{"id":3644,"date":"2020-12-29T19:41:06","date_gmt":"2020-12-29T19:41:06","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3644"},"modified":"2020-12-29T19:41:06","modified_gmt":"2020-12-29T19:41:06","slug":"2020-ve-kovid-19un-meydan-okumasi-2020-and-the-challenges-of-covid-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/2020-ve-kovid-19un-meydan-okumasi-2020-and-the-challenges-of-covid-19\/","title":{"rendered":"2020 ve Kovid-19\u2019un meydan okumas\u0131 \/ 2020 and the challenges of covid-19"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay 02.05.2020<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2020 y\u0131l\u0131n\u0131n, t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in a\u011f\u0131r bir h\u00fcz\u00fcn y\u0131l\u0131 oldu\u011funa \u015f\u00fcphe yok. \u0130nsan eliyle \u00fcretilip \u00fcretilmedi\u011fi konusunda tart\u0131\u015fmalar s\u00fcrse de, kovid-19 y\u0131l boyunca insan toplumlar\u0131n\u0131 etkisi alt\u0131na al\u0131rken, s\u00fcrecin hen\u00fcz bitti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda vir\u00fcse kaynakl\u0131k eden \u00c7in ile hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki kom\u015fu \u00fclkelerde ve b\u00f6lgelerde yani Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019da yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla, gayet dikkatle izlenen ve etkin oldu\u011fu g\u00f6zlemlenen tedbirlerle s\u00fcre\u00e7 g\u00f6receli bir \u015fekilde kontrol alt\u0131na al\u0131nabilmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Devlet eti\u011fi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7in\u2019den ba\u015flayarak do\u011fal co\u011frafi \u00e7evrede etkin olan vir\u00fcs \u00f6zellikle, baz\u0131 Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin kovid-19 \u00f6ncesinde var olan \u00e7\u0131kar ve \u00e7at\u0131\u015fma temelli ili\u015fkilerine bir malzeme olarak alg\u0131lanarak, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir s\u00f6yleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine tan\u0131k olundu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu tutumun siyasal ve ekonomik hedeflerinin \u00f6tesinde temel bir insani problem olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret etmek gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, kovid-19\u2019un b\u00f6lgeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131n emareleri, Bat\u0131 Asya ve Avrupa\u2019da etkisini g\u00f6stermesiyle kan\u0131tlan\u0131rken, farkl\u0131 co\u011frafyalardaki toplumlar\u0131 bir anlamda ayn\u0131 s\u00fcreci tecr\u00fcbe ettirmeye zorlamas\u0131, k\u00fcreselle\u015fmenin ne denli can al\u0131c\u0131 bir boyutta ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fine i\u015faret ediyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0130nsan do\u011fa ili\u015fkisi <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19 benzeri salg\u0131n hastal\u0131k \u00fcreten, \u00f6rne\u011fin SARS, MERS vb. vir\u00fcslerin daha \u00f6nce yerel ve b\u00f6lgesel d\u00fczeyde \u00e7e\u015fitli nedenlerle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, kovid-19\u2019un da benzer \u015fekilde geli\u015fme g\u00f6sterdi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, insan ve do\u011fal ortam aras\u0131nda geli\u015fig\u00fczel kurulan ili\u015fkinin veya bu ili\u015fkinin kendinde ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez boyutunda bir \u015fekilde var olan ve\/ya \u00fcretilen vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131karak toplumlar\u0131 etkiledi\u011fi a\u015fik\u00e2r bir durum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, bu vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131lma e\u011filimini di\u011fer benzeri vir\u00fcslerden ay\u0131ran hususiyetlerin ba\u015f\u0131nda, teknik ba\u011flam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00e7ok daha belirleyici oldu\u011fu bug\u00fcn daha bariz bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19\u2019un yay\u0131lma s\u00fcreci \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyecek ve kontrol alt\u0131na al\u0131namayacak bir h\u0131zda kendini ortaya koyarken, yap\u0131lmas\u0131 gereken yine benzeri ancak, rasyonel temeller \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f bir ili\u015fki bi\u00e7imini ortaya koymakt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir ba\u015fka \u015fekilde s\u00f6ylemek gerekirse, do\u011fal\/maddi ve sosyal \u00e7evre ile ili\u015fkileri yeniden d\u00fczenlemek ve vir\u00fcsle ortaya \u00e7\u0131kan k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek ve m\u00fcmk\u00fcnse ortadan kald\u0131rmakt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Bilgi \u00e7a\u011f\u0131, sorumluluk ve zaafiyet<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aradan ge\u00e7en neredeyse bir y\u0131la yak\u0131n s\u00fcrede, insanl\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel \u00e7apta saran geli\u015fmeye ve halihaz\u0131rda olan bitene bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, insano\u011flunun yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen do\u011fal\/maddi ve sosyal \u00e7evre ile ili\u015fki s\u00fcre\u00e7lerini beklenen \u015fekilde yap\u0131land\u0131rabildi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, kovid-19\u2019la m\u00fccadelede tek tek bireylere d\u00fc\u015fen g\u00f6revde kayda de\u011fer zaafiyetler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve k\u00fcresel \u00e7apta etkin bir sorumlulu\u011fun yerine getirilemedi\u011fini s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilgi \u00e7a\u011f\u0131, k\u00fcreselle\u015fme, teknolojik geli\u015fim vb. adlarla an\u0131lan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda, bilginin en temel anlam\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u00f6gelerinin uygulamaya ge\u00e7irilemeyi\u015fine tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Teknik anlamda, do\u011fal ve sosyal laboratuarlarda \u00fcretilen bilginin kendi ba\u015f\u0131na anlaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 kadar, bu bilginin insan toplumlar\u0131na yarar, fayda, i\u015flev, tatmin, estetik vb. ba\u011flamlarda yans\u0131yaca\u011f\u0131 beklentisi kovid-19 ile gayet \u00f6nemli bir sosyal evrende test edilme imk\u00e2n\u0131 buluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19\u2019un fiziki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve neden oldu\u011fu toplumsal y\u0131k\u0131m\u0131n, medikal ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerindeki yap\u0131la\u015fmada ne denli h\u0131zl\u0131 bir y\u00f6nelimin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine \u015f\u00fcphe yok. Ve bu durum, bizatihi kendi ba\u015f\u0131na bir anlaml\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 da ortadad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak buradaki \u00e7eli\u015fki, az\u0131nl\u0131k bir grubun \u00e7abas\u0131na konu olan s\u00fcre\u00e7te olan bitenle, geni\u015f k\u00fcresel toplumun hemen her ferdinin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sorumluluk ve\/ya sorumsuzluk aras\u0131ndaki fark ve etki g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Paradigma de\u011fi\u015fimi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kovid-19\u2019un do\u011fal yay\u0131l\u0131m\u0131na konu olan insan toplumlar\u0131n\u0131n, s\u00f6z konusu medikal s\u00fcre\u00e7lere eri\u015fimi \u00f6ncesinde, ad\u0131na \u00f6nleyici tedbirler denilen ve asl\u0131nda pek de zorlu ve yorucu olmayan s\u00fcre\u00e7leri uygulamaya ge\u00e7irmedeki g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn \u00fczerinde durmak gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">El temizli\u011fi, maske ve di\u011fer bireylerle ili\u015fkilerde fiziki mesafe ad\u0131 verilen s\u00f6z konusu bu \u00f6nleyici tedbirlerle ilgili yakla\u015f\u0131mlara, daha kovid-19\u2019un ilk emarelerinin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6lgesel bir nitelik arz etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u015eubat ay\u0131 i\u00e7erisinde tan\u0131k olunmu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak aradan neredeyse bir y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcre ge\u00e7mesine kar\u015f\u0131n, ad\u0131 di\u011fer baz\u0131 \u00fclkeler aras\u0131nda pek de \u00f6ne \u00e7\u0131kmayan bir \u00fclkede yani, G\u00fcney Afrika\u2019da yeni t\u00fcr kovid-19\u2019un g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flamas\u0131yla devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n kendi \u00fclke kamuoyuna verdi\u011fi mesaj\u0131n t\u0131pk\u0131 ilk d\u00f6nemdeki gibi bu \u00fc\u00e7 temel kural \u00fczerine bina edilmesi gayet anlaml\u0131 oldu\u011fu kadar olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ya da k\u00fcresel \u00e7apta sahip oldu\u011fu ekonomik, teknolojik ve bilimsel alanlardaki kazan\u0131mlara sahip ABD\u2019de, yeni ba\u015fkan Joe Biden\u2019\u0131n maske kural\u0131na vurgusu ve kendi toplumunda vir\u00fcsle m\u00fccadelede bunun gayet \u00f6nemli bir ara\u00e7 oldu\u011funa i\u015faret etmesi, sorumluluk pay\u0131n\u0131n gizli\/a\u00e7\u0131k sadece kamu kurumlar\u0131nda, belirli uzmanl\u0131k alanlar\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderme yap\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilginin, insan bedeni ve do\u011fal ve maddi \u00e7evresi \u00fczerindeki etkisinin bu denli \u00f6nem arz edece\u011finin, herhalde ilk defa belirgin bir \u015fekilde tecr\u00fcbe edildi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Neredeyse t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ortak bir sorun ve endi\u015fe ile bir araya geldi\u011fi bir ortamda, pozitif bilim ve \u00f6gelerinin yan\u0131 s\u0131ra, din ve dinimsi yap\u0131lar\u0131n birlikteli\u011finin gizli\/a\u00e7\u0131k var oldu\u011funa tan\u0131kl\u0131k ediyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu iki temel yap\u0131n\u0131n her biri, kendi alan\u0131n\u0131n kabulleriyle ve \u00f6nc\u00fclleriyle hareket ederken, hedefte insan denilen varl\u0131\u011f\u0131 ku\u015fatan maddi ve maddi olmayan boyutlar\u0131na hitap ederek ve\/ya bu boyutlardan gizli\/a\u00e7\u0131k talepte bulunarak mevcut kovid-19\u2019a mani olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u0131l boyunca \u00e7e\u015fitli alanlarda paradigma de\u011fi\u015fikli\u011fi tahminlerinde bulunanlar ve\/ya bilin\u00e7li ve kas\u0131tl\u0131 olarak paradigma de\u011fi\u015fikli\u011fi y\u00f6n\u00fcnde \u00e7aba sarf edenler, bug\u00fcn k\u00fcresel anlamda insano\u011flunun ne t\u00fcr bir temel paradigmaya ihtiya\u00e7 oldu\u011fu hesab\u0131n\u0131 yapabildiklerini s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Belki de, paradigma de\u011fi\u015fikli\u011fini kurumsal boyutlara hapsetmeden bireysel d\u00fczeyde ortaya koymaya gerek var. Bunun i\u00e7in gee\u00e7en bir y\u0131l boyunca ya\u015fananlar\u0131 gayet \u00f6zenli bir \u015fekilde g\u00f6zden ge\u00e7irmek gerekiyor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 29.12.2020 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n, t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in a\u011f\u0131r [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3645,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-3644","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asya-pasifik","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3644","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3644"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3644\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3644"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}