Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n iki geli\u015fmi\u015f \u00fclkesi Singapur ve Japonya aras\u0131nda siyasi ve ekonomik ili\u015fkilerin 50 y\u0131l\u0131. Bu vesileyle, Singapur Ba\u015fbakan\u0131 Lee Hsien Lhoong Tokyo\u2019ya resmi ziyarette bulundu. Ziyaretin manevi boyutunda \u00f6ne \u00e7\u0131kan husus, \u00fclke ili\u015fkilerinin geli\u015ftirilmesindeki b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 nedeniyle, 23 Mart 2015 tarihinde vefat eden Singapur\u2019un kurucu babas\u0131 Lee Kuan Yew ad\u0131na, Japonya\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ni\u015fan\u0131 Paulownia Ni\u015fan\u0131 verilmesi oldu.<\/p>\n
Japonya b\u00f6lgede etkinli\u011fini art\u0131rmal\u0131<\/strong><\/p>\n Lee Hsien Lhoong\u2019un hafta boyunca s\u00fcren ziyaretinde Japonya ile yar\u0131m y\u00fczy\u0131la varan ili\u015fkinin yeni bir boyuta evrilmesi \u00fczerinde duruldu. Bu hususta, Singapur ile Japonya\u2019n\u0131n benzer kategoride yer almalar\u0131 kadar, b\u00f6lgede son d\u00f6nemdeki geli\u015fmelerin de etkisi bulunuyor. \u00d6zellikle \u00c7in\u2019in b\u00f6lge denizlerindeki egemenlik iddialar\u0131yla b\u00f6lge jeo-politi\u011fini de\u011fi\u015ftirmeye matuf giri\u015fimleri kadar, ekonomik olarak da b\u00f6lge \u00fclkeleri \u00fczerinde bir \u2018egemenlik\u2019 tesisi kar\u015f\u0131s\u0131nda Singapur y\u00f6netimini alternatif bir \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 olarak Japonya\u2019y\u0131 b\u00f6lgede daha da aktif rol almaya davet etmesi \u015feklinde tezah\u00fcr ediyor. Bu hususta bir ba\u015fka itekleyici fakt\u00f6r, ge\u00e7en y\u0131l sonunda ASEAN\u2019da kabul edilen ASEAN Ekonomi Toplulu\u011fu anla\u015fmas\u0131 oldu. Japonya gibi k\u00fcresel ekonomiye eklemlenmi\u015f bir \u00fclke ile ekonomi i\u015fbirli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yolunu Singapur\u2019un 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Japonya ile Serbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131 imzalamakla att\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda, bug\u00fcn Singapur y\u00f6netiminin Japonya\u2019y\u0131 geli\u015fen ko\u015fullar \u00e7er\u00e7evesinde ASEAN\u2019a daha da eklemleme \u00e7abas\u0131 son derece rasyonel bir boyut arz ediyor.<\/p>\n ASEAN \u00fclkelerinin mevcut imk\u00e2nlar\u0131, donan\u0131mlar\u0131 ve siyasi istikrarlar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 olacak \u2018ekonomik topluluk\u2019 prati\u011fi, kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm zorluklara ra\u011fmen, Japonya gibi k\u00fcresel bir ekonomi g\u00fcc\u00fcyle daha da geli\u015ftirilebilecek ili\u015fki b\u00f6lge i\u00e7in istikrar sa\u011flay\u0131c\u0131 bir fakt\u00f6r olacakt\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen, ASEAN\u2019daki \u00fclkelerin kaydetmekte olduklar\u0131 ekonomik geli\u015fmelerin orta ve uzun vadede nas\u0131l bir y\u00f6nelim seyredece\u011fi konusunda \u015f\u00fcpheler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan Singapur y\u00f6netimi, d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck ekonomisi olan Japonya\u2019n\u0131n b\u00f6lge ile ekonomik ili\u015fkilerde daha etkin olmas\u0131n\u0131 arzu ediyor. Bu \u00e7er\u00e7evede, Ba\u015fbakan Lee, Japonya\u2019n\u0131n G\u00fcneydo\u011fu Asya b\u00f6lgesinde daha aktif bir rol olmas\u0131na vurgu yap\u0131yor.<\/p>\n Serbest ticaretin g\u00fcc\u00fc<\/strong><\/p>\n \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda elli y\u0131ll\u0131k ili\u015fkilerde ekonomi, \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir alan olarak dikkat \u00e7ekiyor. Bu s\u00fcre\u00e7te ikili ticaret hacmi 8 kat artarken, Japonya\u2019n\u0131n 1970 y\u0131l\u0131ndan itibaren Singapura yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m ise 900 kat art\u0131\u015f g\u00f6stermesi bu alandaki geli\u015fmeyi ortaya koyuyor. Bu dikkat \u00e7ekici art\u0131\u015f, iki \u2018Ada y\u00f6netimi\u2019 aras\u0131nda ili\u015fkilerin istikrarl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine g\u00f6nderme yap\u0131yor. Bu yat\u0131r\u0131mlarda \u00f6nemi, sadece Singapur\u2019un kurulu\u015fundan bu yana sahip oldu\u011fu jeo-stratejik konumuna ba\u011flamak yanl\u0131\u015f olur. Bundan \u00f6te, modern d\u00f6nemde Ada y\u00f6netiminin, Ada\u2019n\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndaki \u0130ngiliz kurucu babalar\u0131ndan tevar\u00fcs ettikleri \u2018a\u00e7\u0131k ekonomi\u2019 politikas\u0131 daha \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Hafta boyunca Tokyo\u2019da iki \u00fclke yetkilileri aras\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler kadar, Straits Times-Nikkei sempozyumunda uzmanlar iki \u00fclkenin 21. y\u00fczy\u0131l k\u00fcresel ticaretine damga vuraca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lan Trans Pasifik \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n (TPPA) hayata ge\u00e7irilmesi konusundaki benzer yakla\u015f\u0131mlar \u00fczerinde durdu. K\u00f6kleri 2002 y\u0131l\u0131nda Singapur-Yeni Zelanda ve \u015eili aras\u0131nda yap\u0131lan ve \u00fc\u00e7 pasifik \u00fclkesinin kat\u0131l\u0131m\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u2018Pasifik-3\u2019\u00a0 ad\u0131yla an\u0131lan ve ard\u0131ndan TPPA\u2019ya \u00e7evrilen ticaret blo\u011fu, sadece Pasifik Okyanusu\u2019nun do\u011fu ve bat\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fil, d\u00fcnya ticaretinin y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturacak ticaret hacmiyle k\u00fcresel bir etki yapmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n \u0130ki Ada \u00fclkesinin benzerlikleri<\/strong><\/p>\n Modern d\u00f6nemde \u2018do\u011fu\u2019nun \u00f6ne \u00e7\u0131kan bu iki \u00fclkesinin baz\u0131 fiziki benzerlikleri kadar, \u00f6zellikle 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemde sergiledikleri kalk\u0131nmac\u0131 modernle\u015fme \u00e7abalar\u0131ndaki ba\u015far\u0131lar\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n Her ikisi de ada \u00fclkesi olan Singapur ve Japonya tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik alt yap\u0131lar\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen, ortaya koyduklar\u0131 modernle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerindeki s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirliklerinin \u2018ba\u015far\u0131y\u0131\u2019 getirdi\u011fi \u00f6rnekler olarak ortada duruyor. Bu iki \u00fclke, bu \u00f6zellikleri sebebiyle \u2018mucize\u2019ye imza atm\u0131\u015f \u00fclkeler olarak kabul ediliyor. Bu mucizeyi salt \u2018serbest piyasa ekonomilerine\u2019 endekslenen politikalara ba\u011flamak eksik olur. \u00d6zellikle yayg\u0131n e\u011fitim, \u00fcniversite ve ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131na verilen \u00f6nem bu s\u00fcrecin dinamosu h\u00fckm\u00fcnde.<\/p>\n Her iki ada \u00fclkesinin tarihsel geli\u015fim ve ekonomik kalk\u0131nma s\u00fcre\u00e7lerinde biri \u0130ngiliz di\u011feri ABD olmak \u00fczere iki Anglo-Sakson varl\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekiyor. Thomas Stamford Raffles\u2019\u0131n 1819\u2019da kurdu\u011fu Ada \u015fehri Singapur g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0130ngiliz gelene\u011fi \u00fczerinde y\u00fckselirken, 1850\u2019li y\u0131llarda Bat\u0131l\u0131la\u015fman\u0131n \u2018ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131\u2019 \u00fczerine hareket eden d\u00f6nemin Meiji hanedanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6neticileri end\u00fcstrile\u015fmeyi hedeflemekle, belki de bunun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucu olarak \u00f6nemli bir askeri g\u00fc\u00e7 haline ula\u015ft\u0131. Singapur ve Japonya\u2019y\u0131 20. y\u00fczy\u0131lda birle\u015ftiren bir di\u011fer \u00f6nemli geli\u015fme, Japonlar\u0131n \u2018Asya Asyal\u0131lar\u0131nd\u0131r\u2019 slogan\u0131n\u0131 prati\u011fe d\u00f6kerek Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmeleridir. Bu ba\u011flamda, Singapur adas\u0131 sahip oldu\u011fu jeo-strajik konumuyla birincil \u00f6neme sahipti. Bir yandan G\u00fcney \u00c7in Denizi \u00f6te yandan Malaka Bo\u011faz\u0131 vas\u0131tas\u0131yla Hint Okyanusu\u2019na ula\u015fmada Ada\u2019n\u0131n konumu kadar \u0130ngilizlerin b\u00f6lge y\u00f6netiminin merkezi olmas\u0131yla da siyasi bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n Sava\u015f\u2019ta, ABD\u2019nin eliyle b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131ma u\u011frayan Japonya ve Japonya\u2019n\u0131n i\u015fgaliyle benzer bir y\u0131k\u0131m\u0131 tecr\u00fcbe eden Singapur sava\u015f sonras\u0131nda neredeyse benzer \u015fartlarda yeniden dirili\u015f m\u00fccadelesi sergilediler. Japonya, ABD\u2019nin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde ve \u00f6nemli ekonomik fonlar\u0131yla olu\u015fmakta olan yeni d\u00fcnya sistemine eklemlendi. Ordusunun varl\u0131\u011f\u0131na \u2018ipotek\u2019 konulmas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Japonlar\u0131n imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 end\u00fcstrile\u015fme, bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, e\u011fitim gibi alanlarda yo\u011funla\u015ft\u0131rmalar\u0131na ve benzer \u00fclkelere \u2018fark atmalar\u0131na\u2019 eden oldu. Singapur Adas\u0131 ise, So\u011fuk Sava\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131n b\u00f6lgede getirdi\u011fi \u015fartlarda var olup olmama m\u00fccadelesi \u2018ba\u015fkalar\u0131n\u0131n\u2019 g\u00fcd\u00fcm\u00fcne terk edilse de, g\u00f6rece ge\u00e7 gelen (1965) ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kla tan\u0131\u015fmas\u0131 yeni bir s\u00fcrecin ba\u015flamas\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n Kurucu baba Lee Kuan Yew\u2019un Japon akl\u0131<\/strong><\/p>\n Singapur\u2019un kurucu babas\u0131 Lee Kuan Yew\u2019un otuz y\u0131l\u0131 bulan aktif ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, \u2018senior\u2019 bakan olarak kabinedeki yerini 2011\u2019e kadar devam ettirmesi, Ada\u2019y\u0131 bu ya\u015fl\u0131 kurt politikac\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc \u2018Asyac\u0131\u2019 ideolojisinin laboratuar\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rmesine neden oldu. Asl\u0131nda Lee\u2019nin bu \u2018s\u0131k\u0131\u2019 Asyac\u0131l\u0131k ideolojisi, ABD ba\u015fta olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin liberal ekonomik yakla\u015f\u0131m\u0131n veya bunu ideolojik boyutu kapitalizmin \u2018\u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerle\u2019 ko\u015fut gidece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine alternatif anlam\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Lee, bu duru\u015funu Ada\u2019n\u0131n \u2018pamuk ipli\u011fiyle\u2019 birbirine eklemlenmi\u015f \u00e7ok etnikli yap\u0131s\u0131n\u0131n \u2018\u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere\u2019 bo\u011fulmas\u0131 halinde ekonomik kalk\u0131nman\u0131n hayal olaca\u011f\u0131 rasyonalitesine dayan\u0131yordu.<\/p>\n Lee, hi\u00e7bir do\u011fal kayna\u011f\u0131 bulunmayan Ada\u2019n\u0131n ekonomik vars\u0131ll\u0131\u011f\u0131, daha do\u011frusu varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam\u0131 i\u00e7in \u2018otoriter\u2019 y\u00f6ntemi bir siyasi manivela olarak kullanan ve bunu yaparken de, \u00e7ok etnikli ve dinli bir toplumda \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler konusunun yap\u0131c\u0131 olmak yerine y\u0131k\u0131m\u0131 getirece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcyle \u00fclkeyi y\u00f6netti. B\u00f6ylece ortaya \u2018Asya kapitalizminin\u2019 belki de kendine \u00f6zg\u00fc bir yap\u0131s\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Lee\u2019nin \u2018Asyac\u0131l\u0131k ideolojisini\u2019 geli\u015ftirmede, an\u0131lar\u0131nda bahsetti\u011fi \u00fczere, \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk y\u0131l s\u00fcren Japon i\u015fgalinde g\u00fc\u00e7-aidiyet-toplumsal ili\u015fkiler alan\u0131ndaki g\u00f6zlem ve tecr\u00fcbelerinin b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 var. Bu da belki daha Lee\u2019nin ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Japonya ile ili\u015fkileri geli\u015ftirmenin en \u00f6nemli temel noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu.<\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n en yo\u011fun deniz ticaretine konu olan liman\u0131na sahip, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc en b\u00fcy\u00fck petrol rafinerisi i\u015fletmeleri olan, im\u00e2lat ve hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6nde gelen \u00fclkeleri aras\u0131nda yer alan Singapur yak\u0131n ve orta vadede sadece kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, b\u00f6lge \u00fclkeleri yani ASEAN\u2019\u0131n ekonomik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finde Japonya\u2019y\u0131 daha \u00e7ok yan\u0131nda g\u00f6rmek istiyor.<\/p>\n