Endonezya Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde, Joko Widodo ve Yusuf Kalla ikilisi oylar\u0131n y\u00fczde 53.2\u2019ini alarak zafere ula\u015ft\u0131. Zaferi peki\u015ftiren ise uluslararas\u0131 \u00e7evrelerden gelen \u2018tebrik telefonlar\u0131yd\u0131\u2019. Aralar\u0131nda ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack Obama, Avustralya Ba\u015fbakan\u0131 Tony Abbott, Malezya Ba\u015fbakan\u0131 Necib bin Razak\u2019\u0131n bulundu\u011fu devlet adamlar\u0131 gelecek be\u015f y\u0131lda Endonezya\u2019y\u0131 y\u00f6netecek yeni ba\u015fkana \u2018siyasete ho\u015f geldin\u2019 mesaj\u0131n\u0131 ilettiler. Joko Widodo bu sonu\u00e7la, do\u011frudan halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilen ikinci devlet ba\u015fkan\u0131 olma unvan\u0131n\u0131 ald\u0131. Jokowi ad\u0131yla bilinen Joko Widodo ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 Kalla\u2019n\u0131n bu ba\u015far\u0131s\u0131, \u00fclke siyasetinde bir d\u00f6nemin kapanmas\u0131 ve yeni bir d\u00f6nemin a\u00e7\u0131lmas\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Burada hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, at\u0131fta bulunulan eski d\u00f6nem Suharto\u2019nun \u2018Yeni D\u00fczen\u2019 ad\u0131yla bilinen s\u00fcre\u00e7. Son iki d\u00f6nemdir ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funda oturan Susilo Bambang Yudhoyono ve son \u00fc\u00e7 se\u00e7imdir aday olan, ancak se\u00e7ilemeyen Prabowo Subianto\u2019yu bu d\u00f6nemin \u00f6rnekleri olarak verebiliriz. Her ikisi de orduda \u00f6nemli g\u00f6revler i\u015fgal etmi\u015f bu iki eski generalin yan\u0131 s\u0131ra, sivil \u00e7evrelerden de benzer ideolojinin uzant\u0131s\u0131 \u00e7e\u015fitli siyaset\u00e7ileri saymak m\u00fcmk\u00fcn. Suharto y\u0131llar\u0131nda orduda veya siyasi ya\u015famda aktif g\u00f6rev yapm\u0131\u015f liderlerin sona erdi\u011fini ortaya koyuyor. Bu nedenledir ki, siyaset\u00e7ileri art\u0131k geride kald\u0131 denebilir.<\/p>\n
Asl\u0131nda kimi \u00e7evreler 1998 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda Suharto\u2019nun devrilmesiyle d\u00f6nemin kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Ancak otuz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde siyasetin k\u0131lcal damarlar\u0131 olan k\u00f6ylere kadar n\u00fcfuz eden bir siyasi rejimin kolay kolay sona ermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu s\u00fcre\u00e7te, yeni siyasi partiler ve y\u00fczler ortaya \u00e7\u0131ksa da, Suharto d\u00f6neminin yeti\u015fmi\u015f kadrolar\u0131n\u0131n b\u00fcrokrasideki yap\u0131lanmalar\u0131 etkisini kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z g\u00f6steriyordu.<\/p>\n
Se\u00e7imin ma\u011flup taraf\u0131nda ise eski General Prabowo Subianto ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 Hatta Rajasa bulunuyor. Oylar\u0131n y\u00fczde46.8\u2019ini alan Prabowo \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc defad\u0131r ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerini kaybediyor. Son iki se\u00e7imi kaybeden, bu se\u00e7imlere ciddi bir \u015fekilde haz\u0131rlanan Prabowo bu performans\u0131na ra\u011fmen, az bir farkla da olsa ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Jokowi\u2019ye kapt\u0131rd\u0131. Bu se\u00e7imlerin ba\u015fka kaybedenleri de var elbette. Onlar da, Prabowo\u2019ya destek veren s\u00f6zde \u0130slamc\u0131 partiler. Bu hususlara a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finece\u011fim.<\/p>\n
Endonezya se\u00e7imlerinin i\u00e7 politikadaki bu portresinin yan\u0131 s\u0131ra, ASEAN\u2019\u0131n \u00fcyesi ve yakla\u015f\u0131k bir trilyon Dolarl\u0131k hacmiyle b\u00f6lgenin en b\u00fcy\u00fck ekonomisi olmas\u0131 gibi \u00f6zellikler, Endonezya siyasetindeki istikrar\u0131n b\u00f6lgedeki geli\u015fmeleri y\u00f6nlendirme, \u00e7er\u00e7eveleme g\u00fcc\u00fcn\u00fc de ortaya koyacakt\u0131r. Temelde ASEAN b\u00fcnyesinde bir liderlik krizi oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, siyaseti a\u00e7\u0131k ve cesurca yapma gelene\u011fine sahip Endonezya\u2019n\u0131n potansiyel bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011funa ku\u015fku yok. Jeo-politik ve jeo-ekonomik portf\u00f6ylerdeki a\u00e7\u0131l\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde, bir yanda \u00c7in \u00f6te yanda se\u00e7imler sonunda bir ba\u015fka umut vaat eden \u00fclke Hindistan\u2019daki geli\u015fmelere kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Asya\u2019n\u0131n bu \u00f6nemli \u00fclkesindeki geli\u015fmeler yads\u0131nacak gibi de\u011fil.<\/p>\n
Jokowi olgusunu uzunca bir s\u00fcredir izliyor ve i\u015fliyoruz. Jokowi\u2019nin \u00fclke siyasal ya\u015fam\u0131n\u0131n yap\u0131sal organlar\u0131 i\u00e7inde yer almayan, sivil de\u011ferlere b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermesi, b\u00fcrokrasi yerine icraat\u0131 \u00f6ncellemesi kendine mahsus \u00f6zelliklerinden birka\u00e7\u0131. Bu \u00f6zellikler nedeniyledir ki, Jokowi ad\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k yar\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcndeme gelmesinden itibaren, ge\u00e7en on y\u0131l zarf\u0131nda s\u00fck\u00fbtu hayale u\u011fram\u0131\u015f geni\u015f kitleler nezdinde kabul g\u00f6ren bir fig\u00fcr. Tabii, Jokowi\u2019nin ad\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131k yar\u0131\u015f\u0131nda yer almas\u0131 ile Jokowi ad\u0131n\u0131n hangi partiden se\u00e7imlere girece\u011fi aras\u0131ndaki fark\u0131 da g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk bu s\u00fcre\u00e7te. Jokowi ad\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir \u2018aura\u2019dan bahsederken, Endonezya Demokratik M\u00fccadele Partisi (PDI-P)\u2019nin aday olarak belirlenmesiyle bunun kayda de\u011fer bir se\u00e7men grubunda Jokowi\u2019ye y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131mda bir de\u011fi\u015fim ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
PDI-P\u2019nin Suharto d\u00f6neminin muhalefeti \u00fcstlenen siyasi parti oldu\u011fu hat\u0131rlansa da, lideri Megawati Sukarnoputri\u2019nin halka vaad edebilece\u011fi bir s\u00f6ylemi, bir iktidar projesi oldu\u011fundan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Megawati\u2019nin \u00e7evresinin bunu \u00f6ng\u00f6rememesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu nedenledir ki, PDI-P\u2019nin bir siyasi parti olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi pop\u00fclaritesi y\u00fcksek Jokowi sayesinde olabilecek en iyi se\u00e7imdi. Bununla birlikte, Jokowi\u2019nin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sivil y\u00f6nelimli yap\u0131s\u0131 ile PDI-P\u2019nin Sukarnolu y\u0131llara \u00f6zlem duyan a\u015f\u0131r\u0131-milliyet\u00e7i duru\u015fu aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki oldu\u011funa ku\u015fku yok. Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecinde Megawati\u2019nin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde bir emanet\u00e7i siyaset\u00e7i rol\u00fc m\u00fc oynayacak, yoksa topluma akseden \u2018yumu\u015fak dokunu\u015fu\u2019 kayda de\u011fer bir ideolojik bir siyasi harekete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek mi sorusu \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc 52 ya\u015f\u0131nda oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Jokowi\u2019nin icraatlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ikinci d\u00f6nem se\u00e7ilme \u015fans\u0131 mutlaka ki var. Bu s\u00fcre\u00e7te Jokowi\u2019nin en \u00f6nemli g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 yard\u0131mc\u0131s\u0131 Yusuf Kalla olacak. Kalla\u2019n\u0131n devlet tecr\u00fcbesine haiz olu\u015fu, i\u015f \u00e7evrelerine mensubiyeti, uluslararas\u0131 yap\u0131larla ba\u011flant\u0131s\u0131 Jokowi\u2019nin zaafiyet noktalar\u0131nda bir destek \u00f6zelli\u011fi kazanacak. Biri orta s\u0131n\u0131f di\u011feri elit i\u015f \u00e7evrelerine mensup ba\u015fkan ve yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n \u00fclkeye nas\u0131l bir tasar\u0131m sunacaklar\u0131 merak konusu.<\/p>\n
\u0130ki y\u0131l \u00f6ncesine kadar \u00fclkenin yeni devlet ba\u015fkan\u0131 olaca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lan Prabowo Subianto son on y\u0131l\u0131n\u0131 \u00fclke \u00fcst siyasetine vermi\u015f bir emekli general. Prabowo\u2019nun geldi\u011fi kaynaklar, onu Suhartolu y\u0131llar\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn sembol\u00fc olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131yordu. Prabowo bu siyasi duru\u015fu, kampanya boyunca koyu bir milliyet\u00e7i duru\u015fla d\u0131\u015fa vurdu. Endonezya halk\u0131n\u0131n Prabowo\u2019ya \u2018ihtiya\u00e7\u2019 hissetmesinin ard\u0131nda, 1998-2014 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki reform d\u00f6neminin hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131 olu\u015fturuyor. B\u00fcrokrasi, yolsuzluklar, e\u011fitim-sa\u011fl\u0131k- ba\u015fta olmak \u00fczere refah indeksinde ba\u015far\u0131lamayan hedefler, \u2018Hi\u00e7 de\u011filse g\u00fc\u00e7l\u00fc bir lider\u2019 s\u00f6ylemiyle Suhartovari bir lideri, yani Prabowo\u2019yu \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131yordu. Tabii, bu yap\u0131n\u0131n Suharto d\u00f6nemi \u00fcr\u00fcnleri olarak de\u011ferlendirilmeyi hak eden medya, i\u015f \u00e7evreleri ve de en \u00f6nemlisi b\u00fcrokrasideki destek\u00e7ilerinin rol\u00fcn\u00fc unutmamak gerekir. Prabowo\u2019ya destek verenler sadece bu kitle de\u011fil.<\/p>\n
Ad\u0131na \u2018\u0130slamc\u0131\u2019 denilen \u2018Halk\u0131n Emaneti Partisi\u2019 (PAN), \u2018Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi\u2019 (PKS), \u2018Ulusal Birlik Partisi\u2019 (PPP)\u2019nin ve de \u00fclkenin en \u00f6nemli cemaat yap\u0131s\u0131n\u0131 te\u015fkil eden \u2018Alimler Birli\u011fi\u2019nin (Nahdat\u2019ul Ulama), sicilinde insan haklar\u0131 ihl\u00e2lleri bulunan bir generalin ard\u0131na tak\u0131lmalar\u0131, politika g\u00f6zlemcilerinde \u2018p\u00fcr pragmatizm\u2019 olarak de\u011ferlendirildi. \u2018Pragmatizm\u2019 olgusunun, ad\u0131na \u2018\u0130slamc\u0131\u2019 denilen yap\u0131larla ba\u011f\u0131n\u0131 anlamland\u0131rmak zor olsa da, Endonezya siyasetinde \u2018maddi ili\u015fkilerin\u2019 kayda de\u011fer rol oynamas\u0131, bu partileri olu\u015facak herhangi bir iktidarda alabilecekleri bakanl\u0131k say\u0131s\u0131yla siyasete konu\u015flanmalar\u0131na neden oluyor.<\/p>\n
\u00d6yle ki, ittifak olu\u015fumu s\u00fcrecinde Jokowi-Kalla ikilisinin potansiyel ittifak partilerine \u2018bakanl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131m\u0131\u2019 de\u011fil, siyasi birlik yakla\u015f\u0131m\u0131 s\u00f6zde \u0130slamc\u0131 partilerin i\u015fine gelmeyecek yeni bir anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7eriyordu. Temelde Prabowo etraf\u0131nda \u00f6r\u00fcnt\u00fclenen bu ittifak\u0131n, 30 Eyl\u00fcl 1965 \u2018darbesini\u2019 ger\u00e7ekle\u015ftiren ve akabinde \u00fclkede \u00f6nemli bir \u2018k\u0131y\u0131ma\u2019 neden olan Suharto\u2019ya destek veren \u00e7evrelerle benzerli\u011fine dikkat \u00e7ekmekte fayda var. Bu anlamda geni\u015f M\u00fcsl\u00fcman kitlelerin oyunu alan bu partilerin \u2018derin devlet\u2019 ba\u011flamlar\u0131na paralel bir siyasete soyunmalar\u0131 \u20181999 ruhuna\u2019 tezat te\u015fkil ediyor.<\/p>\n
Jokowi-Kalla ikilisini kolay bir g\u00f6rev beklemedi\u011fi ortada. Ancak Endonezya halk\u0131n\u0131n \u00fcmitvar olma i\u00e7in yeterli nedenleri var. Sadece b\u00f6lge \u00fclkelerine de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n benzer \u00fclkelerine de \u00f6rnek olabilecek bir se\u00e7im s\u00fcreci ge\u00e7iren Endonezya gelecek be\u015f y\u0131lda \u00f6nemli de\u011fi\u015fimlere gebe.<\/p>\n
<\/p>\n