u2018Erdo\u011fanc\u0131lar\u2019 ad\u0131 verilen grubun bir partiden ayr\u0131l\u0131p, Emanet Partisi (Amanah) ad\u0131yla yeni bir siyasi parti \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda siyasete devam etmeleri; DAP ve PKR aras\u0131nda yeni bir muhalefet koalisyonu olu\u015fturulsa da, iki siyasi parti liderleri aras\u0131nda bitmek bilmeyen ve Saravak\u2019da aday belirleme s\u00fcrecine kadar tevar\u00fcs eden s\u00fcrt\u00fc\u015fme; bir s\u00fcredir muhalefet kanad\u0131nda i\u015flerin iyi gitmedi\u011finin g\u00f6stergesiydi. Temelde muhalefeti birarada tutan yeg\u00e2ne unsur olarak dikkat \u00e7eken Enver \u0130brahim\u2019in hapsedilmesinin de, muhalefet i\u00e7erisindeki \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 tablonun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmek gerekir.<\/p>\n Etnik Gruplar Ulusal Siyasete Mesafeli<\/strong><\/p>\n Saravak halk\u0131n\u0131n ulusal siyasette ya\u015fanan \u00e7alkant\u0131lardan ni\u00e7in uzak kald\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde k\u0131saca durulmal\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Saravak Eyaleti pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle merkezden, yani Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131yor. Bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u0131saca a\u00e7\u0131klamak, Saravak siyasetinin Kuala Lumpur siyasetinden farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 anlamay\u0131 da bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. 1963 y\u0131l\u0131nda Malezya Federasyonu\u2019na ba\u011flanan ve o s\u00fcre\u00e7te yap\u0131lan anla\u015fmalara g\u00f6re, Saravak Eyaleti y\u00f6netim, g\u00f6\u00e7men ve hukuki alanda otonom \u00f6zellik g\u00f6steriyor. Bu idari yap\u0131lanman\u0131n siyasetteki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, Eyalet se\u00e7imlerinde daima olarak yerel partilerin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Eyalet\u2019te ya\u015fayan \u00e7ok farkl\u0131 etnik toplululara mensup kesimlerin Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019yla siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel ortak noktalar\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 da yerel partilere tevecc\u00fch\u00fcn s\u00fcreklilik arz etmesine yol a\u00e7\u0131yor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6rne\u011fin geni\u015f y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne ra\u011fmen, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funun azl\u0131\u011f\u0131; say\u0131s\u0131 k\u0131rka varan etnik yap\u0131lara ev sahipli\u011fi yapmas\u0131, tar\u0131m ve ormanc\u0131l\u0131k kaynaklar\u0131na dayal\u0131 ekonomisi gibi dikkat \u00e7eken baz\u0131 hususlar da var.<\/p>\n Son se\u00e7imde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, Eyalet\u2019teki yerel siyasi partilerin ve de se\u00e7menin Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019ndaki merkez siyasete yakla\u015f\u0131mlar\u0131nda \u2018kay\u0131ts\u0131zl\u0131k\u2019 dikkat \u00e7ekiyor. Eyaleti y\u00f6neten siyasi elit, UMNO liderli\u011findeki iktidar ile, PKR \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki muhalefet koalisyonu aras\u0131nda 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana devam eden m\u00fccadelede yer almad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu konuda herhangi bir ilgi de sergilemiyor. Bu anlamda Saravak\u2019\u0131n ekonomik kalk\u0131nmas\u0131 siyasi elit i\u00e7in birincil \u00f6ncelik oluyor. Tabii bu noktada s\u0131ra, Eyalet\u2019te ekonomiyi ayakta tutan ve ortaya \u00e7\u0131kan kalk\u0131nma hamlelerinden kimler faydalan\u0131yor diye sormaya geldi\u011finde kar\u015f\u0131m\u0131za gene bu siyasi elit ve uzant\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Saravak Kalk\u0131nmaya A\u00e7<\/strong><\/p>\n \u00d6te yandan, UMNO \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki merkez siyasi yap\u0131la\u015fman\u0131n Saravak Eyaleti\u2019yle ba\u011f\u0131 sorguland\u0131\u011f\u0131ndaysa, kar\u015f\u0131m\u0131za birincisi siyasi ikincisi ekonomik olmak \u00fczere iki temel olgu \u00e7\u0131kar. Bu eyaletin her se\u00e7imde b\u00fcy\u00fck bir oy potansiyeli olmas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla Ulusal Cephe koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri i\u00e7in bir kurtar\u0131c\u0131 rol\u00fc oynamas\u0131, merkez siyasi elit i\u00e7in bu Eyaletin \u2018kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131\u2019 ve bu s\u00fcrecin devaml\u0131l\u0131k arz etmesini gerektiriyor. Saravak\u2019\u0131n bu \u00f6neminin fark\u0131nda olan Ba\u015fbakan h\u00fck\u00fcmet \u00fcyeleriyle birlikte, yakla\u015f\u0131k son bir ayd\u0131r, Saravak\u2019a kamp kurmas\u0131 da bunun somut g\u00f6stergesiydi. \u0130kincisi ise, Eyalet\u2019te \u00e7\u0131kart\u0131lan petrol ba\u015fta olmak \u00fczere orman \u00fcr\u00fcnlerinden elde edilen gelir. \u00d6zellikle petrol gelirlerinden elde edilen gelir konusunda, Eyalet y\u00f6netiminin tatmin olmad\u0131\u011f\u0131 ve bir s\u00fcredir merkez ve eyalet y\u00f6netimleri aras\u0131ndaki payla\u015f\u0131mdan daha fazla hak elde etme istiyor. Ba\u015fbakan Necib bin Razak, se\u00e7imlerden sadece iki g\u00fcn \u00f6nce, Eyalet ba\u015fkenti Kuching\u2019de yap\u0131lan Bakanlar Kurulu toplant\u0131s\u0131 sonras\u0131nda Saravak y\u00f6netiminin petrol gelirlerinden talep etti\u011fi art\u0131\u015f\u0131n k\u00fcresel petrol fiyatlar\u0131na at\u0131fta bulunarak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ancak bunun yerine, Saravak\u2019\u0131 maddi anlamda kalk\u0131nd\u0131racak milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m deste\u011fini eyalet halk\u0131na m\u00fcjde olarak sundu.<\/p>\n Saravak\u2019da, ulusal siyasete ilgi yerine, yerel sorunlar\u0131n ve bunlarla ilgili \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir se\u00e7im ya\u015fand\u0131. Elde edilen sonu\u00e7, Eyalet\u2019te iktidar ayg\u0131t\u0131n\u0131 elinde tutan yerel siyasi partiler ve elitlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirirken, federal h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in de yak\u0131n gelece\u011fe umutla bakmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n <\/p>\n