Malezya\u2019da bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmek bir yana, giderek g\u00fcndemin tek maddesi haline gelen \u2018fon\u2019 ve \u2018siyasi ba\u011f\u0131\u015f\u2019 sadece ulusal g\u00fcndemi artarak me\u015fgul etmiyor, uluslararas\u0131 \u00e7evrelerin de dahliyle kar topu misali etkili oluyor. Fondan, \u201c1 Malezya Kalk\u0131nma Fonu\u201d (1MDB); siyasi ba\u011f\u0131\u015ftan ise, bir Ortado\u011fu \u00fclkesinden Malezya\u2019ya yap\u0131lan ba\u011f\u0131\u015f kastediliyor.<\/p>\n
Bu geli\u015fmenin gelip dayand\u0131\u011f\u0131 nokta, muhalefetin t\u00fcm \u00f6nde gelen temsilcilerinin bug\u00fcn Kuala Lumpur\u2019da bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda bir araya gelerek, i\u00e7inde Ba\u015fbakan Necib bin Razak\u2019\u0131n istifaya da davet edildi\u011fi 37 maddelik bir deklarasyonun a\u00e7\u0131klanmas\u0131 oldu. Deklarasyonu bas\u0131na ve de kamuoyuna, \u00fclkenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ba\u015fbakan\u0131, doksan ya\u015f\u0131na basm\u0131\u015f, ancak siyasi enerjisinden pek bir \u015fey kaybetmemi\u015f olan Dr. Mahathir Muhammed a\u00e7\u0131klad\u0131 ve ilk imzay\u0131 att\u0131. Bu deklarasyon hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Malezya Federasyonu\u2019nun modern siyasi tarihine ge\u00e7ecek bir \u00f6nem oldu\u011funa ku\u015fku yok. Bug\u00fcne kadar, ..<\/p>\n
Dr. Mahathir\u2019le yan yana oturan ve aralar\u0131nda siyasi partileri, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ba\u015fkanlar\u0131 ve temsilcileri, Birle\u015fik Ulusal Malay Organizasyonu (UMNO)\u2019dan d\u0131\u015flanan bakanlar ve partililerin de oldu\u011fu birbirinden farkl\u0131 renkteki muhalefet kanad\u0131n\u0131 birlikte hareket etmeye sevk eden geli\u015fme, sadece Ba\u015fbakan\u2019\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu ki\u015fi ve \u00e7evrelerin birtak\u0131m maddi \u00e7\u0131kar ili\u015fkilerine y\u00f6nelik toplumsal \u015fikayetle ilintili de\u011fil. Bundan da \u00f6te, muhalefet taraf\u0131ndan \u00fclkenin y\u00f6netim tarz\u0131 ve gelece\u011fini etkileyebilecek denli \u00f6nemli addedilen Ba\u015fbakan ve h\u00fck\u00fcmete y\u00f6nelik g\u00fcven kayb\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Deklarasyona imza atan ve bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda biraraya gelen siyaset\u00e7ilere ve sivil toplum liderlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ola\u011fan zamanlarda pek de bar\u0131\u015f\u0131k olmayan simalar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00dclkede \u00f6nemli toplumsal g\u00f6sterilere \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden Bersih (Temiz Toplum) hareketinin kurucular\u0131ndan ve bir d\u00f6nem Kuala Lumpur Barosu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da yapm\u0131\u015f olan Ambiga Sreenevasan; eski Adalet Bakanlar\u0131ndan Zaid \u0130brahim; UMNO i\u00e7erisindeki tepkilerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc partiden d\u0131\u015flanan uzunca bir s\u00fcre partinin genel ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 yapan Muhyiddin Yasin; Kedah Eyaleti Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinden istifa eden veya daha do\u011frusu ettirilen Mukhriz Mahathir; Enver \u0130brahim\u2019e en yak\u0131n isimlerden Halk\u0131n Adaleti Partisi\u2019nden ve Selangor Eyaleti Ba\u015fbakan\u0131 Azmin Ali; \u00fclkedeki \u00c7in siyasal hareketinin \u00f6nemli ad\u0131 olan Demokratik Eylem Partisi (DAP) Genel Ba\u015fkan\u0131 Lim Kit Siang; Malezya \u0130slam Partisi\u2019nden g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle ayr\u0131larak \u2018Amanah\u2019 partisini kuran milletvekillerinden ve bu partinin genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenen Muhammed Sabu da kat\u0131ld\u0131. Bu isimler ve temsil ettikleri toplumsal kesimlerin endi\u015fesi o denli b\u00fcy\u00fck olmal\u0131 ki, biraraya gelerek ortak bir deklarasyonla Malezya toplumunun kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karak bu harakete destek isteyebiliyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7en k\u0131sa s\u00fcre zarf\u0131nda \u2018ayn\u0131 hedefe\u2019 y\u00f6nelik ele\u015ftirilerle g\u00fcndeme gelen t\u00fcm bu isimler ve toplum kesimleri bir ara Dr. Mahathir\u2019e y\u00f6nelik olarak \u2018Bu senin eserin\u2019 deme cesaretini g\u00f6stermi\u015fti. Dr. Mahathir de asl\u0131nda bir t\u00fcr kabulleni\u015fle uzun ba\u015fbakanl\u0131k d\u00f6nemini sona erdirdi\u011fi 2003 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00fclkeyi \u2018emanet etti\u011fi\u2019 ki\u015filerin ehil olmad\u0131\u011f\u0131na varacak s\u00f6ylemle bir anlamda \u00fclkenin k\u0131sa tarihine dipnot d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bu ba\u011flamda, \u00fclkenin iyi y\u00f6netilmedi\u011finden hareketle Ba\u015fbakan\u2019\u0131 hedef alan s\u00f6ylemi nedeniyle polis taraf\u0131ndan sorgulanacak kadar bir \u2018tehdit\u2019 unsuru olraak g\u00f6r\u00fclen Dr. Mahathir, \u201cGerekirse Enver \u0130brahim\u2019le ayn\u0131 ko\u011fu\u015fumu payla\u015f\u0131r\u0131m\u201d demesi, acaba ge\u00e7mi\u015fte\u00a0 Enver \u0130brahim\u2019le ilgili bir yerlerde hata yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da sorgulad\u0131\u011f\u0131 izlenimi veriyor.<\/p>\n
Bug\u00fcne kadar \u00f6nce birka\u00e7 milletvekilinin ele\u015ftirileriyle ba\u015flayan 1MDB sorgulamas\u0131, Parlamento Kamu Harcamalar\u0131 Komisyonu, Yolsuzlukla M\u00fccadele Kurumu, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k gibi karar merciinde olan en \u00f6nemli kurumlar\u0131nca soru\u015fturmalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na konu oldu. Bu s\u00fcre\u00e7 ayn\u0131 zamanda bu kurumlarda bir tak\u0131m \u2018g\u00f6rev de\u011fi\u015fikliklerini de\u2019 getirmesiyle, toplumda yasa devletine ve hukuka duyulan g\u00fcveni zedeledi.<\/p>\n
\u00c7ok etnikli ve dinli bir toplumsal yap\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu ve ulus devlet yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n sorunlu oldu\u011fu Malezya\u2019da kitleleri birbirine kenetleyecek yeg\u00e2ne ba\u011f\u0131n ekonomik geli\u015fmi\u015flik oldu\u011fu neredeyse ortak bir alg\u0131 olarak g\u00fcndeme ta\u015f\u0131n\u0131yor. Son bir bu\u00e7uk y\u0131ld\u0131r giderek artarak pek \u00e7ok siyasi ve toplumal \u00e7evrenin g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yolsuzluk s\u00f6ylemleri kadar, bunun da tetiklemesinden hareketle ekonomik geli\u015fmeye vurulan darbe kitleleri gelecek kayg\u0131s\u0131na itiyor. Bu kayg\u0131, asl\u0131nda \u00fclkenin k\u0131sa tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda salt bir ekonomik kayg\u0131 olmakla da kalm\u0131yor. Bu durumun, \u0131rklar aras\u0131 ekonomik farkl\u0131la\u015fmadan etnik ve dini farkl\u0131la\u015fmalara ve toplumsal \u00e7at\u0131\u015fmaya do\u011fru bir etkile\u015fim g\u00f6stermesinden endi\u015fe ediliyor.<\/p>\n
Bir de i\u015fin \u00f6te vechesinden bakal\u0131m. Bu noktada, \u201cAcaba Ba\u015fbakan Necib bin Razak nerede hata yapt\u0131 m\u0131 yapt\u0131ysa nerede?\u201d sorusunu sormal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc ortada olup bitenler sadece kalk\u0131nma fonu veya ki\u015fisel banka hesab\u0131na yatan mebla\u011flarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131rsa sorun pek de anla\u015f\u0131lmaz. Bu ba\u011flamda, 2009 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa oturan Necib bin Razak\u2019\u0131n 2013 y\u0131l\u0131na kadarki siyasi s\u00f6ylemi ile bundan sonraki aras\u0131ndaki farka k\u0131saca de\u011finmek gerekir. Reform s\u00f6ylemiyle i\u015f ba\u015f\u0131na gelen Necib bin Razak, -\u00e7e\u015fitli muhalefet \u00e7evreleriyle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015filerde de g\u00fcndeme getirildi\u011fi \u00fczere- asl\u0131nda Malezya kamuoyunu \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. Bu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k sadece 1999 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u2018reform \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla\u2019 birlik olma yolunda \u00f6nemli ad\u0131mlar atan muhalefet \u00e7evrelerinde de\u011fil, k\u0131rsal e\u011filimlerin besledi\u011fi ve de\u011fi\u015fimden ziyade stat\u00fckoya odakl\u0131 UMNO saflar\u0131nda da \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa neden olmu\u015ftu.<\/p>\n
Reform s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fcl\u00fc bir siyasi terminoloji olmas\u0131 kadar, hakikaten Malezya siyaseti ve toplumu i\u00e7in acil bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funu Necib bin Razak\u2019\u0131n fark etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn. Endonezya, Filipinler hatta ASEAN\u2019\u0131n Hint-\u00c7in\u2019indeki kimi \u00fclkelerin de bile g\u00fcndeme gelmekle kalmayan \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde prati\u011fe d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne tan\u0131k olunan de\u011fi\u015fim bir t\u00fcrl\u00fc Malezya topraklar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131k\/a\/mad\u0131. Bu s\u00f6ylemle birlikte s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminden kalan ve zaman zaman g\u00fcndeme getirdi\u011fimiz \u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019 gibi yasalar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, toplumsal bar\u0131\u015f ad\u0131na az\u0131nl\u0131klara y\u00f6nelik baz\u0131 yard\u0131mlar\u0131n g\u00fcndeme gelmesi gibi \u00f6zellikleri saymak m\u00fcmk\u00fcn. Ancak 5 May\u0131s 2013 genel se\u00e7imlerinde UMNO ve de Ba\u015fbakan arzu etti\u011fi sonucu alamamas\u0131 yukar\u0131daki s\u00f6ylemin de de\u011fi\u015fmesine neden oldu. Tabii bu geli\u015fmeyi sadece se\u00e7im sonucuna ba\u011flamak yerine, UMNO i\u00e7erisinde sadece Ba\u015fbakanla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015f bir reform s\u00f6yleminin ayaklar\u0131n\u0131n yere basmad\u0131. Hangi siyasi kadrolarla ve entellekt\u00fcel donan\u0131mla bu i\u015fi yapaca\u011f\u0131 \u015f\u00fcpheli olan UMNO nihayetinde i\u00e7inden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 stat\u00fcko arzusundaki yerel ve ulusal liderlere teslim oldu yeniden. 2013 May\u0131s\u2019\u0131ndan itibaren \u2018eski d\u00fczene\u2019 y\u00f6nelen Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131n 2015 y\u0131l\u0131yla birlikte 1 Malezya Kalk\u0131nma Fonu\u2019nun k\u00f6t\u00fc y\u00f6netimi ve bu fondan kendi \u015fahsi hesaplar\u0131na paralar\u0131n aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla an\u0131lmas\u0131 bug\u00fcnk\u00fc \u2018geni\u015f muhalefet blo\u011funun\u2019 olu\u015fmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n
Dr. Mahathir Muhammed\u2019in bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda Malezya toplumunun bu hareket i\u00e7erisinde yer almas\u0131 ve destek vermesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n temel hedef kitlesi ku\u015fkusuz ki UMNO. Malezya\u2019da bug\u00fcn sorulan soru, 2009 y\u0131l\u0131nda Ahmed Badawi\u2019nin yerine Necib bin Razak\u2019\u0131n ge\u00e7mesinde rol\u00fc olan Dr. Mahathir\u2019in, yan\u0131nda muhalefetin t\u00fcm renklerini alm\u0131\u015f olarak bug\u00fcnk\u00fc Ba\u015fbakan\u2019\u0131n g\u00f6revinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ne kadar etkin olacak.<\/p>\n