{"id":5039,"date":"2024-01-13T07:36:57","date_gmt":"2024-01-13T07:36:57","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5039"},"modified":"2024-01-13T07:36:57","modified_gmt":"2024-01-13T07:36:57","slug":"osmanli-tarihi-anlam-tesekkulu-catisma-ve-oteki-the-ottoman-history-construction-of-meaning-conflict-and-the-other","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/osmanli-tarihi-anlam-tesekkulu-catisma-ve-oteki-the-ottoman-history-construction-of-meaning-conflict-and-the-other\/","title":{"rendered":"Osmanl\u0131 tarihi: Anlam te\u015fekk\u00fcl\u00fc, \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00d6teki \/\u00a0 The Ottoman history: Construction of meaning, conflict and the Other"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            13.01.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde sosyal yap\u0131y\u0131 (social structure<\/em>) ve sosyal de\u011fi\u015fimleri (social change<\/em>) anlama \u00e7abas\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda biten bir s\u00fcrece tekab\u00fcl etmiyor. Aksine, bu durum yeni kaynaklarla, mevcut kaynaklara yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131yla ve ihtiya\u00e7 duyulan yeni yorumlamalarla devaml\u0131l\u0131k arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, kar\u015f\u0131m\u0131zda zengin kaynaklar y\u0131\u011f\u0131n\u0131 oldu\u011funa i\u015faret etti\u011fi gibi, bir yandan da, tabiri caizse, bir t\u00fcr karma\u015fadan da bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu durum bize, Osmanl\u0131 Devleti tarihi ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve s\u00f6ylemler konusunda \u00e7ok seslilik oldu\u011funu s\u00f6ylemek de olas\u0131…<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yle ki, bir yandan, \u00f6zellikle, 18. y\u00fczy\u0131l ve 19. y\u00fczy\u0131l oryantalistlerden ba\u015flayarak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar uzanan Bat\u0131\u2019daki \u00e7al\u0131\u015fmalar, kayda de\u011fer bir \u00f6nem arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Yerel kaynaklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7erisinde \u00f6zellikle, 14. y\u00fczy\u0131ldan itibaren ortaya konulan yerel ve geleneksel tarih anlat\u0131lar\u0131 ve yaz\u0131mlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu k\u00fclliyat\u0131n, zamanla yerini giderek modern Bat\u0131 tarih yaz\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na b\u0131rakmas\u0131yla, elimizde \u00f6nemi yads\u0131namayacak bir k\u00fclliyat oldu\u011funa ku\u015fku bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, 19. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda Cevdet Pa\u015fa ve vefat\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yerini alan L\u00fctfi Pa\u015fa \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, Osmanl\u0131 tarihini genel olarak ele alan \u00e7al\u0131\u015fmalar ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde Osmanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bu \u00e7e\u015fitlili\u011fin de\u011fi\u015fik ve son d\u00f6nem evrelerini ve y\u00f6nlerini olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, ayn\u0131 zamanda de\u011fi\u015fen zaman ve ko\u015fullara g\u00f6re, Osmanl\u0131 tarihine bak\u0131\u015f\u0131n da \u00e7e\u015fitlenmesi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. Bu \u00e7er\u00e7evede, Bat\u0131\u2019da geli\u015fen modern tarih bilimi nosyonu ve bunun i\u00e7eri\u011finin belirleyicili\u011fine ise ku\u015fku bulunmuyor…<\/p>\n\n\n\n

Lahiyalar\u0131n yard\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmalara il\u00e2ve olarak, -\u00f6rne\u011fin, Selman Reis\u2019in 1517\u2019de Sar\u0131 Selim\u2019e ve 1525 1. S\u00fcleyman\u2019a sundu\u011fu lahiyada \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi-, 16. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndan itibaren g\u00fcndeme gelmeye ba\u015flayan ve devaml\u0131l\u0131k arz eden lahiyalar, bu eserleri kaleme alanlar taraf\u0131ndan Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin ilgili d\u00f6nemlerdeki sosyal-politik yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda gayet donan\u0131ml\u0131 veriler ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, Osmanl\u0131 politikalar\u0131n\u0131n yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve bunun yan\u0131 s\u0131ra, devletin farkl\u0131 katmanlar\u0131nda \u00f6zellikle de, sivil-dini b\u00fcrokraside ya\u015fanan olumsuzluklar\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131malar\u0131 nedeniyle, bize Osmanl\u0131 y\u00f6netim sisteminde ve bununla ilintili olarak, toplumsal yap\u0131s\u0131nda ne t\u00fcrden de\u011fi\u015fimlerin oldu\u011funu -veya olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131- g\u00f6stermeleri bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne ilginin Do\u011fu\u2019da ne boyutta oldu\u011funa dikkat \u00e7ekecek olursak…<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu\u2019da, Osmanl\u0131\u2019ya dair \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n -Bat\u0131 Oryantalist \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, gayet eksik ve yetersiz oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Haddi zat\u0131nda, \u201cB\u00f6ylesi bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak \u2018adil\u2019 midir?\u201d diye de sormakta yarar var…<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, Bat\u0131\u2019da oryantalizmle birlikte g\u00fcndeme gelen Osmanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na temel sebebin Osmanl\u0131 ile do\u011frudan kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n do\u011furdu\u011fu \u201cOsmanl\u0131y\u0131 anlama \u00e7abas\u0131ndan kaynaklan\u0131rken\u201d, \u201cDo\u011fu\u2019da Osmanl\u0131 d\u00fcnyas\u0131na dair \u00e7al\u0131\u015fmalarla ilgili ne t\u00fcr eserler vard\u0131r?\u201d sorusuna, pek de i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 cevaplar vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fte b\u00f6yle oldu\u011fu gibi, modern ulus-devletler veya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 d\u00f6nemlerde de, bu alanda kayda de\u011fer geli\u015fmeler ve de\u011fi\u015fmelerin oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Bunun nedenini, Do\u011fu\u2019daki ilgili toplumlar\u0131n ve \u00fclkelerin kendi b\u00f6lgesel \u00f6zelliklerine konu\u015flanmalar\u0131, Osmanl\u0131 Devleti ile ya, hi\u00e7 veya s\u0131n\u0131rl\u0131 denilebilecek etkile\u015fimlere konu olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Buna il\u00e2ve olarak, \u00f6zellikle de, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe konu olmalar\u0131 nedeniyle, bu \u00fclkelerin akademi \u00e7evrelerinde, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden ziyade, kendi tarihlerine e\u011filim oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu durumun bir di\u011fer, -belki de en \u00f6nemli nedeni-, Osmanl\u0131 ile Do\u011fu\u2019daki M\u00fcsl\u00fcman ve\/ya di\u011fer toplumlar\u0131n aras\u0131ndaki ili\u015fkinin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tarih okumalar\u0131nda (ir)rasyonalite ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma(ma)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

20. y\u00fczy\u0131l ikinci yar\u0131s\u0131ndan bug\u00fcne uzanan s\u00fcre\u00e7te, Osmanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n abart\u0131 olmamakla birlikte, s\u0131f\u0131rdan ba\u015flayan bir \u00e7aban\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Bunda, de\u011fi\u015fen devlet sisteminin, ya\u015fanan harf ink\u0131l\u00e2b\u0131n\u0131n ve ge\u00e7mi\u015fe, \u00f6zellikle de, Sel\u00e7uklu-Osmanl\u0131 ge\u00e7mi\u015fine y\u00f6nelik yok say\u0131c\u0131 denilebilecek, kas\u0131tl\u0131-bilin\u00e7li politik \u00e7abalar\u0131n neden oldu\u011fu entellekt\u00fcel inkitan\u0131n ba\u015fat rol oynamas\u0131 kadar, uzun d\u00f6nemli sava\u015f ve politik\/ekonomik zaafiyetlerin neden oldu\u011fu yoksunlu\u011fun akademi ve entellekt\u00fcel d\u00fcnyam\u0131za vurdu\u011fu darbeyi engelleyici unsurlar olarak zikredebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Tabii, bu noktada, \u201cGenel itibar\u0131yla \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde bir ilgisizlikten bahsedebilir miyiz?\u201d sorusunu da ciddi olarak bir kenara not etmekte yarar var.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu bu yeni s\u00fcrecin, Osmanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na nas\u0131l bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131yla ilgili \u00f6nemli bir boyutu bulunuyor. Ve bunu, bir soru olarak g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mak ve \u00fczerinde durmakta yarar var.<\/p>\n\n\n\n

Bu yeni s\u00fcre\u00e7te, Osmanl\u0131 ge\u00e7mi\u015fine y\u00f6nelik akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, hangi etkiler alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine k\u0131saca bakacak olursak, kar\u015f\u0131m\u0131za \u015funlar \u00e7\u0131kar:<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131\u2019n\u0131n, uzunca bir s\u00fcre oryantalist \u00e7al\u0131\u015fmalara konu olmas\u0131; fiziki olarak askeri, siyasi ve -belki k\u0131smen- entellekt\u00fcel olarak ya\u015fanan kazan\u0131mlar, k\u0131r\u0131lmalar ve travmalar; yeni devletin yani, Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015fu ve ihyas\u0131 s\u00fcrecinde, yak\u0131n ve uzak ge\u00e7mi\u015fle nas\u0131l bir irtibat\u0131n kurulaca\u011f\u0131 meselesi vb…<\/p>\n\n\n\n

Bu ve benzeri olgular\u0131n, Osmanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bulunan \u00e7evrelerin, akademik anlamda diyelim ki, -Osmanl\u0131 Ar\u015fivleri\u2019nin hizmete a\u00e7\u0131lmas\u0131yla birlikte- kaynaklarla ilgili sorunlar\u0131 olmamakla birlikte, bu kaynaklar\u0131 ele al\u0131\u015f y\u00f6ntemleri ve yorumsamac\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131 genel itibar\u0131yla, gizli\/a\u00e7\u0131k savunmac\u0131 bir tutum tak\u0131n\u0131larak tarihsel olay ve olgular\u0131n de\u011ferlendirildi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Bu durumun, neden-sonu\u00e7lar silsilesi noktas\u0131nda, kendi i\u00e7inde bir do\u011fall\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iddia edilebilir elbette…<\/p>\n\n\n\n

Ancak, bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 bizim sadece, Osmanl\u0131 ge\u00e7mi\u015fini anlamadaki eksiklerimiz, yanl\u0131\u015flar\u0131m\u0131zla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan, bunun \u00f6tesinde \u00f6rne\u011fin, di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n tarihine y\u00f6nelik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 da etkileyen bir boyutu oldu\u011funu unutmamak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Nicelik, nitelik ve \u2018\u00f6tekiler\u2019 konusu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, \u00f6rne\u011fin, Osmanl\u0131 Devleti ve hanedanl\u0131\u011f\u0131yla ilgili \u00e7ok\u00e7a vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere alt\u0131 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi olmas\u0131… Bu niceliksel varl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, hanedanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrkl\u00fck \u00fczerinden devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131… \u00d6zellikle, G\u00fcneydo\u011fu\/Do\u011fu Avrupa topraklar\u0131ndaki teritoryal yay\u0131lma vb. s\u00fcre\u00e7ler…<\/p>\n\n\n\n

Bu ve benzeri vurgular\u0131n, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Osmanl\u0131 tarih\u00e7ili\u011fi ve \u0130slam tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan oldu\u011fu kadar, geni\u015f T\u00fcrk tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir veri bulunuyor. Bunda sorun yok…<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylesine uzun erimli bir devleti y\u00f6netenlerin, niceliksel \u00f6zelliklerine bak\u0131larak de\u011ferlendirilmesi bir y\u00f6n\u00fcyle anlaml\u0131 elbette.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, burada sorun yorumlamalar\u0131n bu nicelikler \u00fczerine konu\u015flanmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi tek d\u00fczelik ile bu olgu veya olgular\u0131, -bir t\u00fcr g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 bir \u015fekilde- kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma vesilesi yaparak, \u201cd\u00fcnyada ba\u015fka bir \u00f6rne\u011fi\u201d yok deme noktas\u0131nda temkinli olmak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bunun yan\u0131 s\u0131ra, bu izah tarz\u0131, niceliksel bir vurguyu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ortaya koyarken, niteliksel \u00f6zellikler \u00fczerinde ne kadar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc konusunu sorgulamay\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Velev ki, bu niceliksel durumla s\u0131n\u0131rl\u0131 dahi olsa, \u00f6rne\u011fin Hint Alt K\u0131tas\u0131 ve Geni\u015f Malay D\u00fcnyas\u0131 konusundaki bilgi k\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve\/ya b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kay\u0131ts\u0131zl\u0131k ve bunun \u00fcretti\u011fi bilgisizlik, Osmanl\u0131\u2019y\u0131 k\u0131yaslamada kar\u015f\u0131m\u0131za ne t\u00fcr etkenlerin var olabilece\u011fini g\u00f6rmemize mani oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Co\u011frafi ve tarihsel fark\u0131ndal\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, \u00f6rne\u011fin, ilgi alan\u0131m\u0131za do\u011frudan girmesi nedeniyle, Kuzey Sumatra\u2019da siyasi yap\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bize, Osmanl\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilecek boyutlar\u0131 oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Temelde burada sorun, ill\u00e2 ki, Osmanl\u0131 veya \u00d6teki devletler \u00f6ncellenmesi sorunu de\u011fil ve de olmamal\u0131…<\/p>\n\n\n\n

Aksine, burada temel sorun, Osmanl\u0131\u2019ya y\u00fcklenen anlam\u0131n di\u011fer siyasi yap\u0131lar ba\u011flam\u0131nda, -bilgi eksikli\u011fini k\u00f6r\u00fcklemesi ve engellemesi nedeniyle, var olan tarihsel ger\u00e7ekliklerin g\u00f6z ard\u0131 edilmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Diyelim ki, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n alt\u0131 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k tarihine vurgu yapan \u00fclkenin \u2018d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenen tarih\u00e7ileriyle\u2019, \u00fclkenin en \u00f6nemli y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na kadar \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olan tarih\u00e7ilerin de i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 akademi \u00e7evrelerine -di\u011ferleri bir yana-, gayet temel ve basit bir ger\u00e7e\u011fi hat\u0131rlatmak gerekir…<\/p>\n\n\n\n

Kuzey Sumatra\u2019da 13. y\u00fczy\u0131ldan 16. y\u00fczy\u0131la kadar varl\u0131k s\u00fcren Samudra-Pasai\u2019nin ve akabinde, bu siyasi yap\u0131n\u0131n 16. y\u00fczy\u0131lda bitti\u011fi noktadan yeni bir siyasi yap\u0131n\u0131n yani, A\u00e7e Dar\u00fcsselam Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n siyasi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun da, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na kadar siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatmak akademik bir sorumluluk kabul edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Kuzey Sumatra\u2019daki bu siyasi me\u015fruiyetin, i\u00e7e kapal\u0131 bir toplum yap\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aksine, kurumsalla\u015fm\u0131\u015f haliyle dini yani, \u0130slami yap\u0131s\u0131nda s\u00fcreklilik arz etti\u011fini; siyasi yani, ba\u011f\u0131ms\u0131z-egemenlik olgusunu i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f oldu\u011funu; jeo-politik ba\u011flam\u0131yla ilintili olarak denizci (maritime<\/em>) devlet olmakl\u0131\u011f\u0131 ile hammadde kaynaklar\u0131 ve dinamik ticaret ya\u015fam\u0131yla b\u00f6lgesel ve hatta, s\u00fcre\u00e7te k\u00fcresel k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet havzalar\u0131na eklemlenen boyutlar\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 burada bir kez daha tekrar etmekte yarar var.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00f6zellikle, G\u00fcneydo\u011fu (Balkanlar) ve Do\u011fu (Macaristan vd.) Avrupa\u2019daki yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n diyelim ki, Malay Tak\u0131madalar\u0131 co\u011frafyas\u0131nda benzeri bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131n\u0131 bir eksiklik olarak m\u0131 de\u011ferlendirmeliyiz?<\/p>\n\n\n\n

Yoksa, bir ba\u015fka vecheden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Kuzey Sumatra \u00f6zelinde, \u0130slamiyetin yay\u0131lmas\u0131, siyasi bir devlet nizam\u0131 ve gelene\u011finin olu\u015fmas\u0131 ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ve bu yap\u0131n\u0131n, b\u00f6lgesindeki di\u011fer siyasi yap\u0131larla ili\u015fkisinde, Avrupa k\u0131tas\u0131nda ilgili d\u00f6nemlerde pek de \u00f6ne \u00e7\u0131kmayan, diyelim ki, ticaret, birlikte ya\u015fama, payla\u015f\u0131m vb. gibi olgular \u00e7er\u00e7evesinde bir siyasal ve toplumsal yap\u0131n\u0131n te\u015fkil etti\u011fini s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bunun yan\u0131 s\u0131ra, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen \u2018d\u00fcnyaca me\u015fhur tarih\u00e7ilerin\u2019, Osmanl\u0131 ile Avrupa devletlerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken g\u00fcndeme getirdikleri, \u201cOsmanl\u0131\u2019n\u0131n en ba\u015f\u0131r\u0131s\u0131z oldu\u011fu alan ekonomidir. Bunu herkes biliyor.\u201d c\u00fcmlesi \u00fczerinde durarak, \u201cBu c\u00fcmle bize ne s\u00f6yl\u00fcyor acaba?\u201d diye bir kez daha sormak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yle ki, di\u011fer \u00f6zellikleri bir yana, Osmanl\u0131\u2019y\u0131 siyasi ve askeri olarak gerileten ko\u015fullar\u0131n ba\u015f\u0131nda, ekonomik ya\u015fam\u0131 veya Avrupa ile zamanla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ekonomik ya\u015fam\u0131 a\u015facak veya onu farkl\u0131 haliyle b\u00fcnyesine alabilecek a\u015famalar\u0131n olmamas\u0131 ger\u00e7e\u011fi konusunda, genel anlamda bir konsensusten bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

Oysa, ayn\u0131 ve benzer d\u00f6nemlerde farkl\u0131 co\u011frafyalarda kurulan egemen siyasi yap\u0131lar\u0131n, -ki buna \u00f6ncelikli \u00f6rnek olarak Sumatra\u2019y\u0131 veriyoruz-, eko-politik ve toplumsal yap\u0131lar\u0131n\u0131 belirleyen unsurlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, sahip olduklar\u0131 zengin kaynaklar ve bu kaynaklar\u0131 ticaret d\u00fcnyas\u0131 vas\u0131tas\u0131yla b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel payla\u015f\u0131ma a\u00e7abilmi\u015f olmalar\u0131 geldi\u011fini fark etmek, bilmek, analiz etmek ve yorumlayabilmek gerekiyor…<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, bile Osmanl\u0131 Devleti ile Kuzey Sumatra\u2019daki siyasi yap\u0131 aras\u0131nda bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma kadar, belki de bunun \u00f6tesinde, co\u011frafi, k\u00fclt\u00fcrel, siyasal farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z niteliklere sahip oldu\u011funu s\u00f6ylemeyi gerektiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Burada vurgulanmak istenen husus, Osmanl\u0131 tarihini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, ya\u015fanan tarihi tecr\u00fcbelerin etkisi alt\u0131nda bir y\u00f6nelimin\/y\u00f6nlendirmenin oldu\u011funun fark\u0131na varabilmemizdir.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, tam da bu durum, Osmanl\u0131 tarihini ele al\u0131rken, yeni metodolojiler kadar yeni yorumsamac\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve de, hen\u00fcz pek de bilinmeyen di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n kurduklar\u0131 ve geli\u015ftirdikleri siyasal yap\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak de\u011ferlendirebilmemize olanak tan\u0131yacakt\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            13.01.2024 Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde sosyal yap\u0131y\u0131 (social structure) ve sosyal de\u011fi\u015fimleri (social change) anlama \u00e7abas\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda biten bir s\u00fcrece tekab\u00fcl etmiyor. Aksine, bu durum yeni kaynaklarla, mevcut kaynaklara yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131yla ve ihtiya\u00e7 duyulan yeni yorumlamalarla devaml\u0131l\u0131k arz ediyor. Bu durum, kar\u015f\u0131m\u0131zda zengin kaynaklar y\u0131\u011f\u0131n\u0131 oldu\u011funa i\u015faret etti\u011fi gibi, bir yandan da, […]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":5040,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5039","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5039"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5039\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}