{"id":6361,"date":"2026-03-13T08:57:39","date_gmt":"2026-03-13T08:57:39","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6361"},"modified":"2026-03-13T08:58:38","modified_gmt":"2026-03-13T08:58:38","slug":"ahmat-adam-ve-bilimsel-tarih-kavrami-ahmat-adam-and-the-concept-of-scientific-history","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/ahmat-adam-ve-bilimsel-tarih-kavrami-ahmat-adam-and-the-concept-of-scientific-history\/","title":{"rendered":"Ahmat Adam ve bilimsel tarih kavram\u0131 \/ Ahmat Adam and the concept of \u2018scientific history\u2019"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay 16.07.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Merhum tarih\u00e7i Ahmat Adam\u2019\u0131n, Malezya bilim d\u00fcnyas\u0131na katk\u0131s\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme \u00e7abas\u0131 bize, ba\u015fta tarih bilimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olmak \u00fczere genelde, sosyal bilimler alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yeniden ele almam\u0131za, d\u00fc\u015f\u00fcnmemize imk\u00e2n tan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bilimsel veriler \u00fczerine temellendirilmesi konusundaki vurgusu ile \u00f6ne \u00e7\u0131kan Ahmat Adam\u2019\u0131n eserlerinin bu hususu \u00f6ncellendi\u011fini ve \u00f6rneklik te\u015fkil etti\u011fini s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilimsel k\u0131staslar ile ilgili yakla\u015f\u0131m, Ahmet Adam\u2019\u0131n tarih olgusu ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerinden \u201cdo\u011fru\u201dnun (<em>truth<\/em>) ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bulunmas\u0131na hizmet etmesi amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu anlamda, \u201cdo\u011fru\u201dluk, Ahmet Adam\u2019\u0131n tarih d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve yaz\u0131m\u0131nda, son derece temel bir unsur olarak belirginlik kazan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6\u011frenme y\u00f6ntemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bir bilim alan\u0131 olarak \u2018tarih\u2019 s\u00f6yleminin, rasyonel bir ara\u015ft\u0131rmaya ve anlamaya matuf oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, do\u011frudan kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrebilece\u011fimiz Ahmat Adam\u2019\u0131n \u00f6nemi, Malezya\u2019da \u2018tarih\u2019 konusunda ortaya konulan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n, -\u015fu veya bu \u015fekilde var olan- zaafiyetine verilen bir cevapt\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ahmat Adam, \u201ctarih\u2019i bir \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemi\u201d olarak kabul eder&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ve, bu \u00f6\u011frenme y\u00f6nteminin ilkelerinin, modern bilimin sundu\u011fu imk\u00e2nlarla ilintili yan\u0131na vurgu yapar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan, baz\u0131 \u00e7evrelerin, tarih\u2019i g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bireysel, kurumsal vb. yap\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131 hakl\u0131la\u015ft\u0131rmaya ya da di\u011fer, bireysel ve kurumsal yap\u0131lar\u0131 karalamaya matuf bir ara\u00e7 konumuna indirgeme \u00e7abalar\u0131na tan\u0131k olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya da, yine bu \u00e7evrelerin ayn\u0131 olguyu yani, tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015fte belirsizliklere konu olan bireyleri, kurumlar\u0131 \u2018ger\u00e7ekte\u2019 var olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya matuf irrasyonel \u00e7abalar dizisine malzeme etmeleri \u015feklinde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesi bir \u2018akademik\u2019 ve \u2018bilimsel\u2019 ortamda, bir akademisyen ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak Ahmat Adam\u2019\u0131n akademik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, modern bilimin kendi i\u00e7inde ele\u015ftirelli\u011fini de ta\u015f\u0131yan boyutlar\u0131yla ele alan tutumunun, bilim s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisindeki anlam\u0131yla kayda de\u011fer bir \u00f6nemi oldu\u011funa ku\u015fku yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede, Ahmat Adam\u2019\u0131n, \u201cmodern bilim\u201d ve bu bilim i\u00e7erisinde yer alan \u201ctarih bilimi\u201d \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda sahip oldu\u011fu akademik tutumunda, onun Bat\u0131\u2019da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6\u011frenim s\u00fcre\u00e7lerinin etkisini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu s\u00f6ylerken, Bat\u0131\u2019y\u0131 ne olumlay\u0131c\u0131 ne de olumsuzlay\u0131c\u0131 bir anlamda ele al\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, \u2018tarih\u2019 biliminin \u2018modern\u2019 bir evrende ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n Bat\u0131 ile do\u011frudan ili\u015fkilili\u011fi, bize ortada de\u011ferle y\u00fckl\u00fc bir yakla\u015f\u0131mdan \u00f6te, n\u00f6tr bir tutum geli\u015ftirmemize neden olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahmat Adam\u2019\u0131n da bunu b\u00f6yle anlad\u0131\u011f\u0131 tahmin ediyorum&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2018Duygusal toplum\u2019 ve akademi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ahmet Adam, akademi kurumunda ortaya koydu\u011fu bu \u2018bilimsel tarih\u2019 \u00e7abas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, ayn\u0131 bilimsel kurum \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda yer alan baz\u0131, s\u00f6zde akademisyenlerin sergiledikleri \u00e7abalar\u0131n, bilimsel kurumun do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirelsizlik sadece, s\u00f6z konusu bilimsel kurumu veya kurumlar\u0131 de\u011fil, genel itibar\u0131yla toplumu olumsuz etkileyen sonu\u00e7lara yol a\u00e7mas\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarih\u2019i ve tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bir t\u00fcr manip\u00fclatif y\u00f6nelimle ele alma e\u011filimi olarak adland\u0131rabilece\u011fimi bu tutum ve davran\u0131\u015f\u0131n, bir anlamda, \u201cduygusal toplum\u201d olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan yap\u0131lar\u0131n belki de, bilim d\u00fcnyas\u0131na ve bilimsel kurumlara n\u00fcfusunun bir sonucu olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDuygusal toplum\u201d, kavram\u0131yla \u2018duygu\u2019 olgusunu olumsuzlay\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131m ortaya koymak istemiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6ylemek istedi\u011fim, bilimsel kurumlar ve bilimsel ara\u015ft\u0131rma olgular\u0131n\u0131n kendine y\u00f6nelik yap\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n, tutarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n, ilkelerinin \u2018duygu\u2019 ile kar\u0131\u015f\u0131m\u0131yla olu\u015fabilecek hasarlara malzeme edilebilmeleridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun en a\u00e7\u0131k g\u00f6stergelerinden birinin, tarih olgusu ve tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ortaya konmas\u0131, toplumda s\u0131radan bireyden ba\u015flayarak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ulus-devlet yap\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n siyasal olgular zeminine de\u011fin uzanan boyutunda \u00f6nem arz etmesinden kaynaklan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Duygu\u2019nun akademi ve bilim d\u00fcnyas\u0131na geli\u015fig\u00fczel ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu yap\u0131y\u0131, \u201cduygusal akademi\u201d olarak adland\u0131r\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Evet, do\u011fru, bu kavram bir anlamda \u00e7eli\u015fkiyi de b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131mas\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda, tam da s\u00f6ylemek istedi\u011fim husus, bu kavram vas\u0131tas\u0131yla s\u00f6z konusu bu \u00e7eli\u015fkinin g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, Ahmet Adam\u2019\u0131n tarihsel vakalar\u0131, olgular\u0131 anlama ve ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinde bilimsel temeller ba\u011flam\u0131nda ortaya koydu\u011fu yakla\u015f\u0131m, bizatihi \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131nda devaml\u0131l\u0131k, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve yenilebilirli\u011fe imk\u00e2n tan\u0131mas\u0131yla \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDuygusal akademi\u201dnin gizli\/a\u00e7\u0131k \u00fcretme pe\u015finde oldu\u011fu yakla\u015f\u0131m ise, tarihi dinamikleri, etkile\u015fimleri, bir t\u00fcr se\u00e7icilik ile indirgemecili\u011fe mahk\u00fbm etmekle, kendine \u2018yarar\u2019 olan\u0131 almaya ve\/ya tarihi vakalar\u0131, olgular\u0131 kendine yarar h\u00e2le getirmeye y\u00f6nelik \u00e7abas\u0131yla dikkat \u00e7eker.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahmet Adam\u2019\u0131n tarihi ele al\u0131\u015f, tutum ve yakla\u015f\u0131m\u0131nda, tarihi vaka ve olgular\u0131n s\u0131radan geli\u015fig\u00fczel bir anlat\u0131 s\u00fcreci olmad\u0131\u011f\u0131, aksine olay ve olgular b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00e7oklu nedenselliklere konu olabilece\u011fi ve bu anlamda kayda de\u011fer bir analitik yakla\u015f\u0131m\u0131n sergilenmesi gerekti\u011fi konusu \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Personal data<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":6362,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-6361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6361"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6361\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}