{"id":6694,"date":"2026-09-09T02:47:47","date_gmt":"2026-09-09T02:47:47","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6694"},"modified":"2026-09-09T02:52:08","modified_gmt":"2026-09-09T02:52:08","slug":"siyaset-kurumu-ve-yuksekogretim-kurumlari-political-institutions-and-higher-education-institutions","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/siyaset-kurumu-ve-yuksekogretim-kurumlari-political-institutions-and-higher-education-institutions\/","title":{"rendered":"Siyaset kurumu ve y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 \/ Political institutions and higher education institutions"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 08.09.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hat\u0131rlarsan\u0131z, bir s\u00fcre \u00f6nce M\u00fcnire Hoca\u2019n\u0131n \u00f6nemli katk\u0131da bulundu\u011fu &nbsp;<em>Ivory Tower Reform: A Vision for Higher Education in Malaysia<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap yay\u0131n\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmi\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fma, \u00fclkenin y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda yer alan akademisyenlerin akademik ve entellekt\u00fcel \u00e7abalar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ve ilgisizli\u011fi \u015feklinde iki kelimeyle \u00f6zetlenebilecek halini ortaya koyuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durumun sadece, \u2018akademisyen\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan ki\u015filerden kaynakl\u0131 bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131, genel itibar\u0131yla, \u00fclkenin siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn derin etkisini ve uzant\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131klar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ge\u00e7enlerde, Hoca\u2019n\u0131n 2019 y\u0131l\u0131nda, ayn\u0131 konuda bir gazeteye verdi\u011fi a\u00e7\u0131klama g\u00f6z\u00fcme \u00e7arpt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hoca, bu demecinde, merhum babas\u0131 H\u00fcseyin Alatas\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bir kitap \u00fczerinden yine, akademi d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirel bir s\u00f6ylemi g\u00fcndeme ta\u015f\u0131m\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131nda, Hoca\u2019n\u0131n \u201cGerak\u201d yani, Malezya Akademi \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131 Haraketi <strong>(<em>Pergerakan Tenaga Akademik Malaysia<\/em>)<\/strong> i\u00e7inde yer almas\u0131, akademik kariyerinde e\u011fitim-\u00f6\u011fretim ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinin yan\u0131 s\u0131ra, akademi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ele\u015ftirel a\u00e7\u0131dan ele alan bu kurumda faal oldu\u011fu hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda, ortaya koydu\u011fu ele\u015ftirilerin s\u00fcreklilik arz etti\u011fi ortadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcnire Hoca\u2019n\u0131n, 2019\u2019da g\u00fcndeme gelen demeci, akademi d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fanan sorunun, akademi kimli\u011fini ta\u015f\u0131yan bireylerin yeterlili\u011fi ve yetersizli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda, bu kitleyi ve i\u00e7inde yer ald\u0131klar\u0131 y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131 da do\u011frudan etkiledi\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durumun, sadece, \u00fclkenin modern tarihini yap\u0131land\u0131ran siyaset ve y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumu ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6yle ki, sahadan olmayan ki\u015filerin de i\u015fitti\u011fini tahmin etti\u011fim H\u00fcseyin Alatas\u2019\u0131n, \u201czincire vurulmu\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce\u201d olarak \u00e7evirebilece\u011fim \u2018<em>captive mind<\/em>\u2019 kavram\u0131n\u0131n hem siyaset d\u00fcnyas\u0131nda hem de akademi d\u00fcnyas\u0131nda yer alan bireylerde yans\u0131mas\u0131n\u0131n devam\u0131na i\u015faret etti\u011fi iddias\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor bu deme\u00e7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu genel yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6tesinde, demecin dikkat \u00e7eken y\u00f6n\u00fc, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n pl\u00e2n ve projelerinin y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmeye matuf s\u00fcre\u00e7leri harekete ge\u00e7irmeye, bu alan\u0131 geni\u015fletmeye, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndan ba\u015flayarak toplumun farkl\u0131 katmanlar\u0131na do\u011fru yay\u0131lmaya y\u00f6nelik \u00e7abalar yerine, \u201cpiyasa talepleri\u201dne odakl\u0131 bir y\u00fcksek\u00f6\u011fretim hedefine tutulmu\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Egemenlik ili\u015fkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcnire Hoca\u2019n\u0131n, babas\u0131 H\u00fcseyin Alatas\u2019\u0131n kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131 belki de, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin toplumsal ger\u00e7ekli\u011finde farkl\u0131 bir yere oturtulabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirse de, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk birka\u00e7 on y\u0131l\u0131nda ya\u015fananlar\u0131n pek de \u00f6yle farkl\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir s\u00fcreci do\u011furmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum bize, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n asli g\u00f6revinin piyasan\u0131n taleplerine hizmet eden arac\u0131 kurumlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine, \u2018y\u00fcksek\u00f6\u011fretim\u2019 kavram\u0131n\u0131n kendinde yetkin bir anlam\u0131 bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun bilgi-d\u00fc\u015f\u00fcnce ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretimi gibi s\u00fcre\u00e7lerden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere, bir yanda s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi s\u00f6ylemlerinin gizli-a\u00e7\u0131k i\u00e7eri\u011fine sahip bir siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve bu siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 \u00fczerindeki etkisi, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n temel yap\u0131lanmas\u0131 ile \u00e7eli\u015fkileri ortaya gayet \u00e7eli\u015fkili bir yap\u0131y\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yine hat\u0131rlarsan\u0131z, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumunda dekanl\u0131k ve rekt\u00f6r yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f birinin, \u201cBiz, h\u00fck\u00fcmet ne derse ona uyar\u0131z\u201d \u015feklindeki s\u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fcndeme getirmi\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu noktada, M\u00fcnire Hoca\u2019n\u0131n siyaset kurumu ile y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumu aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair s\u00f6ylemine ve ele\u015ftirisine bizatihi sahada tan\u0131k olundu\u011fu ortadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lgili kurumlar aras\u0131ndaki bu ili\u015fki t\u00fcr\u00fc, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumunu iki a\u00e7\u0131dan etkiledi\u011fi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lki, siyaset kurumunun egemen varl\u0131\u011f\u0131 sadece, ilgili y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00e7elerini belirlemede de\u011fil, bu kurumlar\u0131n i\u00e7eriklerine ve y\u00f6nelimlerine dair kat\u0131 bir belirleyicili\u011fi ile rol ald\u0131\u011f\u0131na ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kincisi, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n kendilerinden beklenen ara\u015ft\u0131rma, d\u00fc\u015f\u00fcnce, yay\u0131n vb. s\u00fcre\u00e7lerinin toplumun hemen hemen her kesimine y\u00f6nelik \u201cele\u015ftirel\u201d tutumuna mani olan ve kendi kendine sans\u00fcr uygulayan bir t\u00fcr \u201cy\u00fcksek\u00f6\u011fretim k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201d olu\u015fturdu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse, ara\u015ft\u0131rmay\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kendine temel alan olarak se\u00e7en y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 gizli-a\u00e7\u0131k kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar ve belki de bask\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda bu g\u00f6revlerini icra edemez hale geliyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kalk\u0131nma ve akademi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siyaset alan\u0131n\u0131n ve bu alan\u0131n i\u00e7inde belirli bakanl\u0131klar\u0131n veya bakanl\u0131klar\u0131n y\u00f6netimine matuf olan y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n \u00fclkenin \u201ckalk\u0131nma odakl\u0131\u201d yap\u0131lanmas\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 konum elbette anla\u015f\u0131labilir bir y\u00f6n\u00fc bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada temel husus, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n genel yap\u0131lanmas\u0131 ve e\u011filiminin bu kurumlar\u0131n do\u011fas\u0131yla \u00e7eli\u015fkili olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u0131pk\u0131, benzeri \u00fclkelerde oldu\u011fu \u00fczere, bu \u00fclkede de sorunun gelip dayand\u0131\u011f\u0131 nokta bu alanda zuhur ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, H\u00fcseyin Alatas\u2019\u0131n \u2018captive mind\u2019 kavram\u0131yla tek tek bireylerin, okuryazarlar\u0131n ve hususen y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda \u2018e\u011fitimci\u2019, \u2018\u00f6\u011fretici\u2019 kimli\u011fiyle yer alanlar\u0131n \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 olgusuyla ili\u015fkileri ve bu \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnceyi\u2019 kendi aralar\u0131ndan ba\u015flayarak, kurumlara ve topluma do\u011fru geni\u015fleyen bir y\u00f6nelimle ortaya koymalar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan k\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131n temel bir nedeni olarak g\u00fcndeme geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2018Teknik\u2019 \u00f6\u011fretim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yaz\u0131n\u0131n ilgili yerlerinde dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere siyaset kurumunun, \u00fclkenin kalk\u0131nma odakl\u0131 yap\u0131lanmas\u0131nda \u2018\u00f6ncelikler\u2019 ve \u2018zorunluluklar\u2019 gibi yakla\u015f\u0131mlarla y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n temel i\u015flevi olan ara\u015ft\u0131rma ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmeyi ikincil plana atan veya g\u00f6z ard\u0131 eden tutumu bu kurumlar\u0131 \u2018teknik\u2019 d\u00fczeye hapsediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dclkelerin kalk\u0131nma \u00e7abalar\u0131nda temelde bir sorun yok&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, yukar\u0131da ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n varl\u0131k nedeninden uzakla\u015ft\u0131ran politikalar\u0131n temel bir yanl\u0131\u015f \u00fczerine oturdu\u011funu g\u00f6rmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ya da \u015f\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc g\u00fcndeme getirmek m\u00fcmk\u00fcn. Kalk\u0131nma eksenli yap\u0131lanmada \u2018teknik e\u011fitim\u2019 ile ilgili kurumsal yap\u0131lanmalar g\u00fcndeme getirilebilir. Ancak \u00fclkenin, \u00f6rne\u011fin orta\u00f6\u011fretimden ba\u015flayarak bu y\u00f6nde ne t\u00fcr bir yap\u0131lanma i\u00e7inde oldu\u011fu ayr\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma konusudur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/guneydoguasyacalismalari.blogspot.com\/2026\/09\/siyaset-kurumu-ve-yuksekogretim.html\n<\/div><\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 08.09.2026 Hat\u0131rlarsan\u0131z, bir s\u00fcre \u00f6nce M\u00fcnire Hoca\u2019n\u0131n \u00f6nemli katk\u0131da bulundu\u011fu &nbsp;Ivory Tower Reform: A Vision for Higher Education in Malaysia ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap yay\u0131n\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmi\u015ftim. \u00c7al\u0131\u015fma, \u00fclkenin y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda yer alan akademisyenlerin akademik ve entellekt\u00fcel \u00e7abalar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ve ilgisizli\u011fi \u015feklinde iki kelimeyle \u00f6zetlenebilecek halini ortaya koyuyordu. Bu durumun sadece, \u2018akademisyen\u2019 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":6695,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[98,100,101,99],"class_list":["post-6694","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih","tag-higher-education","tag-paradigm","tag-social-change","tag-state-organization"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6694","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6694"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6694\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}