Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc Malezya\u2019n\u0131n \u00c7in denizi \u00f6tesindeki Borneo\/Kalimantan Adas\u0131\u2019ndaki Sabah Eyaleti\u2019nin do\u011fu sahilleri yakla\u015f\u0131k son bir haftad\u0131r ilgin\u00e7 bir geli\u015fmeye konu oluyor. Sulu Sultanl\u0131k Ordusu mensubu olduklar\u0131n\u0131 iddia eden tan\u0131tan grup ana vatanlar\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131yla tabiri caizse Sabah\u2019a \u2018\u00e7\u0131karma bast\u0131lar\u2019. \u0130lk gelen haberlerde, neredeyse y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre sonunda ortaya \u00e7\u0131k\u0131veren ve kendilerini Sulu Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n fertleri oldu\u011funu iddia eden y\u00fcz ki\u015filik silahl\u0131 grup \u2018tempel\u2019 ve \u2018jampiras\u2019 ad\u0131 verilen geleneksel botlarla Sabah Eyaleti\u2019nin do\u011fu sahillerindeki k\u00f6ylere \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 belirtiliyordu. Ard\u0131ndan say\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 y\u00fcz il\u00e2 be\u015f y\u00fcz\u00fc buldu\u011fu belirtilen grubun liderleri ile b\u00f6lgedeki Malezya g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri aras\u0131nda diyaloga ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 haberi geldi.<\/p>\n
Asl\u0131nda Mindanao\u2019nun g\u00fcneyiyle Sabah Eyaleti\u2019nin u\u00e7 b\u00f6lgeleri aras\u0131nda s\u00fcrekli bir ticaret ak\u0131\u015f\u0131 s\u00fcr\u00fcp gidiyor. S\u00f6z konusu bu grubun b\u00f6lgeye \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n ilk etapta kimse taraf\u0131ndan \u015f\u00fcpheyle kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 da buna dayan\u0131yor. Kald\u0131 ki, \u2018\u00e7\u0131karmaya\u2019 konu olan topraklar\u0131n aidiyeti konusunda y\u00fcz y\u0131l \u00f6ncesine dayanan tarihi bir anla\u015fman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da bilinmiyor de\u011fil. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck Malezya h\u00fck\u00fcmetinin Sulu k\u00f6kenlilere y\u0131ll\u0131k bir \u00f6denek (kira) verdi\u011fi de malum… \u00d6te yandan Borneo\/Kalimantan\u2019da ya\u015fanan bu s\u0131cak geli\u015fme, 1962-66 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Endonezya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Sukarno\u2019nun Malezya Federasyonu\u2019nun kurulmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131yla ba\u015fg\u00f6steren ve bir anlamda \u2018Malay So\u011fuk Sava\u015f\u0131\u2019 olarak adland\u0131rabilece\u011fim d\u00f6nemi hat\u0131rlat\u0131yor. O d\u00f6nemde, Filipinler y\u00f6netiminin de Federasyon\u2019un Sabah\u2019\u0131 da i\u00e7ine alacak \u015fekilde geni\u015flemesine s\u0131cak bakmasa da, sesi en g\u00fcr \u00e7\u0131kan ve neredeyse sava\u015f\u0131n e\u015fi\u011fine gelen gerilim karizmatik lider Sukarno\u2019nun giri\u015fimleriyle o y\u0131llarda yer etmi\u015fti.<\/p>\n
\u00c7\u0131kt\u0131klar\u0131 sahil k\u00f6ylerindeki insanlar\u0131n akrabalar\u0131 olmas\u0131 asl\u0131nda Mindanao ile Kuzey Borneo\/Kalimantan aras\u0131ndaki tarihsel ili\u015fkileri a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor. Bu \u00e7er\u00e7evede, Sulu ad\u0131 b\u00f6lgeyi tan\u0131yanlar i\u00e7in hi\u00e7 de yabanc\u0131 de\u011fil. \u00d6yle ki, bug\u00fcn dahi b\u00f6lgedeki Tak\u0131madalar Sulu ad\u0131yla an\u0131l\u0131yor. Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte Sulu Sultanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 2011 y\u0131l\u0131 Haziran ay\u0131nda Bandung\u2019da yap\u0131lan bir toplant\u0131da zikredilmi\u015fti. B\u00f6lge tarihinde yer tutmu\u015f sultanl\u0131k\/krall\u0131klara mensup temsilcilerin biraraya geldi\u011fi bu toplant\u0131da Sulu Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019na mensup temsilcilerin de yer ald\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015fti.<\/p>\n
Kimilerince istihzayla kar\u015f\u0131lansa da, kimliklerine ve atalar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklara sadakatlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde dikkate al\u0131nacak bir hadise olarak da de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn. Ellerindeki silahlarla Malezya Monar\u015fisi\u2019ne kar\u015f\u0131 koyabilecekleri tahmin edilmiyor elbette. Ancak bir \u015feyi hat\u0131rlatmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nemli bir geli\u015fme. Bir taraf\u0131nda \u00c7in \u00f6te yan\u0131nda Japonya\u2019n\u0131n birka\u00e7 Ada etraf\u0131nda g\u00fcndeme getirdikleri egemenlik haklar\u0131 d\u00fcnyada yank\u0131 bulurken, bu co\u011frafyan\u0131n bir di\u011fer ucunda y\u00fczy\u0131llar \u00f6ncesinde Bat\u0131l\u0131 s\u00f6m\u00fcrgecilerin gelip dayand\u0131\u011f\u0131 ve ard\u0131ndan bug\u00fcne pek de bir \u015feyin kalmad\u0131\u011f\u0131 Sulu Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019na aidiyetleri ile birden beliriveren grup tarihte neler olup bitti\u011finin hesab\u0131n\u0131 soruyor asl\u0131nda. Say\u0131sal olarak hi\u00e7bir k\u0131ymeti harbiyesi olmasa da, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 de\u011ferler ad\u0131na bug\u00fcnk\u00fc siyasi\/teritoryal yap\u0131lanmalar\u0131n temellerini sorgulama ad\u0131na kayda de\u011fer bir geli\u015fme. Hangi toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n kimden ne \u015fartlarla al\u0131n\u0131p ya da gaspedilip, kime ne \u015fartlarda verildi\u011fi bug\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle de s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemini tecr\u00fcbe etmi\u015f G\u00fcneydo\u011fu Asya halklar\u0131n\u0131n tarihe, vatana bak\u0131\u015flar\u0131na dair bir ipucu veriyor.<\/p>\n
\u00d6ncelikle bu \u201csiyasi giri\u015fimin\u201d ni\u00e7in bug\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde bir\u015feyler s\u00f6ylemek gerekir. Her ne kadar kendilerini Bangsamoro\u2019da daha d\u00fcne kadar devam etmi\u015f \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hakeretine ba\u011fl\u0131olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrseler de, bu grubun, teritoryal hak iddias\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmesi Bangsamoro-Filipinler Merkezi H\u00fck\u00fcmeti aras\u0131ndaki Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 sonras\u0131na rastl\u0131yor.<\/p>\n
Sabah\u2019ta neler olup bitti\u011fine dair birka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr ortal\u0131kta dola\u015fan geli\u015fmelere dair bug\u00fcn daha net bilgiler gelmeye ba\u015flad\u0131. Mindanao Adas\u0131\u2019ndaki Alabang b\u00f6lgesinde bulunan ve ad\u0131n\u0131n Jamalul Kiram ad\u0131nda bir ki\u015fi Sulu sultanl\u0131\u011f\u0131 hanedanl\u0131\u011f\u0131na mensup oldu\u011funu ifade ederek, Sabah\u2019a \u2018\u00e7\u0131kartma yapan\u2019 y\u00fczlerce ba\u011fl\u0131s\u0131n\u0131n Sabah\u2019tan ayr\u0131lmayacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u0130\u00e7lerinde gen\u00e7 karde\u015fi, be\u015f y\u00fcz akrabas\u0131n\u0131n ve yirmi silahl\u0131 adam\u0131n\u0131n bulundu\u011funu s\u00f6yleyen Kiram ama\u00e7lar\u0131n\u0131n \u015fiddet \u00e7\u0131kartmak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Bununla birlikte, buradan ayr\u0131lmayacaklar\u0131na kararl\u0131 bir \u015fekilde vurgu yapan Kiram\u2019\u0131n bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 b\u00f6lgede g\u00fcvenlik olmasa da, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi ve sonras\u0131ndaki siyasi geli\u015fmelerin ve ortaya konan \u2018me\u015fru\u2019 yap\u0131lar\u0131 yeni bir boyutta ele al\u0131naca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fcndeme getirecektir.<\/p>\n
Peki bu s\u00fcre\u00e7te kendi topraklar\u0131na n\u00fcfuz eden bu gruba kar\u015f\u0131 Malezya nas\u0131l bir tav\u0131r al\u0131yor? A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu a\u015fik\u00e2r. \u00d6rne\u011fin, Malezya y\u00f6netimi, Filipin H\u00fck\u00fcmetini \u201cegemenlik hakk\u0131m\u0131z\u0131 ihl\u00e2l ediyorsunuz\u201d diye bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131. \u00d6zellikle Bangsamoro Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131\u2019ndan sonra Sabah\u2019ta ya\u015fayan ve say\u0131lar\u0131 seksen bini bulan Bangsamorolu\u2019nun vatanlar\u0131na geri d\u00f6n\u00fcp d\u00f6nmeyecekleri g\u00fcndemde yer i\u015fgal ederken, bir anda Mindanao\u2019dan \u00e7\u0131k\u0131p gelen hanedanl\u0131k mensuplar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 Malezya idaresinde bir ikilemi ortaya koyuyor. Her ne kadar ordu taraf\u0131ndan b\u00f6lge kontrol alt\u0131nda tutulurken, herhangi bir sald\u0131r\u0131 ya\u015fanmazken, Kuala Lumpur\u2019dan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda grubun Mindanao\u2019ya geri gitmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bug\u00fcne kadar herhangi bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ya\u015fanmam\u0131\u015f olmas\u0131 da bu insanlar\u0131n -yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz \u00fczere- b\u00f6lgede ya\u015fayanlarla akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131n yetkililerce dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koyuyor.<\/p>\n
Malezyal\u0131 yetkililerin geri g\u00f6nderme talebine kar\u015f\u0131 koyamacaklarsa bile, anla\u015f\u0131lan o ki, grup siyasi egemenlik ve teritoryal haklar\u0131n\u0131 farkl\u0131 kanallardan g\u00fcndeme getirmeye devam edecek.<\/p>\n