{"id":6369,"date":"2026-03-18T23:33:05","date_gmt":"2026-03-18T23:33:05","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6369"},"modified":"2026-03-18T23:33:06","modified_gmt":"2026-03-18T23:33:06","slug":"iran-demokrasi-ya-da-batiyla-uyumluluk-iran-democracy-or-compatibility-with-the-west","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/iran-demokrasi-ya-da-batiyla-uyumluluk-iran-democracy-or-compatibility-with-the-west\/","title":{"rendered":"\u0130ran: Demokrasi ya da Bat\u0131\u2019yla uyumluluk \/ \u0130ran: Democracy or compatibility with the West"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;19.03.2026<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>ABD ve \u0130srail taraf\u0131ndan \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik olarak ba\u015flat\u0131lan sava\u015f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 28 \u015eubat\u2019tan bu yana, g\u00f6zler bir yandan, ABD ba\u015fkenti Washington\u2019dan gelen haberlere y\u00f6nelirken \u00f6te yandan, \u0130ran ba\u015fkenti Tahran\u2019da neler olup bitti\u011fine konu\u015flan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran\u2019\u0131n, her t\u00fcrl\u00fc i\u00e7 siyasal ve toplumsal geli\u015fmelere, taleplere, de\u011fi\u015fim arzusuna kar\u015f\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funa ku\u015fku olmayan, \u2018rejim\u2019inin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefiyle hareket eden ABD-\u0130srail koalisyonunun temel hedefine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u0130ran\u2019\u0131n dini-sivil, askeri lider kadrolar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun en son \u00f6rne\u011fini, \u0130ran g\u00fcvenlik biriminin ba\u015f\u0131nda bulunan Ali Larijani ile Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131\u2019n\u0131n paramiliter birimi lideri Gholam Reza Soleimani\u2019yi hedef alan sald\u0131r\u0131lar olu\u015fturuyor\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rejim de\u011fi\u015fimi (mi?)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sava\u015f\u0131n devam etti\u011fi bu s\u00fcre\u00e7te, \u00e7e\u015fitli \u2018uzmanlar\u2019 giderek daha \u00e7ok bu konuya odaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve sorgulanan husus \u015fu: ABD-\u0130srail koalisyonu bu strateji ile ba\u015far\u0131 elde edebilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>ABD-\u0130srail koalisyonu taraf\u0131ndan belirlenen ve yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen \u2018askeri\u2019 stratejinin, \u0130srail taraf\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fimiz iki y\u0131l zarf\u0131nda Filistin\u2019e y\u00f6nelik olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen sald\u0131r\u0131larda ortaya konulmas\u0131 ve bunun bir t\u00fcr ba\u015far\u0131 olarak kan\u0131tlanm\u0131\u015f olmas\u0131, ABD-\u0130srail koalisyonunun, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik benzer bir strateji ile hareket etmelerinde belirgin bir neden veya kan\u0131t olarak ileri s\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu \u2018ba\u015far\u0131\u2019n\u0131n, ilgili birimleri veya Filistin halk\u0131n\u0131n siyasal m\u00fccadelesini ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik hedefte ne denli ba\u015far\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 ise bir ba\u015fka konu.<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 g\u00f6zlemcilerin, bu t\u00fcr stratejinin kapsaml\u0131 kurumsal de\u011fi\u015fimi getirmekten ziyade, refleksif direni\u015fi k\u00f6r\u00fckledi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015fleri de ya\u015fananlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, Filistin ba\u011flam\u0131nda \u0130srail\u2019in, ABD\u2019nin stratejik katk\u0131lar\u0131yla Filistin topraklar\u0131 ile L\u00fcbnan, \u0130ran ve Katar\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi nokta at\u0131\u015fl\u0131 hedeflerin, Filistinlilerin \u00f6nde gelen liderlerini ortadan kald\u0131rmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan kazan\u0131mlar\u0131n bug\u00fcn, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik ABD-\u0130srail sald\u0131r\u0131lar\u0131na temel oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu strateji ile hedefte, \u0130ran\u2019da rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi bulundu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, bu noktada ortaya konulan g\u00f6r\u00fc\u015fler, bu stratejinin \u0130ran\u2019da Bat\u0131\u2019n\u0131n ve \u00f6zellikle de, \u201cABD\u2019nin arzu etti\u011fi demokrasi\u201dyi getirmeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer taraftan, lider kadrosuna y\u00f6nelik \u2018imha\u2019 pl\u00e2n\u0131n\u0131n, kurumsal yap\u0131lar\u0131 geli\u015fkin \u0130ran gibi \u00fclkelerde i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Demokrasi (!)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2018\u0130ran ve demokrasi\u2019 konusunun \u00e7etrefil bir husus oldu\u011funa ku\u015fku yok&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki Bat\u0131\u2019n\u0131n, -en az\u0131ndan-, Irak ve Afganistan deneyimlerinin, bu \u00fclkelere demokrasiyi getirmedi\u011fi ortada.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, \u00f6zellikle 1980 sonras\u0131 ya\u015fanan t\u00fcm geli\u015fmelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu \u00fclkelerin demokrasinin d\u0131\u015f\u0131nda nereye getirilip getirilmedi\u011fi de, pek tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lm\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Benzer bir durum, bug\u00fcn bir \u00f6l\u00e7\u00fcde -en az\u0131ndan olas\u0131 sonu\u00e7lar itibar\u0131yla-, \u0130ran i\u00e7in de ge\u00e7erlilik ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran\u2019da rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi veya \u0130ran\u2019a demokrasi getirilmesi konusunun, ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki Bat\u0131 i\u00e7in bir \u00f6ncelikli hedef olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir husustur.<\/p>\n\n\n\n<p>Evet, \u0130ran, Bat\u0131\u2019n\u0131n siyasal s\u00f6ylemiyle 1979\u2019dan bu yana \u00f6nemli bir tehdit olarak alg\u0131lan\u0131yor. Bat\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli olan ise var olan bu tehdidin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun ara\u00e7lar\u0131ndan birinin \u2018demokrasiyi bu \u00fclkede\u2019 icad etmek olas\u0131l\u0131klardan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, bunun zay\u0131f bir olas\u0131l\u0131k oldu\u011funu Bat\u0131 ba\u015fkentlerinin \u00f6zellikle de, \u0130ran konusunda y\u00fczy\u0131llara varan ili\u015fkilere sahip Bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleri i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin gayet sorunlu bir hedef oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun yan\u0131 s\u0131ra, ABD pragmatizminin, \u0130ran\u2019a demokrasi getirme gibi bir hayali olsa da, bunun 20. y\u00fczy\u0131l ikinci yar\u0131s\u0131nda bizzat ABD taraf\u0131ndan tecr\u00fcbe edilen denemelerin g\u00f6zgen ge\u00e7irilmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD ba\u015fkentinin, bunu yapmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bat\u0131 pragmatizmi ve K\u00f6rfez \u00dclkeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bunun sa\u011flamas\u0131n\u0131 yapmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak bir di\u011fer husus, bug\u00fcn \u0130ran y\u00f6netiminin sava\u015f boyunca hedef ald\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeleri, yani K\u00f6rfez \u00fclkeleri, te\u015fkil ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00fclkelerin bug\u00fcn ABD-\u0130srail koalisyonu ile birlikte hareket ediyor olu\u015flar\u0131, bu \u00fclkelerin Bat\u0131 siyasal sistemine eklemlendikleri anlam\u0131na gelmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Aksine, s\u00f6z konusu bu \u2018monar\u015fi\u2019 yap\u0131lar\u0131n\u0131n, \u00e7e\u015fitli \u00f6l\u00e7ekler ve kriterler ba\u011flam\u0131nda, Bat\u0131 siyasal sisteminin gayet \u00f6tesinde ve d\u0131\u015f\u0131nda, siyasal rejimleri te\u015fkil ettiklerine de ku\u015fku bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD ve \u0130srail koalisyonunun ve de genel itibar\u0131yla, Bat\u0131\u2019n\u0131n bu \u00fclkelerle ili\u015fkilerinin \u2018monar\u015fi\u2019 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na dayanmad\u0131\u011f\u0131 ve bu anlamda, kendilerini s\u00f6z konusu bu rejimleri de\u011fi\u015ftirmeye odaklanmad\u0131klar\u0131 bug\u00fcn gayet net bir \u015fekilde ortadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Genelde Bat\u0131 ve \u00f6zelde ABD i\u00e7in, b\u00f6lgedeki farkl\u0131 yap\u0131la\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen, var olan ulus-devletlerin Bat\u0131 siyasal ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 ile \u00f6zde\u015fle\u015fmeleri, bu \u00fclkelerin bug\u00fcn varl\u0131k nedenlerinin en ba\u015f\u0131nda geldi\u011fini yabana atmamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131, \u0130ran\u2019da rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi kadar, belki de bundan daha \u00e7ok var olan bu rejimi genelde Bat\u0131 ve \u00f6zelde Bat\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131yla ne denli uyumlu hale getirip getirmemekle ilintili oldu\u011funu dikkate almak gerekiyor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;19.03.2026 ABD ve \u0130srail taraf\u0131ndan \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik olarak ba\u015flat\u0131lan sava\u015f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 28 \u015eubat\u2019tan bu yana, g\u00f6zler bir yandan, ABD ba\u015fkenti Washington\u2019dan gelen haberlere y\u00f6nelirken \u00f6te yandan, \u0130ran ba\u015fkenti Tahran\u2019da neler olup bitti\u011fine konu\u015flan\u0131yor. \u0130ran\u2019\u0131n, her t\u00fcrl\u00fc i\u00e7 siyasal ve toplumsal geli\u015fmelere, taleplere, de\u011fi\u015fim arzusuna kar\u015f\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funa ku\u015fku olmayan, \u2018rejim\u2019inin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefiyle [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":6370,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,59],"tags":[],"class_list":["post-6369","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-ortadogumiddle-east"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6369\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}