{"id":6339,"date":"2026-02-22T15:52:00","date_gmt":"2026-02-22T15:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6339"},"modified":"2026-02-22T15:52:01","modified_gmt":"2026-02-22T15:52:01","slug":"bangladesde-kapsamli-reforma-dogru-towards-comprehensive-reform-in-bangladesh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/bangladesde-kapsamli-reforma-dogru-towards-comprehensive-reform-in-bangladesh\/","title":{"rendered":"Banglade\u015f\u2019de kapsaml\u0131 reforma do\u011fru \/ Towards comprehensive reform in Bangladesh"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay 16.07.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Banglade\u015f\u2019te, \u2018Milliyet\u00e7i Parti\u2019 (<em>Bangladesh Nationalist Party<\/em>-BNP) h\u00fck\u00fcmetinin g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla birlikte, reform s\u00fcrecinin de ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, bug\u00fcn Ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funda oturan Tar\u0131k Ziya\u2019n\u0131n se\u00e7imler \u00f6ncesinde kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir programda kendisine y\u00f6neltilen sorulardan baz\u0131lar\u0131na verdi\u011fi cevaplar\u0131 yak\u0131ndan incelemekte yarar var.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu cevaplar\u0131n hem, se\u00e7im \u00f6ncesi vaatler olmas\u0131 hem de, bug\u00fcn iktidarda olan BNP\u2019nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te neler yapaca\u011f\u0131na dair ipu\u00e7lar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, ba\u015fbakan\u2019\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresiyle ilgili&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ve bu konunun sadece, Tar\u0131k Ziya\u2019n\u0131n ve BNP\u2019nin de\u011fil, \u00fclkede belki de, kahir ekseriyetin talebi oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, 2024 Temmuz ay\u0131nda ba\u015flayan toplumsal g\u00f6sterilerin ard\u0131nda, bir anlamda Halk Partisi (<em>Awami League<\/em>) ve lideri \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n on be\u015f y\u0131la varan iktidar\u0131 b\u0131rakmama arzu ve iste\u011finin oldu\u011fu biliniyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>On y\u0131l s\u0131n\u0131r\u0131 ve \u2018samimiyet\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tar\u0131k Ziya, ba\u015fbakanl\u0131k g\u00f6rev s\u00fcresinin iki d\u00f6nemle yani, on y\u0131lla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan yana oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Buna gerek\u00e7e olarak da, on y\u0131ll\u0131k s\u00fcrenin ard\u0131ndan, bir ki\u015finin yani, siyaset\u00e7inin art\u0131k \u201csamimi\u201d olarak \u00e7al\u0131\u015famayaca\u011f\u0131 kanaatinde oldu\u011fununa dayand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu bu s\u00fcre sonras\u0131nda \u201csamimi\u201d olmamaya neden ise, \u201cfiziksel ve zihinsel y\u0131pranm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d ba\u011fl\u0131yor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu izah, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 siyaset teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek bir anlam ifade etmiyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Olsa olsa, bireysel psikolojik alandan ele al\u0131n\u0131p de\u011ferlendirilebilecek bir izah oldu\u011fu hissini uyand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve de, olduk\u00e7a s\u00fcbjektif bir izah&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bir siyaset\u00e7inin, siyaset d\u00fcnyas\u0131ndaki performans\u0131n\u0131n, on y\u0131ldan \u00f6nce samimi olmayaca\u011f\u0131n\u0131 kim ve nas\u0131l garanti edebiliyor?<\/p>\n\n\n\n<p>Ya da tam aksine, on y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan yine, bir siyaset\u00e7inin \u201csamimi\u201d olarak siyaset yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 kim ve nas\u0131l g\u00fcndeme getirebiliyor?<\/p>\n\n\n\n<p>Tar\u0131k Ziya, bu naif s\u00f6ylemle acaba, on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre iktidarda kalan sab\u0131k ba\u015fbakan \u015eeyh Hasina d\u00f6nemine ve de bizatihi, \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n sergiledi\u011fi performansa m\u0131 at\u0131fta bulunuyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 \u00fclkelerde, \u201cy\u00fcz eskimesi\u201d tabiriyle g\u00fcndeme getirilen, siyasette verimsizlik olgusunu, \u00e7i\u00e7e\u011fi burnunda ba\u015fbakan Ziya \u201csamimiye\u201d kavram\u0131yla g\u00fcndeme getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Son on yedi y\u0131l\u0131n\u0131 \u0130ngiltere\u2019de s\u00fcrg\u00fcnde ge\u00e7iren Tar\u0131k Ziya\u2019n\u0131n hem, \u00f6ncesinde ve hem de \u0130ngiltere\u2019de bulundu\u011fu d\u00f6nemde siyasetle yak\u0131ndan ilgilendi\u011fi biliniyor.<\/p>\n\n\n\n<p>En az\u0131ndan, bir Bat\u0131 Avrupa \u00fclkesinde ya\u015fam s\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131ndan hareketle, Bat\u0131 ve Do\u011fu siyasal sistemlerini analiz etmeye yetecek vakte sahip olmas\u0131ndan hareketle, daha ciddi analizler, daha ciddi \u00f6neriler ve s\u00f6ylemler geli\u015ftirmesi beklenirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesel\u00e2, 12 \u015eubat se\u00e7imlerine elli civar\u0131nda partinin kat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00fclkede, ne t\u00fcrden bir siyasal bilin\u00e7 ve yap\u0131la\u015fman\u0131n oldu\u011funun dikkatlice ortaya konulmas\u0131 ve incelenmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve, elli siyasal partinin ard\u0131nda, hangi toplumsal ayr\u0131\u015fmalar\u0131n oldu\u011fu ve hangi siyasal d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve hedeflerin bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ve benzeri s\u00fcre\u00e7ler ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011fi taktirde, siyasal partilerde ve siyasal ya\u015famda \u2018mikrola\u015fma\u2019 anlam\u0131na gelen bu durumun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir siyasal sistem \u00fcretmesini beklemek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Siyasal hak, ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fbakan Tar\u0131k Ziya\u2019n\u0131n, g\u00fcndeme getirdi\u011fi ikinci konu kapsam\u0131 daha da geni\u015f olan bir di\u011fer reform s\u00fcreciyle ilgili.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan kas\u0131t, halk\u0131n veya geni\u015f toplum kesimlerinin \u201csiyasal haklar\u0131\u201d ve \u201cekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131\u201dn\u0131n sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik bir reform.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu iki alan\u0131n, birbiriyle ilintisine ku\u015fku yok&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ve muhtemelen Ba\u015fbakan Ziya, 2024 eylemlerinin temel nedeni olan ve \u015eeyh Hasina h\u00fck\u00fcmetlerine atfedilen \u201cyolsuzluk, ekonomide k\u00f6t\u00fc y\u00f6netim ve giderek artan otoriter rejim\u201d olgular\u0131n\u0131 gizli\/a\u00e7\u0131k g\u00fcndemine alarak, \u201csiyasal haklar\u201d ve \u201cekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u201d s\u00f6ylemini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yolsuzluk \u2018k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Banglade\u015f, 1971\u2019den bu yana her iki alanda ne denli yoksun kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, birbiri ard\u0131na ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 darbeler ve siyasal yolsuzluklarla tan\u0131k olmu\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun en son \u00f6rne\u011fini, 2024 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131ndaki geli\u015fmelerle bizatihi yeniden g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fbakan Ziya, \u015fu an itibar\u0131yla iktidar\u0131n tek sahibi olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, reformu yapacak kadrolar\u0131n dolayl\u0131 olarak BNP b\u00fcnyesinden \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyor do\u011fal olarak.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu bu iki alana dair reform s\u00f6ylemi genel itibar\u0131yla, halk\u0131n bu alanlardaki yoksunluklar\u0131n\u0131 olu\u015fturmuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun \u00f6tesinde, bu iki alandaki yoksunluklar\u0131n neden oldu\u011fu \u201cyolsuzluk k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201dne dikkat \u00e7ekiyor Ba\u015fbakan Ziya&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cYolsuzluk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00fcndemimizden \u00e7\u0131kart\u0131k atmal\u0131y\u0131z\u201d diyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesi bir icraat, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, sadece Banglade\u015f i\u00e7in de\u011fil, benzeri \u00fclkeler i\u00e7in de bir model olma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131yacakt\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, \u015fu var ki, \u201ck\u00fclt\u00fcr\u201d haline gelmi\u015f bir olgunun, davran\u0131\u015f\u0131n toplumda birdenbire ortadan kalkmayaca\u011f\u0131 da en az\u0131ndan sosyal bilimlerin ortaya koydu\u011fu verilerle ortada.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durumda, Ba\u015fbakan Ziya ve h\u00fck\u00fcmetinin, bu iki alanda ne t\u00fcrden a\u00e7\u0131l\u0131mlar g\u00fcndeme getireceklerini dinlemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayn\u0131 konu\u015fmas\u0131nda, ba\u015fbakan bu noktada k\u0131smen de olsa, bir izah getirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede, Yolsuzluklarla M\u00fccadele Kurumu\u2019na (ACC) at\u0131fta bulunuyor ve \u201cbizim d\u00f6nemimizde, -muhtemelen 2001-2006 d\u00f6nemine at\u0131fta bulunuyor, \u201cbu kurum, h\u00fck\u00fcmetten&nbsp; ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket eden bir yap\u0131ld\u0131. Ancak, \u00f6nceki otokrat h\u00fck\u00fcmet d\u00f6neminde\u201d -yani \u015eeyh Hasina\u2019n\u0131n on y\u0131l\u0131 a\u015fan iktidar\u0131na at\u0131f yap\u0131yor-, \u201cyap\u0131lan yasal d\u00fczenlemeyle yolsuzlukla m\u00fccadelede eyleme ge\u00e7ilmesi karar\u0131 h\u00fck\u00fcmetin iznine ba\u011fl\u0131 hale getirildi\u201d diyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Oysa, daha \u00f6nceki bir yaz\u0131da da dile getirmi\u015ftim, baz\u0131 siyasi g\u00f6zlemciler, 2001-2006 d\u00f6neminde iktidar olan BNP y\u00f6netimine mensup \u00fcst d\u00fczey liderlerin, b\u00fcrokratlar\u0131n yolsuzluk su\u00e7lamalar\u0131yla daha sonra yasal s\u00fcre\u00e7lere konu olduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Evet, aradan ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda BNP olan bitenden ders alm\u0131\u015f ve h\u00fck\u00fcmete yeni bir siyaset yapma ve y\u00f6netim bi\u00e7imi getirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Banglade\u015f siyaseti ve toplumu i\u00e7in b\u00f6ylesi bir geli\u015fme hay\u0131rl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;22.02.2026 Banglade\u015f\u2019te, \u2018Milliyet\u00e7i Parti\u2019 (Bangladesh Nationalist Party-BNP) h\u00fck\u00fcmetinin g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla birlikte, reform s\u00fcrecinin de ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Bu noktada, bug\u00fcn Ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funda oturan Tar\u0131k Ziya\u2019n\u0131n se\u00e7imler \u00f6ncesinde kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir programda kendisine y\u00f6neltilen sorulardan baz\u0131lar\u0131na verdi\u011fi cevaplar\u0131 yak\u0131ndan incelemekte yarar var. Bu cevaplar\u0131n hem, se\u00e7im \u00f6ncesi vaatler olmas\u0131 hem de, bug\u00fcn iktidarda olan BNP\u2019nin [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":6340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,6],"tags":[],"class_list":["post-6339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-banglades","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6339\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}