{"id":6104,"date":"2025-09-15T14:31:48","date_gmt":"2025-09-15T14:31:48","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6104"},"modified":"2025-09-15T14:31:52","modified_gmt":"2025-09-15T14:31:52","slug":"cin-ve-bati-karsisinda-yukselen-eksen-china-and-axis-of-upheaval-against-the-west","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/cin-ve-bati-karsisinda-yukselen-eksen-china-and-axis-of-upheaval-against-the-west\/","title":{"rendered":"\u00c7in ve Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cy\u00fckselen eksen\u201d \/ China and \u201caxis of upheaval\u201d against the West"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;15.09.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in\u2019de, 3 Eyl\u00fcl\u2019de, Pasifik Sava\u015f\u0131\u2019na at\u0131fla ger\u00e7ekle\u015ftirilen 80. Y\u0131l kutlamalar\u0131n\u0131n Bat\u0131\u2019da nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funu, Trump\u2019\u0131n birka\u00e7 c\u00fcmlesine at\u0131fla dair \u00f6nceki yaz\u0131larda k\u0131saca de\u011finmi\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n<p>Kutlamalar\u0131n, 1989 y\u0131l\u0131 \u2018ac\u0131 an\u0131s\u0131n\u0131\u2019 \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan Tianenman Meydan\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, \u00f6nemliydi. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6nem, bir yandan, \u00c7in toplumuna 1989 y\u0131l\u0131 geli\u015fmesinin belki de, bir daha olmayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131rken, Bat\u0131 i\u00e7in ise, dev askeri g\u00f6rkemiyle g\u00f6sterilerin salt, \u2018ulusal birlik ve g\u00fc\u00e7\u2019 alg\u0131s\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda anlamlar oldu\u011funa i\u015faret ediyordu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dostlar\u0131n birlikteli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu t\u00f6rene 20\u2019yi a\u015fk\u0131n \u00fclkeden de\u011fi\u015fik d\u00fczeylerden kat\u0131l\u0131m olurken, daha \u00f6nceki bir yaz\u0131da dile getirdi\u011fim \u00fczere \u00fczerinde s\u0131kl\u0131kla durulan Rusya, Kuzey Kore ve Endonezya devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n t\u00f6rende, \u00c7in devlet ba\u015fkan\u0131 \u015ei Chinping ile ald\u0131klar\u0131 konum ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6zlemledi\u011fim kadar\u0131yla, Bat\u0131 bas\u0131n\u0131, Tianenman Meydan\u0131\u2019ndaki kutlamalar\u0131 daha \u00e7ok, ilgili \u00fclkelerin ve \u00f6zellikle de, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen ve \u015ei Chinping taraf\u0131ndan \u2018\u00f6ncelik tan\u0131nan\u2019 \u00fclkelerle ili\u015fkileriyle ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu konuda, Bat\u0131 bas\u0131n\u0131na hak vermek gerekiyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, \u00c7in\u2019in son d\u00f6nemde ortaya koydu\u011fu ikili ve uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde yeni bir stratejik olu\u015fumun yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusunda, neredeyse hi\u00e7 kimsenin bir endi\u015fesi bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Y\u00fckselen eksen<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Time<\/em>\u2019de \u00e7\u0131kan bir de\u011ferlendirme yaz\u0131s\u0131, bize 2024 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan bir raporu hat\u0131rlatarak, \u00c7in\u2019in etraf\u0131nda olu\u015fan \u201c<em>y\u00fckselen eksen<\/em>\u201din (<em>axis of upheaval<\/em>) varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve 3 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan dev kutlaman\u0131n arka pl\u00e2n\u0131nda, bu olu\u015fumun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde varl\u0131\u011f\u0131na vurgu yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6zlemledi\u011fim kadar\u0131yla -yan\u0131l\u0131yor da olabilirim-, kimsenin Endonezya devlet ba\u015fkan\u0131 Prabowo Subianto\u2019nun \u015ei Chinping, Vladimir Putin ve Kim Yong-un\u2019un yan\u0131nda, ayn\u0131 hiza ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde yer almas\u0131na, pek de anlam vermedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun yerine, t\u0131pk\u0131 <em>Time<\/em>\u2018daki yaz\u0131da oldu\u011fu \u00fczere \u0130ran devlet ba\u015fkan\u0131 Mesud Peze\u015fkiyan \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131 i\u00e7in, ilk \u00fc\u00e7 \u00fclkenin yani \u00c7in, Rusya, ve Kuzey Kore\u2019nin yan\u0131na, \u0130ran\u2019\u0131n konmas\u0131n\u0131n hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, anla\u015f\u0131l\u0131r bir yan\u0131 bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Herhalde, ba\u015fta biz olmak \u00fczere, Bat\u0131l\u0131 bas\u0131n, Prabowo\u2019nun orada ni\u00e7in bulundu\u011funu daha do\u011frusu ona ni\u00e7in o konumun verildi\u011fi biraz \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z gerekiyor!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tehdit ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen \u2018eksen\u2019in ni\u00e7in olu\u015ftu\u011fu ve de hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde geli\u015fmekte oldu\u011fu konusu, \u00c7in\u2019in uluslararas\u0131 arenada kendisini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir tehdit alt\u0131nda bulmas\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015ei Chinping olduk\u00e7a, k\u0131sa ancak, i\u00e7eri\u011fi gayet zengin konu\u015fmas\u0131nda sadece, 80 y\u0131l \u00f6nce Japonlar\u0131 nas\u0131l \u00c7in topraklar\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131na de\u011finmiyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7i, yine \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131ma referansla bu s\u00f6ylemin gayet kurmaca oldu\u011fu gayet a\u015fik\u00e2r!<\/p>\n\n\n\n<p>Zaten, kimse de \u2018fa\u015fist Japonya\u2019 s\u00f6ylemi \u00fczerinde durmuyor&#8230; Kan\u0131mca, \u015ei Cpinping de mesaj\u0131n\u0131n Japonya ile ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6nemsememi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, bu s\u00f6ylemden hareketle bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fmelere y\u00f6nelik vurgusu yabana at\u0131l\u0131r gibi de\u011fil&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, \u015ei Chinpging\u2019in hedefinde Bat\u0131 ve \u00f6zellikle de, Bat\u0131\u2019y\u0131 uzunca bir s\u00fcredir y\u00f6neten ve temsil eden ABD\u2019den gelen ve i\u00e7erisinde m\u00fccadele ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7eren mesajlar oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bar\u0131\u015f-sava\u015f dikotomisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015ei Chinping\u2019in konu\u015fmas\u0131nda sarf etti\u011fi, \u201c\u0130nsanl\u0131k, bug\u00fcn yeniden bar\u0131\u015f ve sava\u015f, diyalog ve \u00e7at\u0131\u015fma se\u00e7imi ile &#8230; kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya\u201d c\u00fcmlesi \u00c7in\u2019in i\u00e7inde bulundu\u011fu durumu izah ederken, ni\u00e7in \u2018yeni bir eksenin veya var olan eksenin ni\u00e7in y\u00fckselmekte oldu\u011funa da a\u00e7\u0131klama getiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu geli\u015fmeden sadece birka\u00e7 g\u00fcn sonra, ABD ba\u015fkan\u0131 Donald Trump, \u015ei Chinping\u2019in hem s\u00f6zl\u00fc ifadesi hem de yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en \u2018d\u00fcnya liderlerinin\u2019 sembolik varl\u0131\u011f\u0131ndan hareketle niyeti a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ortaya koymaktan \u00e7ekinmedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve Trump, \u201cbize kar\u015f\u0131 sava\u015famazlar&#8230; B\u00f6yle bir \u015feye te\u015febb\u00fcs ederlerse -kar\u015f\u0131s\u0131ndaki m\u00fclakat yapan Scoot Jennings\u2019e-, \u201cemin ol ki, b\u00f6ylesi bir te\u015febb\u00fcs yapabilecekleri en k\u00f6t\u00fc bir i\u015f olur\u201d &nbsp;diyerek kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Trump\u2019\u0131n, \u015ei Chinping\u2019in konu\u015fmas\u0131nda, bar\u0131\u015f\u2019a da yer veren mesajlar yerine, ni\u00e7in \u2018sava\u015f\u2019 \u00fczerine konu\u015fland\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n<p>Trump\u2019\u0131 ve onun siyaset yapma bi\u00e7imini biraz yak\u0131ndan bilenler, Trump\u2019\u0131n bu se\u00e7imi bilin\u00e7li olarak yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Peki, ya \u015ei Cpinhing ger\u00e7ekten de s\u00f6yleminde yer verdi\u011fi, \u201csava\u015f ve bar\u0131\u015f dikotomisi\u201dnde \u00f6nceli\u011fi bar\u0131\u015f yerine de\u011fil de sava\u015f yerine vermemi\u015f olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Kan\u0131mca, bu gayet \u00f6nemli bir soru&#8230; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Eksen\u2019in \u00c7in merkezi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn ortada \u00c7in-merkezli bir jeo-politik\u2019le s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan i\u015fin i\u00e7ine jeo-askeri boyutunda girmekte oldu\u011fu bir s\u00fcrece tan\u0131k oluyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00fcrecin, 2022 y\u0131l\u0131na kadar yani, Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgaline kadar ki boyutunda neredeyse on y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te giderek y\u00fckselen bir \u015fekilde kar\u015f\u0131m\u0131za s\u00fcrekli \u2018G\u00fcney \u00c7in Denizi\u2019 ve \u2018Tayvan Bo\u011faz\u0131\u2019 sorunu \u00e7\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve Bat\u0131\u2019n\u0131n ve \u00f6zellikle de, ABD\u2019nin Asya-Pasifik ve ard\u0131ndan, Hint-Pasifik s\u00f6ylemine ula\u015fan boyutuyla, -bu iki olgu olgudan hareketle-, \u00c7in kar\u015f\u0131t\u0131 politikalar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak ve \u201cAUKUS\u201d, \u201cQuad\u201d yap\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131yla, kendi eksenini yeniden haz\u0131rlamakla me\u015fguld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusya\u2019n\u0131n \u00f6nce Ukrayna ve ard\u0131ndan, Avrupa ve NATO\u2019ya de\u011fin uzanan askeri \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n, bug\u00fcne kadar bar\u0131\u015fa evrilmemesinde hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Bat\u0131 ve de \u00f6zellikle, ABD kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lanan yeni bir s\u00fcrecin geli\u015fmenin etkisi g\u00f6z ard\u0131 edilemez.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum bize, akt\u00f6r\u00fc sanki Rusya\u2019ym\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fcken ancak ger\u00e7ekte ise, merkezinde \u00c7in\u2019in bulundu\u011fu bir eksen olu\u015fumunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu eksene, Bat\u0131\u2019n\u0131n nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k verece\u011fi ise bir ba\u015fka konu. Bununla birlikte, Bat\u0131\u2019n\u0131n, bug\u00fcn i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir blok olma niteli\u011fini yitirmi\u015f gibi g\u00f6z\u00fcken yap\u0131s\u0131n\u0131n bizi yan\u0131ltabilece\u011fini s\u00f6yleyebilirim.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;15.09.2025 \u00c7in\u2019de, 3 Eyl\u00fcl\u2019de, Pasifik Sava\u015f\u0131\u2019na at\u0131fla ger\u00e7ekle\u015ftirilen 80. Y\u0131l kutlamalar\u0131n\u0131n Bat\u0131\u2019da nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funu, Trump\u2019\u0131n birka\u00e7 c\u00fcmlesine at\u0131fla dair \u00f6nceki yaz\u0131larda k\u0131saca de\u011finmi\u015ftim. Kutlamalar\u0131n, 1989 y\u0131l\u0131 \u2018ac\u0131 an\u0131s\u0131n\u0131\u2019 \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan Tianenman Meydan\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, \u00f6nemliydi. &nbsp; Bu \u00f6nem, bir yandan, \u00c7in toplumuna 1989 y\u0131l\u0131 geli\u015fmesinin belki de, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":6105,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,6],"tags":[],"class_list":["post-6104","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cin","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6104"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}