{"id":3902,"date":"2021-06-16T22:05:13","date_gmt":"2021-06-16T22:05:13","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3902"},"modified":"2021-06-16T22:05:13","modified_gmt":"2021-06-16T22:05:13","slug":"malezyada-kovid-19-ve-siyasal-mesruiyet-sorunu-covid-19-and-political-legitimacy-in-malaysia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/malezyada-kovid-19-ve-siyasal-mesruiyet-sorunu-covid-19-and-political-legitimacy-in-malaysia\/","title":{"rendered":"Malezya\u2019da kovid-19 ve siyasal me\u015fruiyet sorunu \/ Covid-19 and political legitimacy in Malaysia"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay 10.09.2021<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malezya\u2019da kovid-19\u2019la m\u00fccadelede, bu ay ba\u015f\u0131nda al\u0131nan iki haftal\u0131k genel kapanma iki hafta daha uzat\u0131ld\u0131. Ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, iki hafta daha uzat\u0131lan genel kapanma ile kovid-19\u2019la m\u00fccadelede d\u00f6rt a\u015famal\u0131 m\u00fccadeleye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131na vurgu yapt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan, Federal Sultan \u00e7e\u015fitli siyasi parti ba\u015fkanlar\u0131yla ge\u00e7en hafta yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ard\u0131ndan, yar\u0131n yani \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirilecek olan sultanlar konferans\u0131 ad\u0131 verilen geleneksel toplant\u0131da g\u00fcndeme gelen konular\u0131 masaya yat\u0131rmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sorun sadece sa\u011fl\u0131kla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malezya\u2019da gelinen bu noktada, \u00fclke genelinde sadece sa\u011fl\u0131k sorununun de\u011fil, mevcut h\u00fck\u00fcmetin kovid-19\u2019la m\u00fccadelede arzu edilen ba\u015far\u0131l\u0131 m\u00fccadeleyi sergileyememesi nedeniyle farkl\u0131 toplum kesimlerinin ekonomik sorunlarla y\u00fczle\u015fmeye devam edece\u011fi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dclke genelinde g\u00f6r\u00fclen vak\u2019a ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl vak\u2019a art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan mevcut h\u00fck\u00fcmet 1 &#8211; 15 Haziran tarihleri aras\u0131nda genel kapanma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haziran ay\u0131 boyunca ya\u015fanmakta olan genel kapanma, ba\u015fbakan\u0131n talebi \u00fczerine federal sultan\u0131n ge\u00e7en Ocak ay\u0131nda il\u00e2n etti\u011fi ola\u011fan \u00fcst\u00fc h\u00e2l uygulamas\u0131n\u0131n da kovid-19\u2019la m\u00fccadelede yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ocak ay\u0131ndan bu yana ya\u015fanan s\u00fcrece il\u00e2ve olarak ba\u015fbakan\u0131n d\u00f6rt a\u015famal\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi m\u00fccadele nedeniyle faaliyetlerini yerine getiremeyen federal meclisin en erken Eyl\u00fcl veya Ekim ay\u0131nda a\u00e7\u0131labilece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Federal sultan h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Federal sultan\u0131n ge\u00e7en hafta 18 siyasi liderle yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ard\u0131ndan, ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin\u2019in genel kapanmay\u0131 iki hafta daha uzatma karar\u0131 ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak d\u00f6rt a\u015famal\u0131 m\u00fccadele konusundaki a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00fczerinde dikkatle durulmay\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u015fbakan\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmet ad\u0131na bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Federal sultan\u0131n yar\u0131n yap\u0131lacak Sultanlar konferans\u0131ndan \u00f6nce yapmas\u0131, yar\u0131nki toplant\u0131da bir anlamda h\u00fck\u00fcmeti destekleyici bir karar\u0131n \u00e7\u0131kabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ge\u00e7en Ocak ay\u0131nda da, o d\u00f6nem \u00e7e\u015fitli siyasi ve toplum kesimlerinden gelen tepkilere ra\u011fmen, yine ba\u015fbakan\u0131n \u00f6nerisiyle federal sultan ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal karar\u0131na imza atm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dclkede son bir bu\u00e7uk y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7, kovid-19\u2019la m\u00fccadelede arzu edilen ba\u015far\u0131y\u0131 getirmezken, sa\u011fl\u0131k sorunu kadar \u00f6nemli bir toplum kesiminin ekonomik faaliyetlerini yerine getirememesinden kaynaklanan toplumsal huzursuzluk siyasal \u00e7evreler taraf\u0131ndan dillendirilmesi sonras\u0131nda Federal Sultan Abdullah Ahmet, liderlerle teke tek g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunmu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Parlamenter demokrasi (mi?)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malezya\u2019da ge\u00e7en hafta ya\u015fanan ola\u011fan\u00fcst\u00fc siyaset trafi\u011fi sonras\u0131nda, ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin hafta ba\u015f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u00fclkedeki parlamenter demokrasiye ve anayasal monar\u015fiye vurgu yapmas\u0131 dikkat \u00e7ekiciydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19\u2019un hen\u00fcz etkisinin Malezya\u2019da hissedilmedi\u011fi bir d\u00f6nemde, 24 \u015eubat 2020\u2019de ya\u015fanan sivil darbenin en \u00f6nemli mimarlar\u0131ndan ve ard\u0131ndan 1 Mart 2020\u2019de yeni h\u00fck\u00fcmeti kurmak amac\u0131yla federal sultan taraf\u0131ndan ba\u015fbakan olarak atanan Muhyiddin Yasin bug\u00fcne kadar federal meclisten g\u00fcven oyu s\u00fcrecini i\u015fletmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Muhalefet partilerinin bug\u00fcne kadar kovid-19\u2019la m\u00fccadelede g\u00fcndeme getirdikleri ele\u015ftirilerin temelinde a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, bu demokratik olmayan s\u00fcre\u00e7 bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6yle ki, toplumun \u00f6nemli bir kesininin mevcut siyasi me\u015fruiyet ortam\u0131nda kurulu h\u00fck\u00fcmete ve ba\u015fbakana y\u00f6nelik tepkilerinin hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, h\u00fck\u00fcmetin s\u00f6zde ald\u0131\u011f\u0131 belirtilen kovid-19\u2019la m\u00fccadelenin de bug\u00fcne kadar g\u00f6zlemlendi\u011fi \u00fczere ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ekonomide sa\u011fl\u0131ks\u0131z geli\u015fme<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Federal sultan Ahmed \u015eah ge\u00e7en hafta \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fcnden ba\u015flayarak \u00fclkenin \u00f6nde gelen siyasi partilerinin ba\u015fkanlar\u0131yla tek tek g\u00f6r\u00fc\u015ferek \u00fclkede ya\u015fanmakta olan ve \u00fclke genelini kapsayan kovid-19 kapanma s\u00fcreci il\u00e2n\u0131nda gelinen noktay\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00f6z konusu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde sadece muhalefetin \u00f6nde gelen liderleri de\u011fil, mevcut Ulusal \u0130ttifak (<em>Perikatan Nasional<\/em>-PN h\u00fck\u00fcmetinin en b\u00fcy\u00fck orta\u011f\u0131 konumundaki Birle\u015fik Malay Ulusal Organizasyonu (<em>United Malay National Organization-<\/em>UMNO) lideri Ahmed Zahid Hamidi taraf\u0131ndan da \u00f6nemli ele\u015ftiriler g\u00fcndeme getirilmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, federal sultan\u0131n verdi\u011fi bir deme\u00e7te, iki haftal\u0131k kapanman\u0131n yarardan \u00e7ok zarar getirdi\u011fi vurgusu ise \u00fczerinde durulmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Muhalefetin g\u00fcndeme getirdi\u011fi ele\u015ftirilerin oda\u011f\u0131nda ise, ge\u00e7en Ocak ay\u0131ndan bu yana uygulanan ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2le ra\u011fmen, kovid-19\u2019la m\u00fccadelede arzu edilen ba\u015far\u0131n\u0131n elde edilememesi bulunuyordu. Ard\u0131ndan, bu ay\u0131n ba\u015f\u0131nda il\u00e2n edilen \u00fclke genelini kapsayan iki haftal\u0131k kapanma ise ele\u015ftirilerin dozunun artmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00fck\u00fcmetin birbiri ard\u0131 s\u0131ra il\u00e2n etti\u011fi ekonomi paketlerine ra\u011fmen, muhalefet ya\u015fanan geli\u015fmenin \u00f6zellikle, dar gelirli kesimler a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek olumsuzla\u015fmas\u0131na dikkat \u00e7ekiyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu nedenle, kapanma s\u00fcreci yerine, halk\u0131n ekonomik faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctebilmelerine olanak tan\u0131yacak farkl\u0131 politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 dikkat \u00e7ekiyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aradan ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda yakla\u015f\u0131k 92 milyar Dolarl\u0131k kovid-19 ekonomi paketi il\u00e2n edilse de, toplumun belirli kesimlerinin bu geli\u015fmeden pay al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorguland\u0131\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ek.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan, ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin, Haziran ay\u0131 boyunca ya\u015fanmakta olan genel kapanma nedeniyle \u00fclke ekonomisinin her g\u00fcn yakla\u015f\u0131k 250 milyon Dolar kayba u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 ise, durumun vahametini ortaya koymas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat \u00e7ekici.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Umutlar Eyl\u00fcl veya Ekim\u2019e kald\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, kovid-19\u2019la m\u00fccadelede yeni bir yakla\u015f\u0131m ortaya koymas\u0131, ya\u015fanan siyasi ve toplumsal bask\u0131larla a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buna g\u00f6re, bug\u00fcne kadar uygulanan kapanman\u0131n ard\u0131ndan g\u00fcnl\u00fck vaka say\u0131s\u0131n\u0131n 2000\u2019in alt\u0131na inmesi, hastahanelerde yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerinde has say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve halk\u0131n y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 geliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00f6rt a\u015famal\u0131 bu pl\u00e2n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi kadar, bu a\u015famalarda ge\u00e7irilecek zaman dilimi de \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00f6z konusu bu safhalar\u0131n sona ermesi, vak\u2019a say\u0131lar\u0131n\u0131n 500 il\u00e2 600 aras\u0131nda seyretmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu durum, d\u00fcnk\u00fc yani, Sal\u0131 g\u00fcnk\u00fc vak\u2019a say\u0131s\u0131n\u0131n 5419 oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 Malezya\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli bir s\u00fcrecin oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada muhalefetin ge\u00e7en haftaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 konulardan biri olan federal meclisin faaliyetlerine ba\u015flamas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki kararl\u0131 tutumlar\u0131na ra\u011fmen, ba\u015fbakan\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rt a\u015famal\u0131 s\u00fcrecin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, karar\u0131n\u0131n daha \u00fc\u00e7-d\u00f6rt ay g\u00fcndeme gelmeyece\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u015fbakan\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda nihai ba\u015far\u0131 olmasa da, kovid-19\u2019la m\u00fccadelede mesafe kat edilece\u011fi belirtilen s\u00fcre, Eyl\u00fcl veya Ekim ay\u0131n\u0131n sonu olarak g\u00f6steriliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19 s\u00fcrecinden bu yana \u00fclke ekonomisinin giderek daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere toplumun belirli kesimlerinin bundan daha \u00e7ok etkilenmesi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yar\u0131n yap\u0131lacak Sultanlar Konferans\u0131\u2019nda yeni bir h\u00fck\u00fcmet kurulmas\u0131 ya da Dr. Mahathir Muhammed\u2019in ge\u00e7en hafta \u00f6nerdi\u011fi \u00fczere, \u201cUlusal Operasyon Konseyi\u201d (<em>Mageran<\/em>) y\u00f6netiminin il\u00e2n\u0131 karar\u0131 zor g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, federal meclisten onay almam\u0131\u015f ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin ve onun ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu h\u00fck\u00fcmetle birlikte, \u00fclkenin sembolik kurumu olan federal sultanl\u0131k makam\u0131n\u0131nda inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k noktas\u0131nda zaafa u\u011framas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 16.06.2021 Malezya\u2019da kovid-19\u2019la m\u00fccadelede, bu ay ba\u015f\u0131nda [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3903,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,27],"tags":[],"class_list":["post-3902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-malezya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3902"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3902\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}