Mao Zedong\u2019un 1 Ekim 1949 tarihinde kurulu\u015funu il\u00e2n etti\u011fi \u00c7in Halk Cumhuriyeti 67 ya\u015f\u0131nda. \u2018Kom\u00fcnist \u00c7in\u2019 olarak da bilinen bu \u00fclkede bug\u00fcn kutlamalar\u0131n \u00f6nceki y\u0131llara g\u00f6re \u2018kom\u00fcnist\u2019 ideolojiyi \u00f6ne \u00e7\u0131kartan dev kitlesel g\u00f6steriler \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmeyip, aksine daha durgun t\u00f6renlere terk etmi\u015f durumda. \u0130deolojik i\u00e7erikli mesajlardan ziyade, ekonomik kalk\u0131nma hedeflerine y\u00f6nelik a\u00e7\u0131klamalar g\u00fcndeme getiriliyor. Yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00c7in temsilciliklerindeki resepsiyonlarda ise, ilgili \u00fclke temsilcileriyle \u00c7inli yetkililer aras\u0131ndaki sohbeti ticari ve yat\u0131r\u0131m ili\u015fkilerinin \u015fekillendirdi\u011fi g\u00f6zlemleniyor. Bu \u00e7er\u00e7evede, ne \u00c7in taraf\u0131nda ne de bu davetlere i\u015ftirak eden uluslararas\u0131 misafirler ve\u00e7hesinde \u2018kom\u00fcnizm\u2019 propagandas\u0131 ya da kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na rastlan\u0131yor.<\/p>\n
Tarihin bu eski hanedanl\u0131klar devletinin modern d\u00f6nemde Mao eliyle kurulu\u015fu, Kom\u00fcnist \u00c7in ile Milliyet \u00c7in yanl\u0131lar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcren ve \u00fclke modern tarihinde sivil sava\u015f olarak bilinen m\u00fccadelenin 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan kom\u00fcnistler lehine sonu\u00e7lanmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fti. Milliyet\u00e7i \u00c7in ordusu ve \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticileri ise, Tayvan Adas\u0131\u2019na g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131. B\u00f6ylece, kom\u00fcnizm ideolojisi, do\u011funun bu devasa \u00fclkesinde bir devlet sistemi \u00f6rne\u011fi olarak bug\u00fcne kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u00fcresel siyasetin ve de ekonominin oda\u011f\u0131nda yer alan bir \u00fclke konumundaki \u00c7in, hem kendi i\u00e7indeki geli\u015fmelerin hem de benzer kategoride yer alan \u00fclkelerdeki de\u011fi\u015fimler sonras\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck ekonomisi haline geldi.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in kurulu\u015fundan bu yana ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 ana d\u00f6neme ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Kom\u00fcnizm ideolojisiyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve \u2018\u00c7in kom\u00fcnizmi\u2019 olarak isim yapan siyasi yap\u0131lanman\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirdi\u011fi 1972\u2019ye kadar olan d\u00f6nem; 1970\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren ba\u015flayan liberal ekonomik a\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcreci; 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda d\u00fcnya ticaret \u00f6rg\u00fct\u00fcne kabul edili\u015fiyle k\u00fcresel sisteme entegrasyonu.<\/p>\n
Bu \u00fc\u00e7 s\u00fcre\u00e7, \u00c7in devletinin kom\u00fcnist ideolojinin unsurlar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymasa da, ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 bu ideolojinin asli unsurlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalarak ger\u00e7ekle\u015ftirmedi\u011fi bir ger\u00e7ek. ABD-Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi (SSCB) aras\u0131nda ge\u00e7en \u00a0\u00a0So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde, \u00c7in bu s\u00fcrecin bir ad\u0131m gerisinde kal\u0131rken, Nixon\u2019un 1972 y\u0131l\u0131ndaki ziyaretiyle ekonomik kalk\u0131nmaya, giderek daha \u00e7ok liberal ekonomi \u00e7izgisine yakla\u015farak buldu. \u00d6yle ki, Nixon ile Mao aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin sonunda imzalanan \u015eangay Bildirisi \u00c7in\u2019de bir d\u00f6nemin bitip yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flamas\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Nixon\u2019un bu ziyareti Vietnam Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki siyasi ve askeri konumunu g\u00fc\u00e7lendirmeye matuf yeni bir aks de\u011fi\u015fiminin ifadesiydi. Bu ba\u011flamda, \u00c7in ve SSCB aras\u0131nda, \u00f6zellikle hen\u00fcz yeni ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan veya kazanmak \u00fczere olan \u00fclkelere \u2018rol ve model\u2019 olma konusundaki ayr\u0131\u015fma ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n do\u011furdu\u011fu gerilimin de itekleyici g\u00fcc\u00fcyle d\u00f6nemin ABD h\u00fck\u00fcmeti uzun y\u0131llar tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 \u00c7in\u2019le el s\u0131k\u0131\u015fmaktan geri kalmad\u0131. ABD y\u00f6netimi, sivil sava\u015f d\u00f6neminde b\u00fcy\u00fck destek verdi\u011fi milliyet\u00e7i \u00c7in yanl\u0131lar\u0131n\u0131, 1949 y\u0131l\u0131 sonras\u0131nda da Tayvan\u2019da \u00c7in Cumhuriyeti ad\u0131yla kurulan yap\u0131yla ili\u015fkilerini geli\u015ftirmeyi tercih ederken, ana k\u0131tadaki \u00c7in y\u00f6netimiyle ili\u015fkileri dondurdu. Bu nedenle, Nixon\u2019un \u00c7in y\u00f6netimiyle ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkiler, ABD siyasetinin Asya-Pasifik\u2019deki \u00f6nemli bir politika de\u011fi\u015fimine gitti\u011finin bir ifadesidir.<\/p>\n
So\u011fu\u015f Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda 3. D\u00fcnya \u00fclkelerine modellik s\u00fcrecinde iki \u00f6nc\u00fc kom\u00fcnist \u00fclkesinden Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netimi, \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcn\u00fc almak i\u00e7in \u00c7in\u2019in benimsedi\u011fi bu \u00fclkenin baz\u0131 politikalar\u0131 benimsemek zorunda kald\u0131. Bunlar aras\u0131nda \u00c7in\u2019in g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc anti-emperyalizm; ulusal-\u0131rk ve etnik konular; uluslararas\u0131 ticaret yap\u0131la\u015fmas\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yordu. Aradan ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te Sovyetler Birli\u011fi 1987\u2019de tarihe kavu\u015furken, \u00c7in ekonomik liberalle\u015fmede \u00f6nemli ad\u0131mlar at\u0131yordu. Bug\u00fcn ise, \u00c7in art\u0131k 3. D\u00fcnya veya Ba\u011flant\u0131s\u0131z \u00fclkeler i\u00e7in bir ideolojik a\u00e7\u0131l\u0131m anlam\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yor. Aksine, sahip oldu\u011fu \u2018yat\u0131r\u0131mc\u0131\u2019 g\u00fcc\u00fcyle alt yap\u0131dan ba\u015flayarak kendi tecr\u00fcbesini bu \u00e7evrelere bizzat kendi eliyle g\u00f6t\u00fcr\u00fcp sunuyor.<\/p>\n
\u00c7in\u2019de ya\u015fanan bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde ABD\u2019nin rol\u00fc yads\u0131namaz. \u00d6yle ki, \u00c7in\u2019de kom\u00fcnistlerle milliyet\u00e7iler aras\u0131ndaki m\u00fccadelede a\u00e7\u0131k deste\u011fini milliyet\u00e7ilerden yana koyan ABD y\u00f6netimi, kontrol etmekte zorlanaca\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7lerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131nda, ortaya \u00e7\u0131kan kom\u00fcnist \u00c7in devletiyle ili\u015fkilere ba\u015flamaktan da geri durmad\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7, ABD\u2019nin \u00c7in\u2019i siyasi ve de ekonomik ba\u011flamda kendi eksenine \u00e7ekme \u00e7abas\u0131 olarak da de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in 1970\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren sergiledi\u011fi ekonomik liberalle\u015fme s\u00fcrecinin siyasi ve toplumsal alanda liberalle\u015fme ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere kap\u0131 aralamamas\u0131 \u00c7in\u2019in bir yandan \u00e7eli\u015fkisi, \u00f6te yandan kendine \u00f6zg\u00fc yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u00c7in\u2019in siyasi yap\u0131da farkl\u0131l\u0131k arz eden bu ekonomik yap\u0131la\u015fma, \u00fclkenin \u00f6zellikle g\u00fcney ve do\u011fu eyaletlerine g\u00f6receli refah\u0131 getirirken orta, bat\u0131 ve kuzey b\u00f6lgelerin bu refahtan ne kadar yararlanabildi\u011fi ise \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyi hak ediyor.<\/p>\n
Bu siyasi ve ekonomik ayr\u0131m\u0131n belirleyici k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00c7in ger\u00e7e\u011fi, 67. y\u0131l kutlamalar\u0131nda Ba\u015fbakan Li Keqiang\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131nda temel vurgu olarak ortaya konuluyordu. Ba\u015fbakan, \u2018ekonomik kalk\u0131nma\u2019 ve \u2018sosyal adalet\u2019 kavramlar\u0131na dikkat \u00e7ekerken, kara \u0130pek Yolu ve ilintili projelere at\u0131fta bulunarak, dolayl\u0131 bir \u015fekilde az geli\u015fmi\u015flikle tan\u0131mlanan b\u00f6lgelerin kalk\u0131nmas\u0131na i\u015faret ediyordu. Sosyal adalet kavram\u0131 ise, belki \u00fczerinde daha derinlikli durulmay\u0131 hak ediyor. Ancak \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir ki, nihayetinde siyasi bir rejim olarak kom\u00fcnizmde karar k\u0131lan \u00c7in devleti \u2018ekonomik e\u015fitlik\u00e7ilik\u2019\u00a0 de\u011fil, Avrupa sosyalizminin g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u2018sosyal adalet\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesini benimsemi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Nihayetinde kapitalizmin ve k\u00fcreselle\u015fmenin ba\u015fat y\u00f6nelimlerine konu olan Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerde \u2018sosyal adalet\u2019 kavram\u0131 kimi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleriyle birlikte neredeyse her devletin g\u00fcndeminde. Bu noktada, h\u00fck\u00fcmetlerin \u2018sosyal adalet\u00e7i\u2019 olup olmad\u0131klar\u0131 bir yana, d\u00f6nemin getirdi\u011fi \u015fartlar dolay\u0131s\u0131yla sosyal adalete giderek daha \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu bir bask\u0131dan da s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn. Dolay\u0131s\u0131yla \u00c7in y\u00f6netiminin sosyal adalet vurgusunu hangi perspektiften yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 da \u00f6nemli bir husus.<\/p>\n
Yukar\u0131da dile getirilen ve \u00c7in\u2019in tecr\u00fcbe etti\u011fini s\u00f6yledi\u011fim \u00fc\u00e7 farkl\u0131 d\u00f6nemin ard\u0131ndan \u015fimdilerde yeni bir safhaya ge\u00e7menin alametlerini ortaya koyuyor. Kutlamalar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Cuma g\u00fcn\u00fc, ayn\u0131 zamanda \u00c7in para birimi Yuan\u2019\u0131n, ki renminbi olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131yor, Uluslararas\u0131 Para Fonu (IMF) taraf\u0131ndan Dolar, Avro, Yen ve Pound\u2019dan sonra uluslararas\u0131 piyasalarda ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 para birimi olmas\u0131na karar verildi. Burada hat\u0131rlanmas\u0131 gereken husus \u015fudur. \u00c7in, 1980\u2019li y\u0131llardan ba\u015flayarak k\u00fcresel ekonomiye eklemlendi. Bu s\u00fcre\u00e7te, \u00f6zellikle im\u00e2lat sanayiinin g\u00fc\u00e7 kazan\u0131rken, fason da olsa d\u00fcnya piyasalar\u0131n\u0131 besleyen \u00fcretim art\u0131\u015f\u0131, \u015fehirle\u015fme, telekom\u00fcnikasyon, ula\u015ft\u0131rma gibi klasik modernle\u015fmenin vazge\u00e7ilmez s\u00fcre\u00e7lerini hayata ge\u00e7irdi.<\/p>\n
Buna paralel olarak orta s\u0131n\u0131fla\u015fman\u0131n ve de t\u00fcketimci toplum \u00f6zelliklerinin belirginlik kazand\u0131. Ancak Bat\u0131 kapitalizminin \u00f6nc\u00fc g\u00fc\u00e7leri \u00c7in\u2019e \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde devlet te\u015fekk\u00fclleri monopol\u00fcnden rekabet\u00e7i serbest piyasaya ge\u00e7i\u015f, para ve piyasa ekonomilerinde daha \u00e7ok liberalle\u015fme \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131nda bulundu. 11 Aral\u0131k 2001\u2019de ise \u00c7in, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne \u00fcyeli\u011fi kabul edildi. 2010 y\u0131l\u0131ndan itibaren d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck ekonomisi unvan\u0131n\u0131 elinde bulunduran \u00c7in, yukar\u0131da dile getirilen kapitalizmin kapsaml\u0131 yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmedeki gecikmeleri nedeniyle Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerden s\u00fcrekli ele\u015ftiri al\u0131yor. Bu ele\u015ftirilerin kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funa dair ilk ipucu ise, IMF taraf\u0131ndan Yuan\u2019\u0131n uluslararas\u0131 para birimi kabul edilmesidir. Bug\u00fcn \u00c7in\u2019de \u00fclkenin kurucu babas\u0131 Mao\u2019dan sonra en g\u00fc\u00e7l\u00fc lider oldu\u011fu yolunda g\u00f6r\u00fc\u015flerin ortaya kondu\u011fu devlet ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cinping, s\u00f6z konusu bu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc d\u00f6nemi y\u00f6netebilmesiyle tarihe ge\u00e7ecektir. 14 Mart 2013\u2019den bu yana devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten \u015ei Cinping reform s\u00f6ylemiyle \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fku yok ki dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n
http:\/\/www.dunyabulteni.net\/haber-analiz\/379348\/cin-halk-cumhuriyeti-67-yasinda<\/a><\/p>\n