{"id":3928,"date":"2021-07-06T07:21:28","date_gmt":"2021-07-06T07:21:28","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3928"},"modified":"2021-07-06T07:27:35","modified_gmt":"2021-07-06T07:27:35","slug":"malezya-kovid-19-siyasal-duzen-ve-duzensizlik-malaysia-covid-19-political-order-and-disorder","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/malezya-kovid-19-siyasal-duzen-ve-duzensizlik-malaysia-covid-19-political-order-and-disorder\/","title":{"rendered":"Malezya: kovid-19, siyasal d\u00fczen ve d\u00fczensizlik \/ Malaysia: covid-19, political order and disorder"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay 10.09.2021<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malezya\u2019da iktidar kovid-19\u2019la m\u00fccadelede bir t\u00fcrl\u00fc sa\u011fl\u0131kl\u0131 ad\u0131mlar atamazken, bu geli\u015fme iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan siyasi partiler aras\u0131ndaki ayr\u0131\u015fmay\u0131 da k\u00f6r\u00fcklemeye devam ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19\u2019la m\u00fccadalede ortaya \u00e7\u0131kan bu durum, sadece \u00fclkedeki toplumsal yap\u0131da adaletsizliklerin giderek daha fazla ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00f6kl\u00fc ittifak blo\u011fu kabul edilebilecek elitler aras\u0131nda da ayr\u0131\u015fman\u0131n da g\u00fcndemdeki yerini korudu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Federal meclis a\u00e7\u0131l\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birle\u015fik Malay Ulusal Organizasyonu (<em>United Malay National Organization-<\/em>UMNO) ba\u015fkan\u0131 Ahmed Zahid Hamidi\u2019nin, federal meclisin yeniden oturumlar\u0131na ba\u015flamas\u0131 konusunda ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin\u2019e 5 Temmuz\u2019a kadar tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre sonunda 26 Temmuz\u2019da meclisin a\u00e7\u0131lma karar\u0131 geldi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">UMNO\u2019dan gelen bu siyasi \u015fantaj\u0131n ba\u015fbakan taraf\u0131ndan dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131n ard\u0131nda ise, di\u011fer baz\u0131 sebeplerin oldu\u011funa ku\u015fku bulunmuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ocak ay\u0131ndan bu yana ya\u015fanan ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l, ard\u0131ndan Haziran ay\u0131 boyunca \u00fclke genelindeki kapanmaya ra\u011fmen, kovid-19\u2019la m\u00fccadelede devam eden ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n teknik baz\u0131 nedenleri oldu\u011fu ortada. Bununla birlikte, temelde sorunun siyasi irade ve me\u015fruiyetle ba\u011flant\u0131l\u0131 y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Bu konuya a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finece\u011fim&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kovid-19 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve siyaset ili\u015fkisi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yakla\u015f\u0131k 32 milyonluk n\u00fcfusu ile geni\u015f bir co\u011frafyaya yay\u0131lan Malezya\u2019da kovid-19\u2019la m\u00fccadelede ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n temelinde testlerin yeterli d\u00fczeyde yap\u0131lamamas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki siyasal ve toplumsal lakaytl\u0131k ya da disiplinsizlik \u00f6nemli rol oynuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun \u00f6rneklerini, 2020 y\u0131l\u0131 Sonbahar\u0131\u2019nda Borneo Adas\u0131\u2019ndaki Sabah Eyaleti\u2019nde yap\u0131lan yerel se\u00e7imlerin hemen ard\u0131ndan hem b\u00f6lgede hem de merkezden yani, ba\u015fta ba\u015fkent Kuala Lumpur olmak \u00fczere Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan b\u00f6lgeye giden politikac\u0131lar ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015fte vir\u00fcs\u00fc kendi ya\u015fam alanlar\u0131na ta\u015f\u0131malar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sabah Eyaleti gibi d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu bir b\u00f6lgede se\u00e7im de olsa, sa\u011fl\u0131k tedbirlerini almakta zorlanan h\u00fck\u00fcmetin, \u00f6zellikle Yar\u0131mada\u2019n\u0131n \u00f6rne\u011fin, ba\u015fkent Kuala Lumpur\u2019un b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de i\u00e7ine alan Selangor ile Penang Adas\u0131\u2019ndan Cohor\u2019a kadar Bat\u0131 sahili boyunca uzanan ve yo\u011fun n\u00fcfusu bar\u0131nd\u0131ran b\u00f6lgelerdeki eyaletlerde vaka say\u0131lar\u0131ndaki art\u0131\u015fla m\u00fccadelede ne merkezi ne de eyalet y\u00f6netimleri ba\u015far\u0131l\u0131 olabildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Stat\u00fcko, elitler \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve siyasi etik<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haziran ay\u0131n\u0131n ilk iki haftas\u0131 boyunca s\u00fcren, sultanlar konseyi toplant\u0131s\u0131nda h\u00fck\u00fcmete \u2018tavsiye\u2019 niteli\u011findeki kapanman\u0131n uzat\u0131lmamas\u0131 konusundaki yakla\u015f\u0131ma ra\u011fmen, h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan verilen \u2018kapanmaya devam\u2019 karar\u0131, \u00e7ok partili koalisyon h\u00fck\u00fcmetinde zaten var olan \u00e7atlaklar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesine neden oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun sonucu olarak bug\u00fcn iktidar\u0131n b\u00fcy\u00fck ancak, siyasi olarak bir t\u00fcrl\u00fc tatmin ol\/a\/mam\u0131\u015f ve i\u00e7 \u00e7eki\u015fmelere konu olan orta\u011f\u0131 UMNO federal meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131 konusunda ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin\u2019e verdi\u011fi \u00fcltimatom sonu\u00e7 vermi\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">UMNO ba\u015fkan\u0131 Ahmed Zahid Hamidi\u2019nin 5 Temmuz\u2019a kadar ba\u015fbakan\u0131n konuyla ilgili olumlu bir a\u00e7\u0131klama yapmas\u0131 konusundaki \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonras\u0131nda, ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin d\u00fcn yani, Pazartesi g\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama ile federal meclisin 26 Temmuz\u2019da a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u015fbakan bu karar\u0131 al\u0131rken, sadece UMNO \u00e7evrelerinden gelen \u201cdeste\u011fimizi \u00e7ekeriz\u201d siyasi \u015fantaj\u0131yla hareket etti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bunun en temel nedeni, UMNO\u2019nun da tabirin tam ifadesiyle, kaynayan bir kazan olmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc UMNO i\u00e7erisinde, parti ba\u015fkan\u0131 Ahmed Zahid Hamidi ve ona destek veren \u00e7evreler kadar, iktidardaki PN h\u00fck\u00fcmetiyle var\u0131lan \u2018yasal\u2019 anla\u015fmay\u0131 \u00f6ne s\u00fcren ve iktidarla ili\u015fkilerin bir se\u00e7im karar\u0131yla parlamento fesh edilinceye kadar devam\u0131n\u0131n zorunluluk arz etti\u011fine dikkat \u00e7eken kesimler bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin\u2019in \u00f6n\u00fcne konulan siyasi \u015fantaj\u0131n \u00f6tesinde bir yandan, Haziran ay\u0131 ortas\u0131nda yap\u0131lan sultanlar konseyi toplant\u0131s\u0131ndaki karar ile zaten geni\u015f muhalefet \u00e7evrelerinden ve halk katmanlar\u0131ndan gelen ele\u015ftirileri daha \u00e7ok \u00f6nemseyerek b\u00f6ylesi bir karar ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>H\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fir mi?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her seferinde federal meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri g\u00fcndeme geldi\u011finde zihinlerin, \u201cbu sefer iktidar de\u011fi\u015fikli\u011fi olur mu?\u201d sorusuna odaklanmas\u0131, asl\u0131nda ya\u015fanan siyasi kaosun bir g\u00f6stergesi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak, federal meclis toplant\u0131lar\u0131n\u0131n 26 Temmuz-2 A\u011fustos aras\u0131n\u0131 kapsayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olsa da, iktidar\u0131n bizatihi siyasi me\u015fruiyetine halel getirecek baz\u0131 geli\u015fmelerin olma ihtimali ise gayet zay\u0131f. Bir yandan, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere UMNO i\u00e7erisindeki b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck hali, iktidar\u0131n bu b\u00fcy\u00fck orta\u011f\u0131n\u0131n, ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin liderli\u011fine y\u00f6nelik ele\u015ftirisi nihai bir siyasi karara g\u00f6t\u00fcrmeye yetmiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19 salg\u0131n\u0131n devam etti\u011fi bir ortamda, federal sultan Abdullah Ahmed\u2019in de olas\u0131 baz\u0131 alternatifler \u00fczerinden hareket ederek bir h\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fikli\u011fine ad\u0131m ataca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kald\u0131 ki, ge\u00e7en y\u0131l Eyl\u00fcl ay\u0131 sonlar\u0131nda yine UMNO i\u00e7erisinde ba\u015fkan Ahmed Zahid Hamidi\u2019nin de bilgisi dahilinde baz\u0131 milletvekillerinin muhalefet lideri Enver \u0130brahim\u2019e destek vermelerine ra\u011fmen, bir s\u00fcre sonra bu deste\u011fin \u00e7ekilmesi, \u00fclke siyasal ya\u015fam\u0131ndaki \u00e7ok katmanl\u0131 siyasi etiksizli\u011fin g\u00f6stergelerinden biri olarak tarihe ge\u00e7mi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn benzer bir senaryonun g\u00fcndeme gelmesi ise m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. S\u00f6z konusu bu geli\u015fme, ayn\u0131 zamanda UMNO i\u00e7erisinde Enver \u0130brahim yanl\u0131s\u0131 -ki say\u0131s\u0131 bir elin parmaklar\u0131n\u0131 ge\u00e7memekle birlikte, parti ba\u015fkan\u0131n\u0131n i\u00e7inde yer almas\u0131 nedeniyle, parti i\u00e7i g\u00fcven stratejisinin pek de i\u015flemedi\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu siyasi karma\u015fa ortam\u0131nda, 26 Temmuz-2 A\u011fustos s\u00fcrecindeki toplant\u0131larda, federal meclisin \u2018g\u00f6revini yap\u0131yor\u2019 imaj\u0131n\u0131 vermenin \u00f6tesinde \u00f6nemli siyasal geli\u015fmeler beklemek m\u00fcmk\u00fcn olmayacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak h\u00fck\u00fcmetin, kovid-19\u2019la ilgili ald\u0131\u011f\u0131 tedbirlerin muhalefet partilerince meclis k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden ele\u015ftirilmesi g\u00fcndeme gelecek ki, bunun sokaktaki vatanda\u015f\u0131n katmanla\u015fm\u0131\u015f sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm getirme imk\u00e2n\u0131 da pek bulunmuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son bir bu\u00e7uk y\u0131ld\u0131r \u00fclkeyi y\u00f6netme \u00e7abas\u0131ndaki sivil darbe \u00fcr\u00fcn\u00fc Ulusal \u0130ttifak (<em>Perikatan Nasional<\/em>-PN) h\u00fck\u00fcmeti bug\u00fcne kadar att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlarla kovid-19\u2019da ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 her seferinde kan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ayn\u0131 h\u00fck\u00fcmet kurulu\u015fundan itibaren \u2018Malay \u00e7o\u011funlu\u011fun\u2019 h\u00fck\u00fcmeti olmakla \u00f6v\u00fcnmesi hi\u00e7 ku\u015fku yok ki geleneksel elit yani sultanlar \u00e7evresiyle de en az\u0131ndan teoride yak\u0131nla\u015fan, i\u015fbirli\u011fi yapan bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm vermesine neden oluyor(du).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">PN h\u00fck\u00fcmetinin ald\u0131\u011f\u0131 karar ve federal sultan\u0131n onay\u0131yla, 2021 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131nda kabul edilen ve A\u011fustos ay\u0131na kadar s\u00fcrmesi pl\u00e2nlanan ola\u011fan\u00fcst\u00fc hale ra\u011fmen bug\u00fcne kadar, kovid-19\u2019la m\u00fccadelede arzu edilen ba\u015far\u0131 gelmedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck Haziran ay\u0131 boyunca t\u00fcm \u00fclke genelinde uygulamaya konulan kapanman\u0131n da salg\u0131nla m\u00fccadelede ba\u015far\u0131 getirmemesi, iktidar\u0131n siyasi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n neredeyse t\u00fcm \u00e7evrelerde dayan\u0131lmaz bir boyuta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Malezya\u2019da kovid-19 s\u00fcrecinin sadece bir salg\u0131nla m\u00fccadele olmad\u0131\u011f\u0131, asl\u0131nda \u00fclke y\u00f6netiminde uzunca bir s\u00fcredir var olan irrasyonel yap\u0131lanman\u0131n kendini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydu\u011fu bir d\u00f6nem anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 06.07.2021 Malezya\u2019da iktidar kovid-19\u2019la m\u00fccadelede bir t\u00fcrl\u00fc [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3929,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,27],"tags":[],"class_list":["post-3928","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-malezya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3928"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3928\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}