{"id":3909,"date":"2021-06-26T20:13:10","date_gmt":"2021-06-26T20:13:10","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3909"},"modified":"2021-06-26T20:13:10","modified_gmt":"2021-06-26T20:13:10","slug":"ulkeyi-zarara-ugratmak-kavraminin-yuksek-ogretimdeki-anlami-the-meaning-of-the-concept-of-harming-the-country-in-higher-education","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/ulkeyi-zarara-ugratmak-kavraminin-yuksek-ogretimdeki-anlami-the-meaning-of-the-concept-of-harming-the-country-in-higher-education\/","title":{"rendered":"\u00dclkeyi zarara u\u011fratmak kavram\u0131n\u0131n y\u00fcksek \u00f6\u011fretimdeki anlam\u0131 \/ The meaning of the concept of harming the country in higher education"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 26.06.2021<\/strong><\/p>\n

\u00dclkeyi veya bir kurumu zarara u\u011fratmak kavram\u0131 zaman zaman bas\u0131nda dikkat \u00e7ekilen, do\u011frudan ve dolayl\u0131 olarak yolsuzluklarla ilintili olarak g\u00fcndeme getirilen ve bu anlamda \u00f6zc\u00fc bir \u015fekilde ekonomi alan\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir hususla ilgilidir.<\/p>\n

Bir kurumu zarara u\u011fratmak kavram\u0131n\u0131n g\u00fcndeme getirilmesi, ortada b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir mebla\u011f\u0131n konu edilmesini gerektirmektedir.<\/p>\n

Bu noktada, ekonomik \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 pek \u00e7ok s\u00fcreci i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131; kapsaml\u0131 ve komplike bir kurumsalla\u015fmay\u0131 gerektirmesi; bir kurumsal yap\u0131y\u0131 var edecek, geli\u015ftirecek ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lacak bir sermayenin ortaya konmas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, bu s\u00fcre\u00e7lerin herhangi birinde \u00f6zellikle de, karar merciindeki ki\u015filerin sorumluluklar\u0131n\u0131 o \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu sorumluluk sahipli\u011fi, ehil olmay\u0131, profesyonelli\u011fi, eti\u011fi, adaleti ile hem maddi bilgi hem manevi boyutu ve haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile kendini ortaya koymaktad\u0131r. Bununla birlikte, \u00fclkeyi veya bir kurumu zarar u\u011fratmak s\u00f6yleminde etik, adalet kavramlar\u0131 yerine \u00e7ok\u00e7a vurgu yap\u0131lan maddi boyut, sermaye, kazan\u00e7 gibi ekonomi arg\u00fcmanlar g\u00fcndeme gelmektedir.<\/p>\n

Sosyolojinin \u00f6zellikle, ekonomi sosyolojisinin bir \u00f6l\u00e7\u00fcde belki de sanayi sosyolojisinin \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndan biri oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan bu komplike ekonomik organizasyon b\u00fct\u00fcn\u00fc i\u00e7erisinde maddi yap\u0131la\u015fma bir yana, kendilerine g\u00f6rev verilen her katmandan yetkili, bu alan\u0131n kendinden do\u011fan sorumluluk \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131ma ehliyetinde oldu\u011fu varsay\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6nceli\u011fin ve belki de, sadece zarara u\u011fratmak kavram\u0131n\u0131n g\u00fcndeme getirildi\u011fi alan\u0131n ekonomi kurumu veya kurumlar\u0131 ile ilgili olmas\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131labilir rasyonel ve somut g\u00f6stergeleri bulunmaktad\u0131r. Bunun ba\u015f\u0131nda da, maddi de\u011fer yani, mali bir de\u011fere tekab\u00fcl etmesidir.<\/p>\n

Bir kurumun finansal ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda girdileri ile \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 dengeleme kl\u00e2sik ekonomi teorilerinde ve\/ya bunun i\u00e7kin oldu\u011fu temel muhasebe bilgilerinde kay\u0131t tutma ve \u00f6zellikle de kl\u00e2sik ekonomi kitaplar\u0131nda vurgulanan \u00e7ifte defter tutulmas\u0131 olgusu, hem Bat\u0131 kapitalizminin geli\u015fim evrelerinde hem de Do\u011fu\u2019da \u00f6rne\u011fin Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan olgulard\u0131r. Bu noktada, \u00f6rne\u011fin Anthony Giddens, Max Weber\u2019in Protestan Ahl\u00e2k\u0131 ve Kapitalim Ruhu adl\u0131 eserinin giri\u015finde, \u201cdouble entry<\/em>\u201d kavram\u0131na yer vermektedir. (Bkz.<\/em>: s. xvii, xxxii). B\u00f6ylesi bir uygulamadan kas\u0131t, ilgili kurumsal yap\u0131lar\u0131n ve nihayetinde genel b\u00fct\u00e7enin a\u00e7\u0131k verip vermedi\u011fidir. Verilen a\u00e7\u0131klar noktas\u0131nda da kimin ne \u015fekilde sorumlu oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ancak toplumsal kurumlar noktas\u0131nda ad\u0131na ekonomik veya maddi denilsin veya denilmesin, u\u011fran\u0131lan kay\u0131plar\u0131n salt ekonomik \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 da bir o kadar ger\u00e7ektir. Belki de, ekonomi sahas\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ve \u00fclkeyi\/kurumu zarara u\u011fratma olgusundan \u00e7ok daha \u00f6nemli olan\u0131 maddi olarak \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 tespit edilmesinde g\u00fc\u00e7l\u00fck ya\u015fanan kurumlarda verilen zarard\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 maddi yani mali de\u011ferlerle \u00f6l\u00e7\u00fclemeyen pek \u00e7ok kurumsal yap\u0131n\u0131n \u00f6rne\u011fin ailenin, dinin, idarenin ve hatta e\u011fitimin bu noktada, ne t\u00fcrden zararlara konu oldu\u011fu incelenmeye de\u011fer sosyolojik bir konudur. \u00d6rne\u011fin, bo\u015fanma oranlar\u0131na bakarak aile kurumuna dair baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya konmakla birlikte, s\u00f6z konusu say\u0131sal verilerin \u00f6tesinde bir k\u0131r\u0131lman\u0131n, kopman\u0131n ve toplumsal yap\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin g\u00fcndeme getirildi\u011fine i\u015faret etmek gerekmektedir.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 bunun gibi, e\u011fitim kurumlar\u0131nda g\u00fcndeme gelen -ya da has\u0131r alt\u0131 edilen- zararlar\u0131n salt bir insan tekinin ya\u015fam\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan, bunun \u00f6tesinde b\u00fct\u00fcn bir kurumsal yap\u0131y\u0131, bu yap\u0131y\u0131 te\u015fkil eden tek tek bireyleri yani \u00f6\u011fretim g\u00f6revlilerini, \u00f6\u011frencileri, idari \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 vb. velhas\u0131l kurumu olu\u015fturan t\u00fcm sosyolojik unsurlar\u0131n ve t\u00fcm bunlar\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 gelece\u011fi etkileyen boyutlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu durum, kamu \u015femsiyesi alt\u0131nda toplumsal i\u015flev g\u00f6ren e\u011fitim kurumlar\u0131 kadar, ad\u0131na \u00f6zel sekt\u00f6r denilen, belki burada T\u00fcrkiye ve benzeri \u00fclke \u015fartlar\u0131ndaki kurumsalla\u015fmalar dikkate al\u0131narak \u2018vak\u0131f\u2019 (foundation<\/em>) kurumlar\u0131ndaki etkinlik, verimlilik ve bunlara paralel olarak kay\u0131plar hakk\u0131yla \u00fczerinde durulmay\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n

Ad\u0131ndaki kl\u00e2sik ve bir anlam evrenine g\u00f6nderme yapan \u2018vak\u0131f\u2019 kelimesine ra\u011fmen, i\u00e7eri\u011fi dini veya sek\u00fcler olsun, e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n i\u015flerli\u011fi, verimlili\u011fi, ortaya \u00e7\u0131kan maddi ve maddi olmayan zararlar\u0131n\u0131n tespiti, olas\u0131 her t\u00fcrl\u00fc manip\u00fclasyona ra\u011fmen, iki a\u00e7\u0131dan m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n

Bunlardan ilki, t\u0131pk\u0131 bir ekonomi \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerine konu olan kurumdaki maddi girdiler-\u00e7\u0131kt\u0131lar boyutunda olmasa da, yine de \u00f6l\u00e7\u00fclebilir olgular\u0131n tespit edilmesiyle g\u00fcndeme getirilebilir. Bu noktada, kl\u00e2sik bir ifadeyle kurumsal hesap kitap i\u015fi kadar, rasyonalite ve adalet ilkelerinin biraradal\u0131\u011f\u0131na ihtiya\u00e7 bulundu\u011funa vurgu yapmakta yarar var.<\/p>\n

\u0130kincisi ise, belirli yetkililer marifetiyle, -ki bu noktada kurumun \u00f6zellikle en tepe isimleri dikkat \u00e7ekmektedir-, g\u00f6r\u00fcnmeyen (invisible<\/em>) niteli\u011fiyle dikkat \u00e7ekmekle birlikte, \u00e7e\u015fitli y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinin i\u015fleyi\u015finin s\u00f6z konusu kuruma, ne t\u00fcrden etki ve yap\u0131la\u015fma sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na, hangi ekonomik ve ekonomik olmayan kazan\u0131mlara veya zararlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na vb. dair gayet net alg\u0131lar g\u00fcndeme getirilebilmelidir.<\/p>\n

Burada g\u00f6r\u00fcnmeyen derken, i\u015fin bir t\u00fcr ekonomik anlamda \u00f6l\u00e7\u00fclemezli\u011fi ve de dolay\u0131s\u0131yla zorlu\u011fu ortaya konsa da, asl\u0131nda belki rasyonalite kadar adalet ve vicdan unsurlar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha \u00f6ne \u00e7\u0131karak i\u015flev kazanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Bu noktada, diyelim ki, adalet ve vicdan ile buna e\u015flik eden rasyonalite ilkeleri kendinde ve anla\u015f\u0131labilir olgular olmakla birlikte, bir kurumdaki yetkililerin \u201cortak d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u015fbirli\u011fi\u201d ile s\u00f6z konusu adalet, vicdan ve rasyonalite ilkelerinin z\u0131dd\u0131na geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fc al\u0131nabilir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 26.06.2021 \u00dclkeyi veya bir kurumu zarara u\u011fratmak […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3910,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-3909","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3909","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3909"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3909\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}