Malezya siyaseti tam anlam\u0131yla \u00e7alkalan\u0131yor. T\u00fcm bu s\u00fcreci ba\u015f\u0131ndan bu yana izleyen biri olarak son g\u00fcnlerde uluslararas\u0131 bas\u0131na yans\u0131yan geli\u015fmelere bak\u0131nca, hapse girmesinden sadece \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce m\u00fcl\u00e2kat yapma \u015fans\u0131 buldu\u011fum Enver \u0130brahim\u2019in \u201chak ve adalet\u201d temelli yakla\u015f\u0131ma yapt\u0131\u011f\u0131 vurguyu hat\u0131rlad\u0131m. Malezya\u2019da olan bitene kulak kabartmak istiyorsak, o zaman \u2018hak ve adalet\u2019 gibi \u00e7ok genel bir yakla\u015f\u0131m\u0131n, Malezya siyasal ya\u015fam\u0131nda neye tekab\u00fcl etti\u011fini de iler tutar yan\u0131yla ele almak gerekir.<\/p>\n
Bir s\u00fcredir Ba\u015fbakan Necib bin Razak\u2019\u0131n oda\u011f\u0131nda oldu\u011fu geli\u015fmeler dinmek bir yana, giderek daha farkl\u0131 vecheleriyle g\u00fcndemi i\u015fgal etmeye devam ediyor. G\u00fcndemi i\u015fgal eden ve ilk etapta ekonomi merkezli oldu\u011fu yollu bir kan\u0131y\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan sorun, salt Ba\u015fbakan\u2019\u0131n kimi icraatlar\u0131 veya h\u00fck\u00fcmetten veya b\u00fcrokrasiden birilerinin \u201cgizli el\u201d m\u00fcdahaleleriyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. Kald\u0131 ki, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n UMNO genel ba\u015fkan\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131mza, bu g\u00f6revi y\u00fcr\u00fcten bir politikac\u0131n\u0131n \u00fclkenin en \u00f6nemli siyasi hareketinin t\u00fcm a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar. Malezya siyasetinin toplumsal derinli\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, tek ba\u015f\u0131na bir fig\u00fcr de\u011fil, aksine \u00f6nemli bir siyasi yap\u0131n\u0131n ve bunun toplumsal taban\u0131n\u0131n temsilcisi konumundad\u0131r. Bu ba\u011flamda, a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde s\u00f6ylemek gerekirse, ya\u015fanan s\u0131radan bir yolsuzluk veya k\u00f6t\u00fc bir ekonomi y\u00f6netim kadar, bundan daha \u00f6nemlisi ortada \u2018\u015feffaf y\u00f6netim\u2019 ve \u2018adil bir sistem\u2019 olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorunudur.<\/p>\n
Tam da bu noktada, daha \u00f6nceki bir yaz\u0131m\u0131zda dile getirdi\u011fimiz \u00fczere, bug\u00fcn ya\u015fanan s\u00fcreci, en az\u0131ndan, 1998 y\u0131l\u0131ndaki birinci \u2018Enver \u0130brahim Vak\u2019as\u0131\u2019yla ba\u015flatmak m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1998 y\u0131l\u0131nda \u2018birinci livatal\u0131k\u2019 davas\u0131 ve buna ili\u015ftirilen \u2018yolsuzluk\u2019 su\u00e7lamalar\u0131 neticesinde Enver \u0130brahim alt\u0131 y\u0131l hapis yatarken, normal \u015fartlarda onun dolduraca\u011f\u0131 Ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa Dr. Mahathir\u2019in se\u00e7ti\u011fi Abdullah Badawi\u2019nin (AB) getirilmesi ortada g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasi tasar\u0131m\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Bu tasar\u0131m s\u00fcrecinde, \u2018siyasi emeklili\u011fine\u2019 ra\u011fmen, 2003 y\u0131l\u0131ndan itibaren\u00a0 \u00fclke siyasal ya\u015fam\u0131na \u2018sivil bir ki\u015fi\u2019 olarak m\u00fcdahalesiyle dikkat \u00e7eken Dr. Mahathir, 2004-2009 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ba\u015fbakanl\u0131k yapan Abdullah Badawi\u2019yi bu makama getirmesi kadar, bu makamdan \u2018indirmesindeki\u2019 rol\u00fcyle de \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak onun bu rol\u00fc, \u2018Badawi s\u00fcreciyle de\u2019 s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. Akabinde Badawi\u2019nin politikalar\u0131ndan tatminsizli\u011fi neticesinde, Dr. Mahathir bu sefer Necib bin Razak\u2019\u0131 UMNO genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve de dolay\u0131s\u0131yla Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131yacak s\u00fcreci ba\u015flatacak giri\u015fimde bulundu. \u0130\u015fte tam da bu noktada, Necib bin Razak\u2019\u0131n ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bug\u00fcn derin bir krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu hesaba katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ni\u00e7in 1998\u2019e geri d\u00f6nmemiz gerekti\u011fi bir \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131r hale gelir.<\/p>\n
1999\u2019daki yarg\u0131lama s\u00fcrecinin akabinde Enver \u0130brahim hapis cezas\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Ancak, 2004 y\u0131l\u0131nda, \u2018livatal\u0131k\u2019 su\u00e7lamas\u0131nda delillerin yetersizli\u011fiyle hapisten \u00e7\u0131kt\u0131. Bu yarg\u0131lamayla birlikte, k\u0131smen de olsa UMNO siyasi \u00e7evreleri ve sivil uzant\u0131lar\u0131, yani Malay se\u00e7meninden gelen tepkilere bak\u0131lacak olursa, \u00fclkenin kayda de\u011fer toplumsal ve siyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecine girdi\u011fi sinyalini veriyordu. Ancak, Enver \u0130brahim\u2019in \u00fclke siyasal ya\u015fam\u0131na getirdi\u011fi bir ilk olarak Malay-\u00c7inli-Hint k\u00f6kenli partileri bir arada bulu\u015fturan Halk Cephesi Koalisyonu\u2019nun (Pakatan Rakyat) giderek ivme kazanan siyasi ba\u015far\u0131s\u0131, nihayetinde se\u00e7im sistemi \u2018engeline\u2019 tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da ortada. \u00d6rne\u011fin, 2008 y\u0131l\u0131 se\u00e7imlerinde muhalefet ittifak\u0131 \u00fclkenin on \u00fc\u00e7 eyaletinden be\u015finde y\u00f6netimi \u00fcstlenmi\u015fti. Bu se\u00e7im, Malezya siyasi tarihinde UMNO odakl\u0131 h\u00fck\u00fcmetin \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011funun sona ermesinden \u00f6te, \u00f6zellikle de Malay toplumu ba\u011flam\u0131nda \u2018anayasal zorunluluklar ile UMNO aras\u0131nda kurulan ba\u011f\u0131n\u2019 zedelenmesine matuf olarak geni\u015f halk kesimleri aras\u0131nda mevcut siyasi yap\u0131ya y\u00f6nelik psikolojik baraj\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Bu s\u00fcre\u00e7te, hakim \u00e7evreler 2008 y\u0131l\u0131nda Enver \u0130brahim\u2019e y\u00f6nelik \u2018ikinci livatal\u0131k\u2019 su\u00e7lamas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek, olas\u0131 bir siyasi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc alma \u00e7abas\u0131n\u0131 sergilediler. Y\u00fcksek Mahkeme-Federal Mahkeme aras\u0131nda gidip gelen dava alt\u0131 y\u0131l sonra bu y\u0131l\u0131n \u015eubat ay\u0131nda Enver \u0130brahim\u2019in bir kez daha be\u015f y\u0131l hapis cezas\u0131 almas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n
1998 y\u0131l\u0131ndan bu yana ana ak\u0131m siyasi olu\u015fum taraf\u0131ndan \u2018kara listeye\u2019 al\u0131nan Enver \u0130brahim\u2019i biraz daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011ferlendirmemize olanak tan\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek biraz daha geriye gidelim… 1981 y\u0131l\u0131nda Ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa oturan Dr. Mahathir Muhammed, aradan bir y\u0131l ge\u00e7meden \u00fclkenin o d\u00f6nem \u00f6nde gelen entellekt\u00fceli ve aktivisti konumundaki Enver \u0130brahim\u2019i UMNO saflar\u0131na ta\u015f\u0131ma karar\u0131n\u0131 \u00e7oktan vermi\u015f ve bunu prati\u011fe d\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fc. \u00dclkenin ekonomik kalk\u0131nma s\u00fcrecine oldu\u011funca g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131 ve bu ba\u011flamda sosyo-k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimin bizzat devlet eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen yap\u0131la\u015fmalarla s\u00fcrgit devam etti\u011fi bir d\u00f6nemde, Enver \u0130brahim\u2019i kitlelerin lideri yapacak bir y\u00f6nelimin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu gidi\u015fat\u0131n \u00fclkenin kurucu siyasi hareketi UMNO i\u00e7in bir \u2018siyasi krize\u2019 d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi amac\u0131yla benzeri \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u2018parlak beyinleri\u2019 ana ak\u0131m siyasi yap\u0131ya ithal etme giri\u015fimini bizzat yapan da d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Dr. Mahathir\u2019di.<\/p>\n
Enver \u0130brahim iki kez \u2018livatal\u0131kla\u2019 su\u00e7lan\u0131rken, 18 Ekim 2006 tarihinde meydana gelen Altantuya Vak\u2019as\u0131\u2019 n\u0131n bug\u00fcne kadar \u2018resmi platformda\u2019 ayd\u0131nlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylense de, geni\u015f \u00e7evreler nezdinde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, adalet kurumuna ve de bu kuruma \u2018hakim g\u00fc\u00e7lere\u2019 kar\u015f\u0131 g\u00fcveni sarsan bir geli\u015fme olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti\u011fi de halen s\u00fcren sorgulamalardan anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yukar\u0131da k\u0131saca de\u011findi\u011fim hak ve adalet temelli bir yakla\u015f\u0131ma kap\u0131 aralamas\u0131 ad\u0131na,\u00a0 Dr. Mahathir Muhammed, d\u00f6nemin Savunma Bakan\u0131 Necib bin Razak\u2019\u0131n korumalar\u0131ndan iki \u00fcst d\u00fczey g\u00fcvenlik g\u00f6revlisine Mo\u011folistanl\u0131 modelin \u2018ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131\u2019 emrinin kim veya kimler taraf\u0131ndan verildi\u011fini g\u00fcndeme getirmesi \u00f6nemliydi. Bu duru\u015f, s\u00f6z konusu vak\u2019adan bu g\u00fcne kadar aradan ge\u00e7en dokuz y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan, belki de ilk defa g\u00fcndeme getiren Dr. Mahathir ge\u00e7 de olsa bir \u2018etik yakla\u015f\u0131ma\u2019 imza at\u0131yordu.<\/p>\n
Dr. Mahathir Muhammed\u2019in bug\u00fcnlerde konu\u015fulan yolsuzluk su\u00e7lamalar\u0131na paralel olarak, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte mu\u011flakl\u0131\u011fa terk edilmi\u015f baz\u0131 konulara da g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yarak bir t\u00fcr \u2018temiz h\u00fck\u00fcmet-temiz toplum\u2019 \u00f6nerisini a\u00e7\u0131k\/gizli ortaya koymas\u0131, ya\u015fanan geli\u015fmelerden sadece muhafetteki Malay siyasi olu\u015fumlar ile \u00c7in ve Hint k\u00f6kenli muhalif siyasi hareketlerin de\u011fil, ayn\u0131 zamanda UMNO i\u00e7erisindeki Malay \u00e7evrelerince de tatmin olunmam\u0131\u015f oldu\u011funun g\u00f6stergesidir. Dr. Mahathir\u2019in giderek dozunu art\u0131ran ele\u015ftirel \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na, Ba\u015fbakan ve yak\u0131n \u00e7evresinden benzer dozda kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi \u00fclkeyi y\u00f6neten Malay elitler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin ne denli dalgalanmaya m\u00fcsait oldu\u011funu g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat \u00e7ekici.<\/p>\n
Malezya\u2019y\u0131 bug\u00fcn uluslararas\u0131 medyaya ta\u015f\u0131yacak kadar \u00e7etrefil bir sorun veya sorunlar yuma\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakan durumu 1998 y\u0131l\u0131ndan bu yana ya\u015fananlar \u00e7er\u00e7evesinde dikkate alarak, daha kapsaml\u0131 bir bak\u0131\u015f ve analiz sergiledi\u011fimizde, Dr. Mahathir\u2019in \u201cKe\u015fke Enver \u0130brahim\u2019i harcatmasayd\u0131m\u201d dedi\u011fi oluyor mudur diye soras\u0131 geliyor insan\u0131n. Malezya toplumsal de\u011ferleri ba\u011flam\u0131nda kayda de\u011fer bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan karizmatik liderlik profili, ASEAN i\u00e7erisindeki mevkida\u015flar\u0131 ve ilgili toplumsal kesimlerle ba\u011f\u0131; uluslararas\u0131 tan\u0131n\u0131rl\u0131k ve ili\u015fkiler a\u011f\u0131 salt bir lider olarak onu de\u011fil, ba\u015f\u0131nda bulunaca\u011f\u0131 Malezya\u2019y\u0131 da bug\u00fcnk\u00fc konumundan \u00e7ok daha farkl\u0131 bir mevkiye oturtabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn. Enver \u0130brahim ki, yarg\u0131lamalar\u0131n sonlanmas\u0131na yak\u0131n, yurt d\u0131\u015f\u0131nda kendisine sunulan \u2018siyasi s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131\u2019 \u00f6nerilerini bir kenara iterek, 67 ya\u015f\u0131nda hapse gitmeyi g\u00f6ze alabilen bir lider, bug\u00fcn sessiz kalm\u0131\u015f da de\u011fil. H\u00fccresinden g\u00f6nderdi\u011fi mesajlarla muhalefet blo\u011funda, \u00f6zellikle Malezya \u0130slam Partisi (PAS) merkezli ya\u015fanan dalgalanmalar sonras\u0131nda olu\u015fan durumu y\u00f6netebilecek bir dirayete ve etkiye sahip oldu\u011funu ortaya koyuyor. 5 May\u0131s 2013 se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131, toplumun %52\u2019sinin UMNO y\u00f6netimini benimsemedi\u011fini ortaya koymu\u015ftu. UMNO ve ittifak kurdu\u011fu siyasi yap\u0131lardaki k\u0131p\u0131rdanmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, aradan pek fazla s\u00fcre ge\u00e7meden bu y\u00f6nelime, hem siyasiler hem de iktidar\u0131n toplumsal taban\u0131n\u0131 olu\u015fturan kesimlerin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. T\u00fcm bu olup bitenler, \u201cMalezya, \u2018hak ve adaleti\u2019 tesis ba\u011flam\u0131nda bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm arefesinde mi\u201d sorusunu akla getiriyor.<\/p>\n
<\/p>\n