{"id":5487,"date":"2024-10-09T05:30:51","date_gmt":"2024-10-09T05:30:51","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5487"},"modified":"2024-10-09T05:30:52","modified_gmt":"2024-10-09T05:30:52","slug":"norbert-elias-ve-sosyolojisine-dair-norbert-elias-and-his-sociology","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/norbert-elias-ve-sosyolojisine-dair-norbert-elias-and-his-sociology\/","title":{"rendered":"Tentang Norbert Elias dan Sosiologinya \/ Norbert Elias and his Sociology"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            10.08.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cSosyoloji ve sosyal teorisyenler bize ne s\u00f6yler?\u201d sorusu \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

19. y\u00fczy\u0131l dinamiklerinde ortaya \u00e7\u0131kan sosyoloji ile, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n dinamiklerinde geli\u015fme kaydeden sosyolojinin bizatihi, farkl\u0131 toplumsal ger\u00e7ekliklerle y\u00fczle\u015fmelerin sonucu oldu\u011fu ortada.<\/p>\n\n\n\n

Elias<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, bu yaz\u0131da, Norbert Elias ve sosyolojisinden k\u0131saca bahsedece\u011fim…<\/p>\n\n\n\n

Norbert Elias, 20. y\u00fczy\u0131l sosyolojisinde iz b\u0131rakan isimler aras\u0131nda yer al\u0131yor. Onu, belki b\u00fct\u00fcnc\u00fcl anlamda, bir sosyal bilimci kabul etmek de m\u00fcmk\u00fcn…<\/p>\n\n\n\n

Nihayetinde, akademik ya\u015fam\u0131n\u0131n erken evrelerinden itibaren, t\u0131p alan\u0131ndan felsefeye ve psikolojiye oradan da, sosyolojiye evrilen \u00f6nemli a\u015famalar\u0131 ge\u00e7irmi\u015f ve tecr\u00fcbe etmi\u015f olmas\u0131, onu benzer sosyologlardan ay\u0131ran \u00f6zellikler olarak dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Almanya\u2019daki ger\u00e7eklik<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Norbert Elias\u2019la yap\u0131lan ve bir anlamda, onun biyografisini ortaya koyan m\u00fcl\u00e2kat\u0131 okurken, sadece modern d\u00f6nemde \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir sosyologla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131yorsunuz.[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Belki de, buna haz\u0131rl\u0131k anlam\u0131nda, Yahudi bir g\u00f6\u00e7men aileye mensup bir bireyin, Bat\u0131 Avrupa\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bireysel ser\u00fcveni, kendi az\u0131nl\u0131k grubunu, bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7o\u011funluk grubu, analitik bir ba\u011flamda ele almas\u0131na tan\u0131k oluyorsunuz.<\/p>\n\n\n\n

Almanya Yahudilerinden oldu\u011funu dile getiren Elias\u2019\u0131n, 1. ve 2. D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131\u2019na tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile modernitenin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 derin sorunlar\u0131 ve a\u00e7mazlar\u0131 anlama \u00e7abas\u0131n\u0131n onu, sosyolojiye y\u00f6nlendirdi\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Babas\u0131n\u0131n, t\u0131p okumas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u0131srar\u0131 \u00fczerine bu alanda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek \u00f6\u011freniminde, ayn\u0131 zamanda felsefeyi de bir yandan, idare edilebilece\u011fine kaanat getirse de, sonunda akademi ibresi ikincisinden yana yani, felsefeye d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal bilim \u0131srar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Felsefe\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra, psikoloji e\u011fitimi de almas\u0131, onu bir anlamda, t\u0131p\u2019dan ba\u015flay\u0131p sosyal bilimlere do\u011fru seyreden bir akademik ser\u00fcveni y\u00f6neltti\u011fi ortada.<\/p>\n\n\n\n

Felsefe\u2019den Sosyoloji\u2019ye ge\u00e7i\u015fini, yine yukar\u0131da dile getirdi\u011fim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fartlar\u0131n \u00f6zelliklerinde aramak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yle ki, 1920\u2019li y\u0131llar dikkate al\u0131nacak olursa, sosyolojinin yeni yeni ye\u015fermekte olu\u015fu kar\u015f\u0131s\u0131nda felsefenin, daha dinamik ve k\u00f6kl\u00fc bir sosyal bilim oldu\u011funu unutmamak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, Elias\u2019\u0131n kendini bir felsefeci olarak da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne tan\u0131k olmak onun, temelde felsefe ve sosyoloji aras\u0131nda, -en az\u0131ndan, erken d\u00f6nemlerde- yak\u0131n ba\u011f\u0131 oldu\u011funa kanaat getirdi\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Sosyolojiye ilgisinin yukar\u0131da dile getirdi\u011fim \u00fczere ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bireysel ger\u00e7eklik alan\u0131 kadar, y\u00fcksek \u00f6\u011frenimini t\u0131p bra\u015f\u0131nda ba\u015flamas\u0131, kendi ifadesiyle \u2018insan anatomisi\u2019nin, \u2018sosyal anatomi\u2019 ile do\u011frudan benzerli\u011fini ke\u015ffetmesinin belirleyici bir yan\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n

Buna il\u00e2ve edilebilecek bir di\u011fer neden ise, felsefe \u00f6\u011frenimi sonras\u0131nda akademide kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 hatta yan yana oldu\u011fu, Alfred Weber ve Karl Mannheim gibi sosyologlar\u0131n bulunmas\u0131 ve o d\u00f6nem itibar\u0131yla, -\u0130ngiltere ve Fransa\u2019da olmasa da, Almanya\u2019da Max Weber etkisinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yabana atmamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyoloji: sorun \u00e7\u00f6zer<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cG\u00f6r\u00fc\u015flerimin, bug\u00fcn\u00fcn sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilece\u011fine inan\u0131yorum\u201d \u015feklindeki ifadesi onun hem, kendine olan g\u00fcvenini hem de, i\u00e7inde Almanya, \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131na y\u00f6nelik g\u00f6zlem ve ilgisini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal realitenin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve anla\u015f\u0131l\u0131r ger\u00e7ekli\u011fini kavram\u0131\u015f olman\u0131n, sosyoloji problemlerini \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi belki bize, -bug\u00fcn itibar\u0131yla- s\u0131radan gelebilir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, tam da, bu yakla\u015f\u0131m yani, toplumda olan biten ili\u015fkileri anlama ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleme yetisi sosyologlar\u0131, toplumsal sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye yak\u0131nla\u015ft\u0131ran unsurlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Elias\u2019\u0131n doktora ve sonras\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n hemen sonras\u0131na denk gelmesi, Avrupa K\u0131tas\u0131\u2019nda yeni sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmakta olu\u015fu ger\u00e7e\u011fine kar\u015f\u0131, nas\u0131l bir tutum tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da sormak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Elias\u2019\u0131n bu sosyolojik yakla\u015f\u0131m\u0131na, ayn\u0131 ortam\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer sosyal bilimcilerde pek de rastlamamas\u0131 \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, onlara \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 kendine \u00f6zg\u00fc bir sosyolojik ger\u00e7eklik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koyma s\u00fcrecinde oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n

K\u00f6t\u00fcr\u00fcm mitoloji ve partizanl\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6tekilere y\u00f6nelik su\u00e7lay\u0131c\u0131 de\u011fil belki ancak, onlardan ne denli ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyacak \u015fekilde, \u201ctoplum imgesi \u00fczerine \u00e7ekilen mitoloji(ler) \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc y\u0131rtma arzusu\u201dnda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle yapmak suretiyle toplumda bireylerin daha rasyonel hareket edebilecekleri iddias\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Burada mitolojileri, \u2018dini\u2019 boyuta tekab\u00fcl eden bir olgu olarak g\u00f6renler olabilir. Elias\u2019\u0131n, \u2018din\u2019le aras\u0131n\u0131n iyi oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, Elias burada bir a\u00e7\u0131klama getirerek derdinin, \u201cpartizan bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n, insanlar\u0131n toplumsal olgular\u0131 g\u00f6rmelerine mani oldu\u011fu\u201dnu s\u00f6ylemesiyle gayet a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Burada \u2018partizanl\u0131\u011f\u0131\u2019, \u201c…. kisvesi alt\u0131nda eylemde bulunmak\u201d tarz\u0131nda anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi de, ilgin\u00e7.<\/p>\n\n\n\n

Nihayetinde, partizanl\u0131k ve buna i\u00e7kin olan ideolojik tutum ve tav\u0131rlar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 ile bu partizanl\u0131\u011f\u0131, bir kisve alt\u0131nda ortaya koymak aras\u0131nda ince bir farka dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Yine burada durup, Elias\u2019\u0131n kendi ait oldu\u011fu Yahudi kimli\u011fi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile bu kimli\u011fe ve k\u00fclt\u00fcre kar\u015f\u0131 Almanya\u2019da geli\u015fmi\u015f olan tepkinin, \u201cpartizan\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131yla bir sosyolojik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirdi\u011fini de s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn…<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Elias\u2019\u0131n Almanya toplumsal \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisinde ve Alman Nazizmi\u2019nin geli\u015fti\u011fi bir sosyolojik yap\u0131 i\u00e7erisinde oldu\u011funu unutmamak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Elias\u2019\u0131n \u00fczerinde \u0131srarla durdu\u011fu husus, toplumsal imgelemin ideoloji olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde…<\/p>\n\n\n\n

Tersinden bir okuma yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, o d\u00f6nem itibar\u0131yla kendisi d\u0131\u015f\u0131ndaki sosyal bilimcilerin, toplumsal imgelemi ideolojiler ba\u011flam\u0131nda okumalar\u0131, onlar\u0131n birer \u2018kisve\u2019 i\u00e7erisine b\u00fcr\u00fcnmelerini ve toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi kamufle ettiklerini g\u00f6steriyor demek de gayet m\u00fcmk\u00fcn…<\/p>\n\n\n\n

Elias\u2019\u0131n sosyolojik yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00fczerinde durmaya devam edece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Norbert Elias. (1994). Reflections on a Life<\/em>. (Biographical Interview with Norbet Elias). (Tr.: Edmund Jephcott), Cambridge: Polity Press.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            10.08.2024 \u201cSosyoloji ve sosyal teorisyenler bize ne s\u00f6yler?\u201d sorusu \u00f6nemlidir. 19. y\u00fczy\u0131l dinamiklerinde ortaya \u00e7\u0131kan sosyoloji ile, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n dinamiklerinde geli\u015fme kaydeden sosyolojinin bizatihi, farkl\u0131 toplumsal ger\u00e7ekliklerle y\u00fczle\u015fmelerin sonucu oldu\u011fu ortada. Elias Bu \u00e7er\u00e7evede, bu yaz\u0131da, Norbert Elias ve sosyolojisinden k\u0131saca bahsedece\u011fim… Norbert Elias, 20. y\u00fczy\u0131l sosyolojisinde iz b\u0131rakan isimler aras\u0131nda yer […]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":5488,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5487","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5487","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5487"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5487\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5488"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}