{"id":5034,"date":"2024-01-08T14:42:17","date_gmt":"2024-01-08T14:42:17","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5034"},"modified":"2024-01-08T14:42:18","modified_gmt":"2024-01-08T14:42:18","slug":"abd-cin-yakinlasmasina-dogru-towards-the-u-s-china-rapprochement","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/abd-cin-yakinlasmasina-dogru-towards-the-u-s-china-rapprochement\/","title":{"rendered":"ABD-\u00c7in yak\u0131nla\u015fmas\u0131na do\u011fru \/ Towards the U.S. \u2013 China Rapprochement"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 08.01.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in Halk Cumhuriyet\u2019nin bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren, Bat\u0131 kapitalizmine (<em>Western capitalism<\/em>) meydan okumas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n eko-politik ger\u00e7ekli\u011finden en belirgin farkl\u0131la\u015fma anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle, \u015ei Cinping\u2019in 2013 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019de ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturmas\u0131yla birlikte, hem Asya-Pasifik b\u00f6lgesinde, hem de kara ve deniz ipek yollar\u0131 (<em>Silk Roads<\/em>) projeleriyle, Avrupa ba\u015fta olmak \u00fczere, Afrika\u2019ya kadar uzanan geni\u015f bir co\u011frafyada \u00c7in\u2019in, ekonomik ve gizli\/a\u00e7\u0131k siyasal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaya ve peki\u015ftirmesine tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Aradan ge\u00e7en on y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, Bat\u0131 kapitalizminin \u00f6nc\u00fcs\u00fc Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin bu geli\u015fme kar\u015f\u0131s\u0131nda verdi\u011fi refleks, ABD i\u00e7 politikas\u0131ndaki ya\u015fanan \u00e7eli\u015fkiler nedeniyle, \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcn\u00fc giderek daha da a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Son on y\u0131l\u0131n hesab\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0131msanmayacak bir s\u00fcre olan bu on y\u0131ll\u0131k s\u00fcre sonras\u0131nda, \u00c7in ve k\u00fcresel Bat\u0131 kapitalizm aras\u0131nda belirginle\u015fen rekabeti a\u015fan ve \u00e7at\u0131\u015fma boyutuna ula\u015fan durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, ge\u00e7en y\u0131l Avrupa Birli\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, \u00c7in\u2019le yak\u0131nla\u015fma politikas\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmekte bulmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD-\u00c7in ili\u015fkilerinin resmi nitelikte ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n 45. y\u0131l\u0131na tekab\u00fcl eden bu y\u0131l ile birlikte,&nbsp; bu iki \u00fclke aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 durum yerini, yak\u0131nla\u015fma ve i\u015fbirli\u011fi boyutuna ta\u015f\u0131nmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flere b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, D\u00fcnya Bankas\u0131 (<em>World Bank<\/em>) eski direkt\u00f6r\u00fc Robert Zoellick geliyor\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde d\u00fcnyan\u0131n paras\u0131n\u0131 elinde tutan ve bu finans\u0131 y\u00f6netme iradesine sahip bir kurumu y\u00f6netmi\u015f olan Zoellick\u2019in, k\u00fcresel iki dev aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n, k\u00fcresel finans ve bunun \u00f6tesinde, k\u00fcresel bar\u0131\u015f i\u00e7in geldi\u011fi tehdit noktas\u0131n\u0131 iyi g\u00f6rm\u00fc\u015f olmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Konunun k\u00fcresel ekonomi noktas\u0131nda hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, olu\u015fturulan ve\/ya yenilenen ticaret tarifleri ile k\u00fcresel lojistik anlam\u0131na gelen tedarik zincirinde (<em>supply chain<\/em>) ya\u015fanan sorunlar ba\u015fta geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ekonomik korumac\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum, \u00f6rne\u011fin, sab\u0131k ba\u015fkan Donald Trump d\u00f6neminde korumac\u0131 ekonomi veya \u2018ekonominin millile\u015ftirilmesi\u2019 (<em>nationalization of economy<\/em>) kavram\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 \u00fclkelerini de i\u00e7ine alacak \u015fekilde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde, yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in gibi siyasal rejimi kom\u00fcnizme dayanan bir \u00fclke yerine, iki y\u00fczy\u0131ld\u0131r tedrici olarak y\u00fckselen bir g\u00fc\u00e7 olarak, d\u00fcnya kapizalizminin merkezi konumunda yer alan ABD\u2019nin ekonomisini korumac\u0131l\u0131kla tan\u0131mlan\u0131r hale getirmesi, gayet yad\u0131rgat\u0131c\u0131 bir duruma i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, s\u00fcre\u00e7te, her ne kadar, ABD\u2019de Demokratlar iktidar\u0131 gelse de, ABD\u2019nin \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 ekonomi politikalar\u0131nda de\u011fi\u015fen pek bir \u015feyin olmamas\u0131n\u0131, salt \u00c7in\u2019in ekonomi ve ticari ili\u015fkilerde uygulad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan adil olmayan bir rekabet (<em>unfair competition<\/em>) ile a\u00e7\u0131klamak pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fka bir yaz\u0131n\u0131n konusu olmakla bu durumu, Bat\u0131 kapitalizminde dikkat \u00e7eken de\u011fi\u015fimlerle a\u00e7\u0131klamak makul g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada \u015funu vurgulayal\u0131m ki, kapitalizm d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kendi i\u00e7erisinde \u00fcretti\u011fi <em>fair competition<\/em>\u2019\u0131n ne kadar fair oldu\u011fu konusu, 19. y\u00fczy\u0131l y\u00fcksek s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finden bu yana, s\u00f6m\u00fcrge topraklar\u0131 ve ard\u0131ndan, ba\u011f\u0131ms\u0131zlar\u0131na kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00fclkelerle ekonomik ili\u015fkilerinde gayet incelenmeye de\u011fer bir durum arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Normalle\u015fmede Kissinger ekol\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>45 y\u0131l \u00f6nce \u00c7in\u2019le ili\u015fkilerin normalle\u015fmesinde \u00f6nc\u00fc rol\u00fcyle dikkat \u00e7eken ve ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda y\u00fcz ya\u015f\u0131nda vefat eden Henry Kissenger\u2019\u0131n takip\u00e7isi oldu\u011funu s\u00f6yleyebilece\u011fimiz Zoellick\u2019in \u00c7in\u2019le yak\u0131nla\u015fma politikas\u0131n\u0131n, Baba Bush d\u00f6neminde ABD ticaret temsilcisi ve d\u0131\u015fi\u015fleri ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemine dayan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD d\u0131\u015fi\u015flerinde bir ekol olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temsilcilerinin temel d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kom\u00fcnist \u00c7in\u2019in k\u00fcresel ekonomiye eklemlenmesiyle s\u00fcre\u00e7te, siyasal sisteminin demokratikle\u015fece\u011fine olan tezleridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcne kadar, bu tezin ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmasa da, 2007 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Ba\u015fkan\u0131 direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc koltu\u011funa oturan Zoellick, d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de, bu tezin destek\u00e7isi oldu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarla ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Zoellick ve onun gibi d\u00fc\u015f\u00fcnenlerinin bu tezlerini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde g\u00fcndeme ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 sa\u011flayan husus, ABD ba\u015fkan\u0131 Joe Biden\u2019\u0131n \u00c7in devlet ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cinping ile ge\u00e7ti\u011fimiz Kas\u0131m ay\u0131nda bir araya gelmesiydi. Veya, s\u00f6z konusu ekol\u00fcn ABD\u2019de ikna edici bir g\u00fc\u00e7 kazanarak, Biden y\u00f6netimini \u00c7in\u2019le yak\u0131nla\u015fma konusunda ikna etti\u011fini ileri s\u00fcrmek te m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Askeri cayd\u0131r\u0131l\u0131kta devaml\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zoellick\u2019in konuyla ilgili yakla\u015f\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda \u201caskeri cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k\u201d konusu es ge\u00e7ilmezken, \u00c7in\u2019le kurulacak yak\u0131nla\u015fma politikalar\u0131nda k\u00fcresel toplumu daha da yak\u0131ndan ve \u00f6nemle ilgilendiren hususlar yer al\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, Covid-19 pandemi s\u00fcrecinde ya\u015faman i\u015fbirliksizli\u011finden ders \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131; k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde elbirli\u011fiyle hareket edilmesi gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k pop\u00fclerle\u015fen konular bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn, ABD y\u00f6netimi i\u00e7in sorun, Ba\u015fkan Biden\u2019in \u00c7in\u2019e yak\u0131nla\u015fma konusunda verdi\u011fi anla\u015f\u0131lan karar\u0131 ne kadar derinlikli bir \u015fekilde y\u00f6netebilece\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, 45. y\u0131l \u00f6nce ortaya konulan yak\u0131nla\u015fma politikas\u0131 sonucu bug\u00fcn \u00c7in\u2019in k\u00fcresel ekonominin ikinci b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc haline gelmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, ABD\u2019nin ya\u015famakta oldu\u011fu bir t\u00fcr psikolojik ve siyasi travmay\u0131 nas\u0131l atlataca\u011f\u0131yla da al\u00e2kal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6yle ki, ABD siyasetinde ve bir anlamda toplumunda, bu travmay\u0131 b\u00fcy\u00fcten unsur salt bir ekonomik g\u00fc\u00e7 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nmas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, kendine g\u00fcveni geli\u015fen ve bu g\u00fcvenini y\u00fcksek sesle dile getirmekle kalmayan aksine, askeri alandaki yap\u0131la\u015fmas\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131ndaki \u00fclkelerle, ekonomi-militer boyutta ortaya \u00e7\u0131kan yak\u0131nla\u015fma politikalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, bu s\u00fcreci ba\u015flatan ve bug\u00fcn, h\u00e2l\u00e2 domine eden konu ise, \u00c7in\u2019in G\u00fcney \u00c7in Denizi politikas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu politika i\u00e7inde sadece, bu denizin sahip oldu\u011fu do\u011fal kaynaklar olgusu yer alm\u0131yor\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun \u00f6tesinde, ba\u015fta Tayvan \u00fczerinde egemenlik iddias\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere, Filipinler, Vietnam, Malezya ve bir \u015fekilde Endonezya\u2019n\u0131n da i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 ilgili \u00fclkelerle ya\u015fanan k\u0131ta sahanl\u0131klar\u0131 sorunu teritoryal hedeflerinde \u00c7in\u2019i G\u00fcneydo\u011fu Asya co\u011frafyas\u0131na \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Zoellick\u2019in \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken \u00f6nemli bir husus olarak askeri cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k olgusuna vurgu yapmas\u0131 tam anlam\u0131yla bu birbirine eklemlenmi\u015f yani, G\u00fcney \u00c7in Denizi, Tayvan Bo\u011faz\u0131 ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019y\u0131 kapsayan suyollar\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 08.01.2024 \u00c7in Halk Cumhuriyet\u2019nin bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren, Bat\u0131 kapitalizmine (Western capitalism) meydan okumas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n eko-politik ger\u00e7ekli\u011finden en belirgin farkl\u0131la\u015fma anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle, \u015ei Cinping\u2019in 2013 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019de ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturmas\u0131yla birlikte, hem Asya-Pasifik b\u00f6lgesinde, hem de kara ve deniz ipek yollar\u0131 (Silk Roads) projeleriyle, Avrupa ba\u015fta [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":5035,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-5034","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asya-pasifik","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5034"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5034\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}