{"id":2816,"date":"2019-03-26T21:10:37","date_gmt":"2019-03-26T21:10:37","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=2816"},"modified":"2019-03-26T21:12:19","modified_gmt":"2019-03-26T21:12:19","slug":"acedeki-hollanda-savasini-anlamak-understanding-of-the-dutch-war-in-aceh-land","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/acedeki-hollanda-savasini-anlamak-understanding-of-the-dutch-war-in-aceh-land\/","title":{"rendered":"A\u00e7e\u2019deki Hollanda Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 anlamak \/ Understanding of the Dutch War in Aceh land"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay 01.04.2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u00e7e topraklar\u0131nda ba\u015f g\u00f6steren ve ad\u0131na Hollanda Sava\u015f\u0131 denilen s\u00fcre\u00e7 s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminin tipik ili\u015fkilerini i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. A\u00e7elilerin savunma konumunda olmalar\u0131ndan m\u00fclhem ad\u0131na Hollanda Sava\u015f\u0131, temelde Hollanda Krall\u0131\u011f\u0131 ve onun Tak\u0131madalar\u2019daki uzant\u0131s\u0131 Hollanda s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya konulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, s\u00f6m\u00fcrgecilik olgusunun bizatihi bir tek Bat\u0131 Avrupal\u0131 milletin giri\u015fimleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak biryana, tastamam Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n \u00fcretti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak ayn\u0131 ve benzer uluslar taraf\u0131ndan birbirine ard\u0131\u015f\u0131k ve paralel olacak \u015fekilde d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131nda ortaya konan bir s\u00fcrece g\u00f6nderme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, Hollanda s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netiminin istilac\u0131 giri\u015fimini perdelemek anlam\u0131na gelmemekte, aksine bu s\u00fcrecin daha berrak bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu durumda, Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n \u00fcretti\u011fi ne olmal\u0131 ki, gelip 19. y\u00fczy\u0131l son \u00e7eyre\u011finde A\u00e7e kap\u0131s\u0131na dayanacak bir yap\u0131 olarak zuhur etmi\u015f olsun. Bu noktada, ad\u0131na modernite denilen olgunun nas\u0131l bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 ve prati\u011fi ortaya koydu\u011fundan ba\u015flanmas\u0131nda yarar var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu yakla\u015f\u0131m, sadece Hollanda Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 de\u011fil, bu krall\u0131\u011f\u0131n ait oldu\u011fu \u2018k\u00fclt\u00fcr\u2019 ve \u2018medeniyet\u2019 \u00e7er\u00e7evesinin irdelenmesini gerektirmektedir. Yoksa, malum sava\u015f\u0131n 26 Mart 1873\u2019de General K\u00f6hler komutas\u0131nda ba\u015flat\u0131l\u0131p, Van Swieten\u2019le devam eden, aradan ge\u00e7en neredeyse otuz y\u0131l sonra Van Heutsz marifetiyle ba\u015far\u0131ya ta\u015f\u0131nan \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc ve bu s\u00fcre\u00e7te A\u00e7e toplumunun k\u00fclt\u00fcr kodlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fi iddias\u0131ndaki Dr. Snouck Hurgronje\u2019un Van Heutsz\u2019a \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 deste\u011fe, \u2018marechaussee\u2019 dehas\u0131 Swart ile A\u00e7e direni\u015finin geri kalan unsurlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rma \u00e7abas\u0131na dair anlat\u0131lar\u0131 yerli yerine oturtmak pek m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Modernite ile kendini yeniden ortaya koyan Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zde yenilik ile g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 husus, kendini yok sayma ile e\u015fde\u011fer bir noktaya ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in 20. y\u00fczy\u0131l ilk yar\u0131s\u0131nda ya\u015fanacak iki b\u00fcy\u00fck sava\u015fa kadar beklemek gerekiyordu. Bu iki sava\u015f bile ad\u0131n\u0131 al\u0131rken, Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n kendi i\u00e7 \u00e7eki\u015fmelerinin k\u00fcresel ortama yans\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k se\u00e7ik izlerini ta\u015f\u0131r. \u2018D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019 denilerek, bir payla\u015f\u0131m s\u00fcrecine taraf olmayan kahir ekseriyete y\u00f6nelik gizli-a\u00e7\u0131k bir \u00f6tekile\u015ftirmenin de ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Oysa, modernite ile \u00fcretilen k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetin A\u00e7e topraklar\u0131na yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7eklik \u00fczerinde durmak bile, Hollandal\u0131lar \u00fczerinden Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n hangi d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131ndan hareket ederek kendini me\u015fru sayd\u0131\u011f\u0131 konusunu anlamaya el verecek bulgular i\u00e7ermektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu me\u015fruiyetin pratik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Tak\u0131madalar\u2019da ve\/ya Malaka Bo\u011faz\u0131 \u00e7evresinde 19. y\u00fczy\u0131l ilk \u00e7eyre\u011finde yeni s\u0131n\u0131rlar olu\u015fturma gayretlerinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu noktada, \u2018s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00e7izilmesi\u2019 olgusu, Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki geli\u015fmeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, gerek milli gerek dini y\u00f6nelimleriyle birbiriyle bir \u015fekilde yak\u0131nla\u015fan \u0130ngiltere ve Hollanda\u2019n\u0131n siyasal ittifaklar\u0131n\u0131n Tak\u0131madalar\u2019da devam ettiricisi ve tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olarak ortaya konuldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130ngiltere ve Hollanda ittifak\u0131n\u0131n Malay toplumlar\u0131n\u0131n birbiriyle siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal birlikteliklerine s\u0131n\u0131r \u00e7eken anla\u015fmalarla, yani 1824 Londra ve 1871 Sumatra Anla\u015fmalar\u0131\u2019yla belirlendi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n topraklar\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcren bu anla\u015fmalar\u0131n makro s\u0131n\u0131r olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 olarak de\u011ferlendirebiliriz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan, Avrupa siyasal yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n Tak\u0131madalar\u2019a ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi olan bu anla\u015fmalar \u00f6ncesinde ise, \u0130ngilizlerin Malaya Yar\u0131madas\u0131\u2019ndaki Malay sultanl\u0131klar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalar mikro s\u0131n\u0131r belirlenmeleri olarak dikkat \u00e7ekmektedir. \u00d6rne\u011fin, Cohor Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ger\u00e7ek hanedanl\u0131\u011f\u0131 ile \u0130ngilizlerin belirledi\u011fi yeni hanedanl\u0131k aras\u0131nda, teritoryal payla\u015f\u0131mda belirleyici oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hollanda Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ad\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi bir yerde \u0130ngilizleri ve ilgili eylemlerini zikretmenin bir tenakuz de\u011fil, asl\u0131nda yukar\u0131da dikkat \u00e7ekti\u011fim ba\u011flam\u0131 yakalamaya yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Nihayetinde, Hollanda\u2019n\u0131n A\u00e7e topraklar\u0131n\u0131 istila giri\u015fiminin, modernite olgusunun yap\u0131la\u015fmas\u0131 ve geli\u015fmesinde di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra, \u0130ngilizlerin de kayda de\u011fer bir rol\u00fc oldu\u011funu hat\u0131rlamak gerekir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 26.03.2019 A\u00e7e topraklar\u0131nda ba\u015f g\u00f6steren ve ad\u0131na [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2817,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-2816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ace","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2816"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/indonesia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}