\u00c7in\u2019de futbol kul\u00fcplerinin transfer politikalar\u0131 k\u00fcresel piyasalara hareket getirmeye devam ediyor. Son d\u00f6nemde, aralar\u0131nda T\u00fcrk futbolcular\u0131n da oldu\u011fu bir grup futbolcunun rekor transfer bedelleriyle \u00c7in\u2019e ta\u015f\u0131nmas\u0131, bu s\u00fcrecin devam edece\u011finin de bir g\u00f6stergesi. \u00c7in futbolunda \u2018\u00e7\u0131k\u0131\u015f\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan bu e\u011filimin salt \u201cfutbol sevgisi\u201dyle a\u00e7\u0131klanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Devlet te\u015fkili ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla \u00f6nemli b\u00fct\u00e7elere kavu\u015fan kul\u00fcplerin dev transferleri \u00fclkenin k\u00fcresel g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde yeni bir alan olmaya aday.<\/p>\n
\u00c7in, \u00f6zellikle 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne \u00fcyeli\u011fiyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te k\u00fcresel kurumlarla i\u015fbirli\u011fini geli\u015ftirirken, bir yandan da ekonomik kazan\u0131m\u0131n\u0131 siyasi ve askeri alanlarda da sergileme e\u011filimi g\u00f6sterdi. O d\u00f6nem, \u00f6rne\u011fin 1998\u2019de \u00c7in ulusal futbol tak\u0131m\u0131 d\u00fcnya s\u0131ralamas\u0131nda 51.ydi. Futbolda s\u00f6z sahibi olmasa da, \u00c7in\u2019in y\u00fczme, jimnastik gibi sportif bran\u015flarda dikkat \u00e7ekici bir hususiyeti vard\u0131.<\/p>\n
Ekonomi ve askeri alanda g\u00f6zlemlendi\u011fi \u00fczere maddi ilerlemecili\u011fe endekslenmi\u015f ulusal politika, son d\u00f6nemde bu a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 futbolda da sergileme e\u011filimi sergiliyor. Bu anlamda, \u00c7in futbolunda son d\u00f6nemde \u201cfla\u015f transferlerin\u201d g\u00fcndeme gelmesinde, 2013 y\u0131l\u0131nda Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 koltu\u011funa oturan \u015ei Cinping\u2019in bu spor bran\u015f\u0131na verdi\u011fi \u00f6zel \u00f6nem yads\u0131namayacak boyutta. \u00d6yle ki, gene bug\u00fcn b\u00fcy\u00fck transferlerle an\u0131lan baz\u0131 kul\u00fcplerin do\u011frudan devlet deste\u011fi almas\u0131 da, ku\u015fkusuz ki \u2018devlet politikas\u0131n\u0131n\u2019 bir \u00fcr\u00fcn\u00fc.<\/p>\n
Bug\u00fcnlerde ad\u0131 transferlerle \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u015eanghay kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn bundan sadece on y\u0131l \u00f6nce kuruldu\u011fu hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6ylesi k\u0131sa bir ge\u00e7mi\u015fe ra\u011fmen, ba\u015far\u0131y\u0131 \u2018k\u0131sa yoldan\u2019 edinme \u00e7abas\u0131 elde edilen maddi servetten ba\u015fka bir \u015feyle izah edilemez. Kul\u00fcb\u00fcn bu k\u0131sa tarihinde bile son \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n\u0131 \u00fclkenin \u2018birinci ligi\u2019nde s\u00fcrd\u00fcrmesi de bu \u2018olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u2019 ortaya koymaya yetiyor. Ancak kul\u00fcb\u00fcn bug\u00fcn dev transfer mebla\u011flar\u0131n\u0131 g\u00f6zden \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131n temel nedeni arkas\u0131nda \u2018devlet deste\u011fi\u2019nin olmas\u0131. Bu da, yukar\u0131da dile getirdi\u011fim \u2018devlet ideolojisinin\u2019 sportif etkinliklere do\u011frudan n\u00fcfuzuyla paralellik arz ediyor.<\/p>\n
Ba\u015fkan\u2019\u0131n ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 istikrarl\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrme, yolsuzluklarla m\u00fccadele ve orduyu reorganize etme gibi reformcu olarak adland\u0131r\u0131lan politikalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, sporun en pop\u00fcler yan\u0131n\u0131 olu\u015fturan futbolla \u00c7in\u2019i k\u00fcresel anlamda ad\u0131ndan s\u00f6z ettirecek \u00fclke konuma getirmek istemesinin anla\u015f\u0131l\u0131r nedenleri bulunuyor. Yani kom\u00fcnist rejimle idare edilen, ancak ekonomisinde de bir o kadar liberalizmin kanatlar\u0131 alt\u0131na s\u0131\u011f\u0131nan \u00c7in, t\u0131pk\u0131 \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin 1 Ekim 1949 il\u00e2n\u0131ndan sonra \u2018modern \u00c7in\u2019in g\u00f6stergelerinden biri olmas\u0131na karar verilen futbol olgusunda oldu\u011fu gibi, bug\u00fcn de \u00c7in \u2018devleti\u2019 futbolu yeniden ke\u015ffetmek denmese de, futbolla d\u00fcnya piyasalar\u0131na giriyor.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda \u00c7in bu i\u015fi ni\u00e7in yap\u0131yor sorusunu da sormakta fayda var. \u00c7in, d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6rne\u011fin ABD gibi kendini k\u00fcresel kamuoyuna kabul ettirecek boyutta \u2018k\u00fclt\u00fcrel donan\u0131mlar\u0131n\u0131n\u2019 olmamas\u0131 veya var olan geleneksel\/k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131la\u015fmalar\u0131 k\u00fcresel boyutlara ta\u015f\u0131yacak ara\u00e7lardan mahrum olu\u015fu, \u00fclkeyi ister istemez k\u0131sa yoldan bir \u2018pop\u00fclerlik\u2019 rekabetine sevk ediyor.<\/p>\n
Tabii bu noktada t\u00fcm\u00fcyle \u2018karamsar\u2019 olmaya gerek yok. Futbol\u2019un her ne kadar yukar\u0131da dile getirildi\u011fi \u00fczere, 5000 y\u0131l \u00f6ncesinde \u00c7in\u2019de ba\u015flasa da futbolu 19. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131ndan itibaren bir \u2018piyasa\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, yani bir kapitalist sistem tasar\u0131m\u0131 olarak v\u00fccudiyet bulmas\u0131 ak\u0131llara Max Weber\u2019in do\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n kapitalistle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinde rol\u00fc var m\u0131d\u0131r, varsa bu nereye kadard\u0131r \u015feklinde a\u00e7\u0131mlanabilecek sosyolojik sorgulamas\u0131yla da ba\u011flant\u0131l\u0131.<\/p>\n
\u00c7in futboluna yeni bir ivme kazand\u0131rmas\u0131 kadar, uluslararas\u0131 futbol piyasas\u0131n\u0131 da do\u011frudan etkilemeye y\u00f6nelik son d\u00f6nemdeki transfer \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, \u00c7in\u2019in ekonomik kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n do\u011frudan bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc mahiyetindedir. \u00d6yle ki, \u00fclkenin do\u011fu ve g\u00fcney sahili boyunca uzanan ve son otuz y\u0131lda \u00f6nemli ekonomik kalk\u0131nma hamlelerine konu olan \u015fehirler kendi futbol tak\u0131mlar\u0131yla sadece \u00c7in\u2019de de\u011fil, uluslararas\u0131 arenada da boy g\u00f6sterme yar\u0131\u015f\u0131nda. Bu yar\u0131\u015f\u0131n \u2018ekonomik\u2019 anlamda neye tekab\u00fcl etti\u011fini ise, herhalde \u00c7in S\u00fcper Ligi tak\u0131mlar\u0131n\u0131n bu k\u0131\u015f sezonunda d\u00fcnyada transfere en \u00e7ok para harcayan kul\u00fcpler olmas\u0131ndan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey a\u00e7\u0131klayamaz.<\/p>\n
\u00c7in futbol kul\u00fcplerinin devam edece\u011fe benzeyen bu son transfer ata\u011f\u0131n\u0131n \u00fclkede yeni bir t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ate\u015flemeye matuf bir yan\u0131 da var. \u00d6zellikle \u00fclkenin do\u011fu ve g\u00fcney eyaletlerindeki orta ekonomik kalk\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k d\u00fczeyi orta s\u0131n\u0131fla\u015fmay\u0131 art\u0131rmas\u0131 bu kitlenin t\u00fcketim endeksinin de y\u00fckselmesi anlam\u0131na geliyor. Bu y\u00f6nde bir e\u011filimin eml\u00e2ktan turizme, e\u011fitimden spora kadar \u00e7e\u015fitli alanlara do\u011frudan yans\u0131ma g\u00f6sterdi\u011fine bir s\u00fcredir tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n
Ancak \u00c7in\u2019deki bu \u2018futbol a\u015f\u0131s\u0131\u2019n\u0131n \u00fclkenin gen\u00e7 n\u00fcfusu \u00fczerinde \u2018t\u00fcketimin\u2019 \u00f6tesinde bir a\u00e7\u0131l\u0131ma olanak verip vermeyece\u011fi ise \u015fimdilik tahmin etmek zor. Benzer bir s\u00fcrecin 2002 y\u0131l\u0131nda Japonya-G\u00fcney Kore ortakl\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen D\u00fcnya Kupas\u0131 sonras\u0131nda da rastlanm\u0131\u015ft\u0131. Do\u011fu Asya\u2019n\u0131n bu iki \u00fclkesinde futbola d\u00f6n\u00fck yat\u0131r\u0131mlar uluslararas\u0131 futbol arenas\u0131na futbolcu ihrac\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirmi\u015fti. Ak\u0131llara gelen birka\u00e7 \u00f6rne\u011fi saymak gerekirse Manchester United\u2019da oynayan G\u00fcney Kore\u2019li bunlardan biri. Ancak \u2018tek \u00e7i\u00e7ekle bahar gelmeyece\u011fi\u2019nden hareketle G\u00fcney Kore\u2019nin uluslararas\u0131 futbol pazar\u0131nda ne gibi bir esamesinin okundu\u011fu da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Futbol\u2019un t\u0131pk\u0131 end\u00fcstrile\u015fme gibi d\u00fcnyan\u0131n bir yerinden al\u0131n\u0131p bir di\u011fer yerine monte edilecek ve ayn\u0131 \u2018olumlu\u2019 sonucun al\u0131naca\u011f\u0131 bir alan olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmemek i\u00e7in yeterli kan\u0131t var. Bu ba\u011flamda Avrupa kul\u00fcpleri i\u00e7inde bile \u2018all stars\u2019lar\u0131 toplayan kul\u00fcp\/lerin ba\u015far\u0131 skalas\u0131nda bekleneni veremedikleri veya m\u00fctevazi b\u00fct\u00e7elerle ancak uzun erimli kul\u00fcp politikalar\u0131yla ba\u015far\u0131lar\u0131na ba\u015far\u0131 katan kul\u00fcpler oldu\u011fu vakidir.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede \u2018futbol k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn\u2019, ye\u015ferdi\u011fi veya ye\u015fermesi beklenen \u00fclkenin sosyo-k\u00fclt\u00fcrel dinamiklerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. \u00c7in gibi h\u00e2l\u00e2 ideolojik olarak \u2018kom\u00fcnizmin\u2019 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde yer alan \u2018ekonomisi\u2019yle kapitalizme kap\u0131 aralam\u0131\u015f bir \u00fclkenin sportif faaliyetleri hangi \u00e7er\u00e7eve i\u00e7ine oturtaca\u011f\u0131 da ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir konu.<\/p>\n
<\/p>\n