{"id":5698,"date":"2025-02-15T13:11:59","date_gmt":"2025-02-15T13:11:59","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5698"},"modified":"2025-02-16T04:57:25","modified_gmt":"2025-02-16T04:57:25","slug":"hadim-suleyman-pasa-dogruyu-mu-soyledi-ii-did-hadim-suleyman-pasha-tell-the-truth-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/hadim-suleyman-pasa-dogruyu-mu-soyledi-ii-did-hadim-suleyman-pasha-tell-the-truth-ii\/","title":{"rendered":"Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa do\u011fruyu mu s\u00f6yledi? (II) \/ Did Had\u0131m S\u00fcleyman Pasha tell the truth? (II)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay                                                                                                                                 15.02.2025<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00f6nceki yaz\u0131da, 1538 y\u0131l\u0131nda Diu Seferi\u2019ni ger\u00e7ekle\u015ftiren Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n s\u00fcre\u00e7te neler yapt\u0131\u011f\u0131 ve bu s\u00fcrecin ard\u0131ndan, nas\u0131l \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fine k\u0131saca de\u011finmi\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla birlikte, yaz\u0131n\u0131n konusunun Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00f6d\u00fcllendirmesinden ziyade, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Hint Okyanusu\u2019ndaki geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 askeri ve politik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fine dair ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeliyim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hususa devam etmekte yarar var\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n temel hedef olan Portekiz varl\u0131\u011f\u0131yla m\u00fccadele edemedi\u011fi; hatta, Do\u011fu\u2019dan ve Bat\u0131\u2019dan \u00e7e\u015fitli tarih\u00e7ilerin ortak bir fikirde bulu\u015farak, ma\u011flubiyetine ra\u011fmen, ni\u00e7in \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fini ve bu \u00f6d\u00fcllendirmenin ard\u0131nda, ba\u015fka ne t\u00fcr nedenlerin olabilece\u011fini; Osmanl\u0131 ba\u015fkentinde saray ve \u00e7evresinin Hint Okyanusu politikas\u0131n\u0131 Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019dan dinlemek suretiyle, nas\u0131l bir yanl\u0131\u015fa s\u00fcreklendi\u011fini vs. anlamak m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu say\u0131lan hususlardan da \u00f6te,<\/p>\n\n\n\n<p>a) Osmanl\u0131 Devleti ile siyasi, askeri ve -muhtemelen ticari- ili\u015fkileri geli\u015ftirme talebinde bulunan G\u00fccerat Sultanl\u0131\u011f\u0131 ile -elimizde, \u015fimdilik do\u011frudan bir kaynak olmamakla birlikte-, Osmanl\u0131\u2019yla benzeri s\u00fcre\u00e7leri hayata ge\u00e7irmeyi arzu etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek \u015fehir devletlerinin -nihayetinde, b\u00f6lgedeki s\u00fcre\u00e7ler benzerlik arz ediyordu- nas\u0131l olup da, Osmanl\u0131\u2019yla ittifak kurmaktan vazge\u00e7tiklerini;<br>b) bunun yerine, zaman\u0131 ve yeri geldi\u011finde Osmanl\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 Portekizlilerle i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131n\u0131;<br>c) dolay\u0131s\u0131yla, -t\u00fcm bu geli\u015fmeler noktas\u0131nda- Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin hem, dini yani, \u0130slami hem de, ekonomik ve siyasi ba\u011flamlar\u0131nda geli\u015fmeleri do\u011fru okuyamam\u0131\u015f oldu\u011funa dair baz\u0131 fikirler geli\u015ftirmek de m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sorun Portekiz de\u011fil!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, Portekizlilerin varl\u0131\u011f\u0131yla Hint Okyanusu\u2019ndaki geli\u015fmeleri do\u011fru de\u011ferlendirmemize olanak tan\u0131yacak baz\u0131 geli\u015fmeleri payla\u015fmak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupal\u0131 denizci uluslar\u0131n, Hint Okyanusu\u2019na a\u00e7\u0131lma ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermeleri, d\u00f6nemi itibar\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n sadece, co\u011frafi anlamda y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftiren bir geli\u015fme olarak ele al\u0131namaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu deniz seferlerine neden te\u015fkil eden ticari metalar\u0131n kayna\u011f\u0131na ula\u015fma kadar, bu ticaretin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve geli\u015fmesiyle birlikte, Bat\u0131 Avrupa kapitalizminin konsolidasyon s\u00fcrecini ve ard\u0131ndan, y\u00fckselme d\u00f6nemini ya\u015famas\u0131 anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6yle ki, Portekizlilerin, 1498\u2019de Hindistan\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131nda Kalikut (Calicut) liman\u0131na ayak basmalar\u0131 ve tedrici ancak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde, ba\u015fta 1503 y\u0131l\u0131nda Surat olmak \u00fczere, 1505, 1509 y\u0131llar\u0131nda yani, yakla\u015f\u0131k on y\u0131ll\u0131k s\u00fcre zarf\u0131nda, Hindistan sahillerindeki -Goa, Cochin vb. gibi kuzeyden G\u00fccerat\u2019dan ba\u015flay\u0131p, g\u00fcneyde Malayalam\u2019a de\u011fin uzanan sahil \u015feridindeki irili ufakl\u0131 liman \u015fehirlerindeki- varl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, \u00f6nce Kuzey Sumatra\u2019y\u0131 ve k\u0131sa bir s\u00fcre sonra da, Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131 hedef olarak belirledikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Portekizlilerin emelleri aras\u0131nda bildik anlamda, teritoryal geni\u015flemeden \u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Aksine, ticari faaliyetleriyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan liman \u015fehirlerinde kontrol\u00fc sa\u011flamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir politika takip etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m\u0131, d\u00f6nemi itibar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, teritoryal egemenlikten \u00e7ok daha \u00f6nemli oldu\u011funa ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00fcre\u00e7te, 1509 y\u0131l\u0131nda belki de, 12. ve 13. y\u00fczy\u0131llardaki siyasi varl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6nemli \u015feyler yitirmi\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecek Kuzey Sumatra\u2019daki Samudra-Pasai\u2019ye (1509) bar\u0131\u015fc\u0131l bir \u00e7abayla \u00e7\u0131kmalar\u0131 ve ard\u0131ndan, 1511\u2019de Malay Tak\u0131madalar\u0131\u2019n\u0131n d\u00f6nemin en \u00f6nemli liman \u015fehirlerinden, \u00f6zellikle de, Portekiz ve Venedik kaynaklar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, en \u00f6nemli ticaret merkezi h\u00fcviyetini ta\u015f\u0131yan Malaka \u015fehir devletini ele ge\u00e7irmeleri, d\u00f6nemin k\u00fcresel baharat ticaretinde ve de, bu ticaretin tetikledi\u011fi kapitalist ekonomik s\u00fcre\u00e7lerin yeni geli\u015fmelere konu olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Portekizlilerin, 1641\u2019de Malaka \u015fehrini Hollandal\u0131lara kapt\u0131rmalar\u0131yla, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen kapitalist ekonomik geli\u015fmenin bitmedi\u011fini aksine sadece, Portekizlilerin b\u00f6lgedeki yakla\u015f\u0131k y\u00fcz yirmi y\u0131ll\u0131k g\u00fc\u00e7l\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bitti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun ard\u0131ndan, Bat\u0131 Avrupa denizcu uluslar\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc konumundaki Hollandal\u0131larca -ve b\u00f6lgede, ayn\u0131 d\u00f6nemde varl\u0131k s\u00fcrmeye ba\u015flayan \u0130ngilizlerce- s\u00fcrecin giderek artan bir h\u0131zla devam ettirildi\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6lgeye dair Osmanl\u0131\u2019n\u0131n bilgisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1538 y\u0131l\u0131na yani, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa komutas\u0131ndaki Osmanl\u0131 donanmas\u0131n\u0131n Portekizlilere y\u00f6nelik giri\u015fimine d\u00f6nebiliriz\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Temel hedef dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Pa\u015fa\u2019n\u0131n, askeri ve politik anlamda bu seferi y\u00f6netemedi\u011fi a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ortadad\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u015fa\u2019n\u0131n Aden\u2019de, Ada\u2019n\u0131n emirini idam ettirmesinin, \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu\u011funu ve bunun, Pa\u015fa\u2019n\u0131n b\u00f6lge politikalar\u0131ndan haberdars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan ileri s\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, bu idam haberinin yay\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Pa\u015fa\u2019n\u0131n Diu\u2019ya ula\u015fmas\u0131na, Ada\u2019n\u0131n kalesini ku\u015fatmas\u0131na ra\u011fmen, G\u00fccerat Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan gereken siyasi ve lojistik deste\u011fi sa\u011flayamam\u0131\u015f olmas\u0131, iki a\u00e7\u0131dan dikkat \u00e7ekici ve \u00f6\u011freticidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lki, askeri ve ikincisi de, politik anlamda, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n b\u00f6lgede var olmay\u0131 ba\u015farmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak iki temel yakla\u015f\u0131mdan yoksun oldu\u011funa i\u015faret eder\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin y\u00fckselme d\u00f6nemine tekab\u00fcl eden bir s\u00fcre\u00e7te, b\u00f6ylesi bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa anlam bulmak gerekti\u011fine ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lge co\u011frafyas\u0131, denizleri, toplumlar\u0131, iklimi vb. gibi \u00f6zelliklerine yabanc\u0131 olan Osmanl\u0131\u2019n\u0131n bu maddi nedenlerin d\u0131\u015f\u0131nda, kendisine devletin kurulu\u015fundan itibaren bi\u00e7ti\u011fi -dini\/siyasal epistemolojik temellerin d\u0131\u015f\u0131nda-, pratik ve pragmatik siyasi y\u00f6neliminin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Karac\u0131 devlet-denizci devlet<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bundan kas\u0131t, devletin kara devleti olma \u00f6zelli\u011fi, ordu ve tar\u0131m sisteminin ayr\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, denizlerle ili\u015fkisinin karalar\u0131 savunmas\u0131na yarayacak \u015fekilde ikincille\u015ftirilmesi, dev\u015firme sistemiyle askeri ve sivil b\u00fcrokrasinin belirlenmi\u015fli\u011fi \u015feklinde \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kincisinde yani, askeri ve sivil b\u00fcrokrasinin te\u015fkilinin kendi i\u00e7erisinde -zamanla- devletin rasyonel i\u015fleyi\u015fiyle ba\u011f\u0131n\u0131n ne denli sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6rt\u00fc\u015fmedi\u011fi sorgulanmaya de\u011ferdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada, kar\u015f\u0131 bir arg\u00fcman olarak, b\u00f6lgedeki Osmanl\u0131 toplar\u0131 ve -Melik Ayaz gibi askeri y\u00f6neticiler (amir) vb. olgular\u0131 dile getirenler olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunda do\u011fruluk pay\u0131 yok de\u011fil\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalarda dile getirildi\u011fi \u00fczere, b\u00f6lgedeki bu askeri yap\u0131lar\u0131n ve techizat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n do\u011frudan siyasal ve askeri ili\u015fkilerinden ziyade, adlar\u0131 Rumi olarak zikredilen \u2018\u00f6zerk\u2019 yap\u0131lar ve bunlar\u0131n \u00e7abalar\u0131yla a\u00e7\u0131klanmas\u0131 daha rasyoneldir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kald\u0131 ki, s\u00fcrecin Osmanl\u0131 merkezinden y\u00f6netilebilirli\u011fine ve bunun, uzun d\u00f6nemli olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine dair elde, -en az\u0131ndan \u015fimdilik- anlaml\u0131 kaynaklar bulundu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcm bu s\u00f6ylenenlerin d\u0131\u015f\u0131nda ve de \u00f6tesinde\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n sergiledi\u011fi siyasi zek\u0203n\u0131n, salt onun bireysel tutumuyla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aksine, Osmanl\u0131\u2019da devlet yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n, b\u00fcrokraside -\u00f6zellikle \u00fcst katmanlarda- yer alan zevat\u0131n, devlet b\u00fcrokrasisinin i\u015fleyi\u015fine dair i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu politik tutumlar\u0131n\u0131n genele matuf bir vechesi oldu\u011funu da ileri s\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin merkezi y\u00f6netimi ile Pa\u015falar aras\u0131ndaki ili\u015fkinin, tarihsel olarak \u2018kul\u2019 ba\u011flam\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, herhangi bir hatan\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, b\u00fcrokratik ve rasyonel kararlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, -pozitif veya negatif anlamda-, ikili ili\u015fkilerle belirlenebilece\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n Diu Seferi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, seferin belki de \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen ancak, sonunda bir ba\u015far\u0131 gibi sunulan Aden ve Yemen sahillerinin al\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, benzer bir s\u00fcrece konu olan Piri Reis\u2019in \u2018kellesinin al\u0131nmas\u0131\u2019n\u0131n Osmanl\u0131 b\u00fcrokrasisinde y\u00fckselme d\u00f6nemine dair \u00f6rnek olaylar olarak ele almay\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada bir parantez a\u00e7arak\u2026 <\/p>\n\n\n\n<p>Aden ve Yemen sahillerinin al\u0131nmas\u0131n\u0131n bile, temelde yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen Osmanl\u0131\u2019daki yerle\u015fik teritoryal egemenlik konseptiyle \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemekte yarar var\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Piri Reis, M\u0131s\u0131r kapudan\u0131 oldu\u011fu d\u00f6nemde (1551-1552), S\u00fcvey\u015f\u2019den ba\u015ftarda, kad\u0131rga, kalite ve kalyondan olu\u015fan yakla\u015f\u0131k otuz gemiyle \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 seferde, Portekizlilerle kar\u015f\u0131la\u015fma imk\u0203n\u0131 bulamadan, b\u00f6lgedeki iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131n kurban\u0131 olmas\u0131yla, filonun kayda de\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hasara u\u011framas\u0131na veya yitirilmesi sonucu geri d\u00f6nmek zorunda kal\u0131rken, \u201cUmman b\u00f6lgesinde Maskat hisar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmesine ve halk\u0131n\u0131 tutsak etmesine\u201d kar\u015f\u0131l\u0131k, filonun kaybedilmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc olsa gerek, en a\u011f\u0131r cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131lmaktan kurtulamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine burada bir parantez a\u00e7arak\u2026 <\/p>\n\n\n\n<p>Piri Reis\u2019in de t\u0131pk\u0131 Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre\u00e7te oldu\u011fu gibi, Bat\u0131 Hindistan a\u00e7\u0131klar\u0131nda Portekizlilere kar\u015f\u0131 bir ba\u015far\u0131 ortaya koymamakla birlikte, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n toprak kazanma politikas\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 olarak, en az\u0131ndan, Muskat Kalesi gibi k\u00fc\u00e7\u00fck -ancak, jeo-stratejik \u00f6nemine ku\u015fku olmayan- bir mevkii ele ge\u00e7irmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olmas\u0131 \u00fczerinde durulmaya de\u011ferdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer baz\u0131 detaylar bize, Piri Reis\u2019in bu seferinin asl\u0131nda, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n Aden hakimini idam\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu\u011fu ve bir anlamda, devaml\u0131l\u0131k arz eden bir geli\u015fme oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6yle ki, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n o d\u00f6nem egemen oldu\u011fu H\u00fcrm\u00fcz\u2019de, \u201cb\u00f6lgenin emiri Portekizlilerden yard\u0131m talep etmesi sonras\u0131nda 19 gemi ve 1000\u2019i a\u015fk\u0131n askerle gelen Portekiz donanmas\u0131, Osmanl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131na son vermesine tepki olarak\u201d Piri Reis, -kaynaklarda Pir Bey veya Pir Baig olarak zikredilir- donanman\u0131n ba\u015f\u0131nda b\u00f6lgeyi kontrol etmek amac\u0131yla g\u00f6nderildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna ra\u011fmen, Piri Reis en a\u011f\u0131r bedeli vermekten kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Buna sebep, \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Osmanl\u0131 saray \u00e7evresinde Portekizlilerle m\u00fccadelenin \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de, bundan \u00e7ok daha \u00f6nemli olan\u0131n, mevcut donanmay\u0131 kayba u\u011framadan elde tutman\u0131n \u00f6ncellendi\u011fi sonucuna varmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Piri Reis gibi bir denizci ve bu konuda yani, denizcilik alan\u0131nda gayet \u00f6nemli bir eser vermi\u015f bir kaptan\u0131n, Hint Okyanusu sular\u0131nda gerek, deniz ve hava ko\u015fullar\u0131 gerekse, d\u00fc\u015fmanla m\u00fccadele gibi teknikler konusunda g\u00f6sterdi\u011fi yakla\u015f\u0131m temelde, bireysel bir \u00f6zellik de\u011fil, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin b\u00f6lge ile irtibat\u0131n\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 ortaya koyan bir geli\u015fme olarak alg\u0131lanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131n\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u201cPeki, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa, 1538 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, 1. S\u00fcleyman\u2019a neler sunmu\u015f olmal\u0131 ki, benzer bir cezaland\u0131rmadan kurtulmu\u015f olsun?\u201d sorusunu g\u00fcndeme getirmi\u015ftim.<br>Yaz\u0131n\u0131n y\u00f6neliminin, bundan \u00e7ok daha fazla olacak \u015fekilde, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin siyasal temellerine dair baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri ortaya koymam\u0131za yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 dikkatlerden ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda, tam da bu durum, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n i\u00e7inde uzun y\u0131llar yer ald\u0131\u011f\u0131 sistemi i\u00e7selle\u015ftirmesine ve ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu \u00f6nemli bir s\u00fcreci devletin ba\u015f\u0131na yani, 1. S\u00fcleyman\u2019a ba\u015far\u0131l\u0131 bir sonu\u00e7 elde etmi\u015f gibi aktarabilecek bir siyasi zek\u0203ya sahip oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin b\u00f6lge ile irtibat\u0131n\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 ortaya koyan bir geli\u015fme olarak alg\u0131lanmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131n\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u201cPeki, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa, 1538 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, 1. S\u00fcleyman\u2019a neler sunmu\u015f olmal\u0131 ki, benzer bir cezaland\u0131rmadan kurtulmu\u015f olsun?\u201d sorusunu g\u00fcndeme getirmi\u015ftim.  <\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131n\u0131n y\u00f6neliminin, bundan \u00e7ok daha farkl\u0131 olacak \u015fekilde, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin siyasal temellerine dair baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri ortaya koymam\u0131za yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 dikkatlerden ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda, tam da bu durum, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n i\u00e7inde uzun y\u0131llar yer ald\u0131\u011f\u0131 sistemi i\u00e7selle\u015ftirmesine ve ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu \u00f6nemli bir s\u00fcreci devletin ba\u015f\u0131na yani, 1. S\u00fcleyman\u2019a ba\u015far\u0131l\u0131 bir sonu\u00e7 elde etmi\u015f gibi aktarabilecek bir siyasi zek\u0203ya sahip oldu\u011funu ortaya koyuyor.  <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay 15.02.2025 Bir \u00f6nceki yaz\u0131da, 1538 y\u0131l\u0131nda Diu Seferi\u2019ni ger\u00e7ekle\u015ftiren Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n s\u00fcre\u00e7te neler yapt\u0131\u011f\u0131 ve bu s\u00fcrecin ard\u0131ndan, nas\u0131l \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fine k\u0131saca de\u011finmi\u015ftim. Bununla birlikte, yaz\u0131n\u0131n konusunun Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00f6d\u00fcllendirmesinden ziyade, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Hint Okyanusu\u2019ndaki geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 askeri ve politik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fine dair ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeliyim. Bu [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":5699,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5698","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5698"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5698\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}