İslami eğitim tartışmaları ve sınırlılıkları / Islamic education discussion and its boundaries
Mehmet Özay 03.11.2023
İslami eğitimin ne olduğu ve nasıl olması gerektiği konusundaki tartışmalar, dün olduğu gibi bugün de önemini koruyor.
Bu önemin, kendilerini İslam dinine bağlı hisseden bireyler ve toplumlar için, istisnasız bir şekilde, kendinde ve doğal bir süreçten kaynaklandığına şüphe yok. Bu durumda, temelde, İslam dini ile eğitim ilişkisi...
Sömürgecilik bağlamında Filistin sorunu ve dünya toplumu / The Issue of Palestine and world community in the context of colonialism
Mehmet Özay 22.10.2023
Filistin konusunun, sadece Müslüman toplumlar için değil, tüm dünya toplumları için önem taşıyor.
Bu önem, geçmişte kaldığı düşünülen sömürgecilik sürecinin aslında, tam da bugün, tüm dünyanın gözü önünde nasıl devam ettirildiğini ortaya koymasıyla dikkat çekiyor.
Söz konusu sömürgecilik olgusu bir yandan, sömürgeci yönetimler ve...
Osmanlı-Malay dünyası çalışmaları: anlam ve hafıza meselesi / The Ottoman-Malay world studies: A matter of meaning and memory
Mehmet Özay 16.10.2023
Osmanlı-Malay dünyası çalışmalarıyla gündeme gelen çabaların bize, somut veriler ulaşma imkânını sunduğuna kuşku yok.
Bunun ötesinde, söz konusu bu tarihi hadiselerin, ilişkilerin varlığının oraya çıkmasına neden olan ve/ya olduğu varsayılan bir düşünce ikliminin ne olup olmadığı üzerinde epeyce bir vakit harcamamız gerekiyor.
Şununla başlayalım...
“The Problem of Historical Epistemology in Ottoman Malay-World Relations”,
My article titled "The Problem of Historical Epistemology in Ottoman Malay-World Relations” was published as a chapter in The Middle East and Malay World: Contemporary Issues and Future Challenges, (ed.), Muna H. Bilgrami, Abdolreza Alami, Kuala Lumpur. (2023).
https://www.gerakbudaya.com/product/the-middle-east-and-the-malay-world
Abstract:
This paper...
Pidato Retno Marsudi tentang perubahan paradigma
Mehmet Özay 10.10.2023
Penting untuk memikirkan kembali isi pidato Menteri Luar Negeri Republik Indonesia Retno LP Marsudi pada sidang ke-78 Majelis Umum PBB di New York pada tanggal 23 September.
Pidato ini tepat waktu dan relevan untuk mengingatkan seluruh komunitas dunia tentang degradasi berbagai urusan global saat ini dan langkah-langkah...
Türkiye’de 28 Şubat Darbesi ve Takımadalar’da sömürge topraklarında misyoner faaliyetleri ilişkisine dair / Upon the relationship between the 28 February Coup in Turkey and missionary activities in colonized lands...
Mehmet Özay 28.02.2023
Darbe’nin yıldönümü bize, sadece belirli bir tarihe yani 28 Şubat 1996’ya denk düşen bir anı hatırlatmıyor. Aksine, darbeler sürecinin modern Türkiye Cumhuriyeti’nde aldığı yönelim konusunda bize genel bir fikir veriyor.
Her ne kadar, söz konusu darbenin bireylerin ve toplumsal grupların yapıp ettikleri üzerinden değerlendirilmesinde hakkılık payı aranabileceği...
Gazali düşüncesinde sosyolojik bağlam (2) Sociological context in Al-Ghazali thought
Mehmet Özay 26.02.2023
Gazali düşüncesi, toplumsal yapının çeşitli alanlarını kapsayan boyutlarıyla bizatihi, Müslüman toplumu ve bu toplumun yaşam süreçlerini ve şartlarını ele alıyor.
Adına ‘sosyolojik boyut’ denilebilecek söz konusu bu durum, bugünü yeniden değerlendirmemize yarayacak araçları içinde barındırıyor.
Bununla birlikte, bu durumun sadece Müslüman toplumla ilintili olmadığını...
Nurettin Topçu düşüncesinde iktisat ve Müslümanca yaklaşım / Economics and Muslim perspective in Nurettin Topçu’s thought
Mehmet Özay 22.02.2023
Türkiye toplumunda iktisat ve Müslümanca bakışın ne tür bir ilişki içinde olduğu konusu önemlidir. İktisadın Müslüman toplumda geldiği karşılık ile Batı düşüncesinde kalkınma ile karşılanan ve kapitalizmin desteğini almış iktisat arasında bir fark olduğu ortadadır.
Bununla birlikte, Türkiye toplumunda iktisat olgusunun varlığı hiç kuşku yok ki, Batı...
Gazali düşüncesi üzerinden dün-bügün karşılaştırması / Comparison between past and present in the light of Ghazali thought
Mehmet Özay 15.02.2023
İmam Gazali’nin, “Din’in yeniden ihyası” Ihya Ulum-Id-Din adını verdiği ve farklı alanları içinde barındıran eserini, hangi hikmete binaen kaleme aldığı konusu, bizi bu eser içindekiler yer almayan unsurlar üzerinde düşünmeye sevk ediyor.
Bir başka deyişle, Gazali, bu eseri ortaya koyarken, içinde yaşadığı toplumdan bağımsız bir fert, bir...
George Town, Penang: yatay ve dikey düzlemde toplumsal yapı / George Town, Penang: social structure on the horizontal and vertical planes
Mehmet Özay 12.02.2023
Penang Adası ve/ya Ada’daki şehir yani, bilinen ismiyle George Town, doğu ve batı’nın çeşitli kültürlerinin biraradalığına sahip yapısal bir özellik sergiliyor.
Bir başka ifadeyle söylemek gerekirse, George Town, sömürge döneminde Wellesley adıyla anılan, bugün anakara parçasında kalan bölgeyi de içine alacak şekilde idare yapıyı oluşturan Penang Eyaleti’nin...
Doğal afetler karşısında tepkiler ve etkileşimler / Reactions and interactions in the face of natural disasters
Mehmet Özay 11.02.2023
Doğal afetler, tek tek bireyleri ve toplumları sarsan ve büyük ölçüde öngörülemeyen hadiselerdir. Adına ‘doğal’ denmesi bir anlamda, bu bilinemezliğe ve kendiliğindenliğe işaret ediyor.
‘Doğal’ ve ‘afet’ arasındaki ilişki, ortaya çıkan ‘doğal’ yani, ‘kendinde’ bir gelişmenin, ilgili toplumlar üzerinde belirleyiciliği hiç kuşku yok ki, doğal afet olgusunun...
İngiliz ekonomik kalkınmacılığında Malaya’nın rolü / British economic development and the role of Malaya
Mehmet Özay 05.02.2023
İngiltere Krallığı’nın 19. yüzyılda başlayan ve 20. yüzyıla uzanan ekonomik zenginliğinin kökenleri nedir dediğimizde hiç kuşku yok ki, aklımıza gelen bölgelerden biri Malay Yarımadası oluyor.
Bu özelliğe tanık olmak için tarih kitapları gayet ‘anlamlı’ veriler içerdiği gibi, bu zenginliğe bugün dahi doğrudan tanık olmak ve anlamak mümkün.
Nurettin Topçu düşüncesi ve çetin bir yenileşme gayreti / Arduous exertion for a renewal in Nurettin Topcu thought
Mehmet Özay 01.02.2023
Nurettin Topçu düşüncesinin 1940’lı yıllardan 1960’lı yıllara uzanan serüveninde karşımıza belli başlı kavramlar ve alanlar çıkmaktadır. Bunları hakikat arayışı ve toplumsal gerçekliği oluşturmada, yapıcı unsurlar olarak düşünmek gerekir. Bu kavramalara aşağıda kısaca değineceğim...
Temeli tibarıyla kavramlar soyut düşünce ile bağlantılı oldukları kadar, belli bir toplumsal varlık alanı...
İslam toplumlarında reform düşünce ve sosyolojik gerçeklik / Reform ideas and sociological realities in Islamic societies
Mehmet Özay 29.01.2023
İslam toplumlarının veya varlığı kabul edilebilecek şekilde İslam medeniyetinin son dönemde karşılaştığı ileri sürülen kriz/ler/in nedeni konusunda, son iki yüz yıllık süre zarfında farklı coğrafyalardaki entellektüeller, din adamları (ulema), siyasetçiler tarafından görüşler ortaya kondu. Bu sürecin devam ettiğine kuşku yok...
Reform ve yenilenme konusunun 17. ve özellikle...
Nurettin Topçu düşüncesi: Osmanlı ve Yeni Cumhuriyet’te eğitim ve Teknik / The thought of Nurettin Topçu: Education and technic in Ottoman and New Republic
Mehmet Özay 22.01.2023
Değişim ve kurumsallaşma bağlamında teknik ve eğitim konusu, Osmanlı toplumunda yaşanan -özellikle, askeri alanla sınırlandırılma eğilimi gösterilen- gerileme karşısında gündeme gelmiştir.
Oysa, Osmanlı toplumu, bir yandan askeri, öte yandan eğitim alanında kuruluşundan başlayarak ortaya koyduğu teori ve pratikler onun çözülüşünü değil, yükselişini ortaya koymuştur.
Türkiye’de tarihi anlama çabası ve bunun Doğu ve Güney toplumlarına yansıması / Understanding of history in Turkey and its repercussions on Eastern and Southern societies
Mehmet Özay 13.01.2023
Yüz yıllık geçmişi içerisinde Türkiye’de tarih çalışmaları ve bu çalışmaların uluslararası arenada ve özellikle de, Doğu ve Güney toplumlarındaki yansıması üzerinde durulmaya değer bir konudur.
Bu noktada, genel bir ifade olarak, Türkiye’de tarih çalışmalarının hem ulusal, hem de uluslararası -özellikle de, ‘Doğu’ ve ‘Güney’ toplumlarına yönelik anlama...
Ghazali’nin vefat yıldönümü: biyografisi üzerinden sosyolojik gerçeklik arayışı / The commemoration of al-Ghazali’s demise: inquiry of sociological truth through his biography
Mehmet Özay 31.12.2022
Ghazali’nin (Abu Hamid), görece kısa denilebilecek yaşamı hesaplamalara göre 1111 yılı Aralık ayında yani, bundan 911 yıl önce sona ermesine rağmen, ardında bıraktığı eserler günümüzde, Doğu’da ve Batı’da zihinleri aydınlatmaya, düşünmeye ve kışkırtmaya devam ediyor.
Toplumsal ve siyasal kırılmalar
Ghazali’nin doğduğu yıl (1056), İslam tarihinde önemli bir döneme tekabül eder. İslam’ın 5. yüzyılında veya...
NATO NATO’ya karşı / NATO against NATO
Mehmet Özay 23.01.2026
Dünya Ekonomi Forumu 2026 Davos toplantılarında, yaklaşık son bir aydır Avrupa gündemini belirleyen konuların öne çıktığı anlaşılıyor.
Bu noktada, liderlerin yaptıkları açıklamaların detaylarına baktığımızda, Batı dünyasında bir krizin yaşanmakta olduğuna kuşku yok.
Her ne kadar, kimi liderler, gelişmeleri ABD ve AB ilişkileri ile salt...
Avrupa’nın Trump’la açmazı / Impasse between Europe with Trump
Mehmet Özay 21.01.2026
ABD başkanı Donald Trump’ın, Danimarka’ya bağlı otonom bölge Grönland’da, teritoryal hakimiyet söylemiyle başlayan şaşkınlık ve gerilimin düzeyi giderek yükseliyor.
Trump’ın, aleni işgal anlamına gelecek Grönland siyasal söylemi, Kuzey Avrupa’nın -en azından dışardan bakıldığında- kendi halinde ülkelerinden, Danimarka’nın adını ve Danimarkalı siyasetçileri küresel çatışma arenasına çekmeyi başarmış gözüküyor.
ABD ve Avrupa: Batı bölünmeye doğru (mu?) / The U.S. and Europe: The West is heading towards division
Mehmet Özay 18.01.2026
ABD başkanı Donald Trump’ın, Grönland’da teritoryal egemenliği ele geçirme noktasında sarf etmekte olduğu ısrar, son dönemde, Batı dünyası içinde yaşanan en önemli siyasal ve askeri olgu olarak dikkat çekiyor.
Trump yönetiminin, tıpkı diğer uluslararası politikalarında olduğu üzere, ‘ulusal güvenlikle’ ilişkilendirmek suretiyle, Grönland üzerinde siyasal yönetimi ve de...
Japonya’da Takaichi iktidarı ve erken seçim / Takaichi’s government and snap elections in Japan
Mehmet Özay 15.01.2026
Japonya’da, yeni bir erken seçim kapıda...
Başbakan Takaichi 19 Ocak’da Temsilciler Meclisi (Diet) fesh edeceği açıklanırken, seçimin 8 Şubat’ta yapılması bekleniyor.
Japonya’da, son beş yıldır iktidara gelen hükümetlerde yaşanan siyasal istikrarsızlığı sona erdirmenin adı olarak öne çıkan başbakan Sanae Takaici, yeni yılla birlikte, tıpkı...
Waspada’nın 79 yıldönümü-Çok yaşa Waspada! – The 79th Anniversary of Waspada-Long Live Waspada!
Mehmet Özay 01.11.2026
Bir gazete düşünün ki, Endonezya devletinin bağımsızlığıyla birlikte yayına başlamış ve bugüne kadar, yani geçen 79 yıl boyunca yayın faaliyetine ara vermeksizin sürdürmüş.
Bu ifadeyle, Kuzey Sumatra’da 11 Ocak 1947 tarihinde yayına başlayan Harian Waspada gazetesini kastediyorum.
‘Günlük’ anlamına gelen ‘Harian’ adı Endonezya basın...
‘Çok’ sıfatıyla anılan kültür ve ayrışma
Mehmet Özay 10.01.2026
Çok kültürlülüğü, çok dinliliği, çok dilliliği ile bilinen Güneydoğu Asya ülkelerinden Malezya’da, bu olguyu teneffüs edebileceğiniz pek çok alan, mekân, olgu bulunuyor.
Bir tatil günü trene, otobüse binip ya da motosikletinize atlayıp, herhangi bir kırsal bölgeye doğru yapacağınız yolculuk, söz konusu bu çok kültürlülük olgusunun kendinde, otantik,...
Trump’dan küresel topluma mesaj: İmparator Benim! / Trump’s message to the global community: I am the Emperor!
Mehmet Özay 08.01.2026
ABD’de Trump yönetiminin gelişigüzel’ olarak adlandırılabilecek Venezüella çıkartmasının yankıları sürüyor.
Bu yankılar hem, ABD içerisinden ve hem de, küresel toplum ve ulus-devlet yönetimlerinden geliyor...
Küresel toplumu temsil olarak kabul edilen Birleşmiş Milletler’in, Pazartesi günü New York’taki toplantısı ve ortaya konulan görüşler, bu tepkilerin en...
ABD’nin Venezüella girişimi: İmparator Trump / US intervention in Venezuela: Emperor Trump
Mehmet Özay 04.01.2026
Amerika Birleşik Devletleri’nin, Venezuella’da sergilediği askeri girişimi sürpriz kabul edenler ile gelişmeyi öngörenler açısından, gayet ‘olağan’ bir süreç olarak değerlendirme gibi iki uç yaklaşım gündemde yer alıyor.
Latin Amerika ülkelerinden Venezuella’ya karşı ABD ordusunun gerçekleştirdiği askeri girişimin, ‘yağdan kıl çekercesine’ tabirini hak ettiğine kuşku yok.
Myanmar, seçimler ve varoluşsal politika / Myanmar, elections and existantial politics
Mehmet Özay 02.01.2025
Belirsizliklerle tanımlanan yaşadığımız dönemde, ulus-devletlerin varlığının sorgulanması, bu sürecin içeriklerinden ve özelliklerinden birini oluşturuyor.
Ulus devletlerin, kendi halklarına yönelik ilgileri ya da ilgisizlikleri sadece, siyasal anlamıyla öne çıkmıyor. Myanmar örneğinde olduğu üzere, varoluşsal bir boyuta değin uzanan süreçleri içeriyor...
Birlik yoksunluğu
Asya-Pasifik’te Tayvan gerilimi / Taiwan tension in the Asia-Pacific region
Mehmet Özay 01.10.2026
Asya-Pasifik’te, Tayvan odaklı başlayan gerilimin sona ermesi bir yana, giderek artmakta oluşu kaygıyla izleniyor...
Japonya’da yaşanan başbakan değişimiyle birlikte, ülkenin ilk kadın başbakanı olarak göreve başlayan Sanae Takaichi’nin, 7 Kasım’da ulusal parlamentoda yaptığı konuşmada, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Tayvan’a yönelik olası bir askeri harekatıyla bağlantılı olarak gündeme getirdiği...
