{"id":3867,"date":"2021-05-27T13:17:01","date_gmt":"2021-05-27T13:17:01","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3867"},"modified":"2021-05-27T13:17:01","modified_gmt":"2021-05-27T13:17:01","slug":"itilmis-kakilmislarin-subaltern-bilimi-olarak-sosyoloji-sociology-as-the-science-of-the-subaltern","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/itilmis-kakilmislarin-subaltern-bilimi-olarak-sosyoloji-sociology-as-the-science-of-the-subaltern\/","title":{"rendered":"\u0130tilmi\u015f kak\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n (subaltern) bilimi olarak Sosyoloji \/ Sociology as the science of the subaltern"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay 10.09.2021<\/strong><\/p>\n

Sosyoloji\u2019nin bir bilim dal\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n Bat\u0131 Avrupa modernle\u015fmesi ve bu s\u00fcrece yol a\u00e7an toplumsal de\u011fi\u015fimleri anlama, anlamland\u0131rma ve yorumlama \u00e7abas\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finde ku\u015fku yok.<\/p>\n

Bununla birlikte, bu ger\u00e7e\u011fi anlamada d\u00f6nemlerinin ba\u015fat toplumsal gruplar\u0131n\u0131n, -baz\u0131 sosyologlar\u0131n dile getirdi\u011fi \u00fczere -ve sermaye sahibi olan ve olmayan \u00f6rne\u011finde dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere- s\u0131n\u0131flar\u0131n, tabakalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve bunlar aras\u0131ndaki ili\u015fki yap\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n \u201cegemen-egemen olmayan, \u00fcst-ast, ezen-ezilen ikilikleri\u201d ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131, sosyolojinin geni\u015f toplum evrenini anlama \u00e7abas\u0131n\u0131n giderek daralt\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n

Par\u00e7al\u0131 toplum <\/strong><\/p>\n

Bu s\u00fcre\u00e7, bizatihi Karl Marx ve dostu Friedrich Engels\u2019in \u00e7abalar\u0131 ile p\u00fcr sosyolojik bilimsel \u00e7aban\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek, kendilerinin bireysel olarak mensubu olmad\u0131klar\u0131 toplumsal grubun ya da gruplar\u0131n egemenlik iddias\u0131n\u0131 ortaya koyacak \u015fekilde bir t\u00fcr aktivizme evrilmi\u015ftir.<\/p>\n

Marksizmin, Bat\u0131 Avrupa toplumunu bir felsefi-sosyolojik a\u00e7\u0131klama olarak tan\u0131mlamak, anlamak ve anlatmakla yetinmemesi, bunun \u00f6tesinde bizatihi Marx\u2019\u0131n ve ayn\u0131 zamanda sadece maddi de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnce dostu ve spons\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc de yapan Engels ile birlikte, d\u00f6nemin end\u00fcstrile\u015fmi\u015f Avrupa \u015fehirlerinde toplumsal yap\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirecek kuvveyi ortaya \u00e7\u0131karak eylemciliklerine tan\u0131k olunmu\u015ftur.<\/p>\n

Aktivizmin 19. y\u00fczy\u0131l \u015fartlar\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131 sanayi\/fabrika \u00fcretim \u00e7evresinde m\u00fclk sahipli\u011fi, \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri egemenli\u011fi, \u00fcretilen mallar\u0131n t\u00fcketiminden has\u0131l olan k\u00e2rlar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131\/payla\u015f\u0131lmamas\u0131 ile \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini ger\u00e7ekle\u015ftiren insan i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn\/eme\u011finin tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu tan\u0131mlama, geni\u015f sosyoloji ger\u00e7ekli\u011fini bu dar alanla tasvir etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya konuldu\u011fu \u00fczere, salt s\u00f6z konusu bu ekonomik payla\u015f\u0131mla kendini s\u0131n\u0131rland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u201cSosyolojik a\u00e7\u0131klama\u201dy\u0131 b\u00f6ylesine dar bir alana hapsetmek, toplum bilimi gibi ard\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir felsefi gelene\u011fi ve bizatihi kendinde toplumsal olgular\u0131, ger\u00e7eklikler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc anlama u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131ramayacak olan, i\u00e7inde akademi \u00e7evrelerinin, siyasi yap\u0131lar\u0131n da oldu\u011fu geni\u015f kitleler taraf\u0131ndan sosyoloji gayet i\u015flevsel, pragmatik bir ayg\u0131ta indirgenmek suretiyle, s\u00f6zde toplumsal yap\u0131y\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin arac\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Olu\u015fturulan ikili yap\u0131lar\u0131n \u201ca\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndaki\u201d kitleyi olu\u015fturan ezilenlerin te\u015fkil etti\u011fi subaltern<\/em>lik durumu, bir toplumsal alandan di\u011ferine ge\u00e7i\u015f yapmak suretiyle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bug\u00fcne kadar devam ettirmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6yle ki, kendini 19. y\u00fczy\u0131l toplumsal yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 olu\u015fturan ve i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc temeline dayanan sermaye-sermayesizlik, i\u015f\u00e7i-i\u015fveren, m\u00fclk sahibi-i\u015f g\u00fcc\u00fc sahibi vb. ayr\u0131mlarla daha do\u011frusu, biraraya gelmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan z\u0131t ikilikler olarak zuhur ederken, bunun d\u00f6neminin toplumsal de\u011fi\u015fimi \u00fczerinde \u015fu veya bu \u015fekilde etkisi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Bu s\u00fcrecin kendisinin hem i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 hem de tetikledi\u011fi sosyal de\u011fi\u015fimi g\u00f6zlemleme beceresinde olan ve yeni z\u0131t ikilikler \u00fcretmek suretiyle toplumsal de\u011fi\u015fimi, kendi toplumsal gruplar\u0131\/s\u0131n\u0131flar\u0131\/katmanlar\u0131 i\u00e7in de talep eder hale gelen sosyal yap\u0131lar zuhur etmi\u015ftir.<\/p>\n

Ancak, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00f6zellikle ikinci yar\u0131s\u0131nda, hem Bat\u0131 Avrupa\u2019da hem de k\u00fcresel olarak ya\u015fanan toplumsal ve siyasal geli\u015fmeler s\u00fcrecinde kendine yer bulamayan s\u00f6z konusu bu ikinci a\u015famadaki de\u011fi\u015fim talebinin ses getirici bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131 beklemek gerekmi\u015ftir.<\/p>\n

Bir ba\u015fka deyi\u015fle, 19. y\u00fczy\u0131l asl\u0131nda bu sosyal gruplar\u0131n de\u011fi\u015fim taleplerinin g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nmas\u0131na tan\u0131kl\u0131k ederken, bundan daha fazla bir \u015fekilde \u00fczerinde yo\u011fun mesai harcanmas\u0131 i\u00e7in 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonunun gelmesi beklenmi\u015ftir.<\/p>\n

Marksist Feminist<\/em>o ya da kad\u0131ns\u0131c\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n

Gerek i\u015f\u00e7i-i\u015fveren, bir ba\u015fka deyi\u015fle di\u011fer ikilikler noktas\u0131nda, m\u00fclk sahibi\/burjuva-i\u015f g\u00fcc\u00fc sahibi\/i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131) aras\u0131nda gerekse kad\u0131n-erkek ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u2018kad\u0131nc\u0131s\u0131l\u0131k\u2019 boyutuna ta\u015f\u0131yan ve tekelle\u015ftiren feminizmde oldu\u011fu gibi, kendilerini di\u011fer ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc ikili z\u0131tl\u0131klarla tan\u0131mlama e\u011filimi sergileyenlerin ortak \u00f6zelli\u011fi, toplumsal a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015fl\u0131k olgusu ile tan\u0131mlanma arzu ve talepleridir.<\/p>\n

Bunun ne denli i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f ve kimlik haline getirilmi\u015f bir olgu oldu\u011fu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nem \u015fartlar\u0131 itibar\u0131yla \u00f6zellikle de, ad\u0131na akedemi denilen kurumun sosyoloji b\u00f6l\u00fcmlerinin yozla\u015fmaya y\u00fcz tutmu\u015f hallerinde tan\u0131k olmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Subaltern<\/em> kad\u0131ns\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendilerini tan\u0131mlayanlar, salt bireysel ve\/ya grup sosyolojisinin talepleri \u00e7er\u00e7evesinde, kamusal alanda bir kazan\u0131m elde etme ve\/ya bununla kendilerini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan, aksine t\u00fcm toplumsal evreni bu temel \u00fczerinden temellendirmeye ve neredeyse t\u00fcm siyasaya aktarma u\u011fra\u015f\u0131nda olmalar\u0131 ile dikkat \u00e7ekmektedirler.<\/p>\n

Bu noktada, \u015fu veya bu \u015fekilde subaltern<\/em>likle yollar\u0131 bulu\u015fan toplumsal gruplar\u0131n, birbirinden her t\u00fcrl\u00fc farkl\u0131la\u015fmalara ra\u011fmen, temelde sosyolojiyi hakk\u0131yla anlama \u00e7abas\u0131nda olduklar\u0131 s\u00f6ylenemez. Ortaya koyduklar\u0131 duru\u015f ve e\u011filimler, kas\u0131tl\u0131 ve kendinde bir ama\u00e7 olmak \u00fczere \u2018b\u00fct\u00fcnden\u2019 kopu\u015fa i\u015faret etmektedir. T\u0131pk\u0131 kendinden beslendikleri Marksist sosyolojinin ve genel itibar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131n toplumu par\u00e7al\u0131 k\u0131lma yakla\u015f\u0131m\u0131nda oldu\u011fu gibi.<\/p>\n

Subaltern<\/em>cilikte bulu\u015fan ki\u015fi ve toplumsal gruplar, bu sosyal ger\u00e7eklik olgusu \u00fczerinden, bir t\u00fcr savunmac\u0131 ve reaksiyoner tutumlar\u0131 ile toplumu yeniden ancak, ikili z\u0131tl\u0131klar \u00fczerinden in\u015fa etmenin bir arac\u0131 olarak var olan egemen yap\u0131y\u0131 ortadan kald\u0131rmay\u0131 en ehven yol tel\u00e2kki etmektedirler.<\/p>\n

Yukar\u0131da k\u0131saca dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere \u00e7at\u0131\u015fma olgusunun sosyolojik \u00fcretkenli\u011fi bir toplumsal ger\u00e7eklik olarak ortada durmaktad\u0131r. Bununla birlikte, sosyolojik \u00fcretkenli\u011fin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 toplumsal evren i\u00e7erisinde birbirine temas eden ve etmeyen t\u00fcm y\u00f6nleriyle subaltern<\/em>ciliklerin katk\u0131lar\u0131yla yeni y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bir ba\u015fka toplumsal ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Bat\u0131\u2019da ve Bat\u0131 sosyolojisinde olup bitenler bir yana, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz toplumsal ko\u015fullar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, tan\u0131k olunan durum, kendini s\u00f6zde Avrupa\/Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6ren ve farkl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr ve siyasa evrenine ait kabul eden \u00e7evrelerin primitif zihinsel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak Bat\u0131\u2019n\u0131n taklidine y\u00f6n tutmu\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bat\u0131 Avrupa toplumsal ger\u00e7ekli\u011finin tarihsel ve siyasal olarak, zorunlu ve kan\u0131ksanm\u0131\u015f bir ba\u011flam \u00e7er\u00e7evesinde benimseni\u015fi ve bunun akademi marifetiyle yeni nesillere ve topluma aktar\u0131lmas\u0131 kendi ba\u015f\u0131na \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir konudur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 27.05.2021 Sosyoloji\u2019nin bir bilim dal\u0131 olarak ortaya […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3868,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-3867","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3867","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3867"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3867\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3867"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3867"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3867"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}