{"id":3455,"date":"2020-09-15T19:40:05","date_gmt":"2020-09-15T19:40:05","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3455"},"modified":"2020-09-15T19:40:05","modified_gmt":"2020-09-15T19:40:05","slug":"malezyada-sabah-eyalet-secimleri-gayri-mesru-iktidarin-mesruiyet-arayisi-sabah-elections-in-malaysia-trying-to-gain-legitimacy-of-the-unlawful-political-power","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/malezyada-sabah-eyalet-secimleri-gayri-mesru-iktidarin-mesruiyet-arayisi-sabah-elections-in-malaysia-trying-to-gain-legitimacy-of-the-unlawful-political-power\/","title":{"rendered":"Malezya\u2019da Sabah eyalet se\u00e7imleri: gayri-me\u015fru iktidar\u0131n me\u015fruiyet aray\u0131\u015f\u0131 \/ Sabah elections in Malaysia: trying to gain legitimacy of the unlawful political power"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay 02.05.2020<\/strong><\/p>\n

Malezya\u2019n\u0131n Sabah Eyaleti\u2019nde 26 Eyl\u00fcl\u2019de yap\u0131lacak olan eyalet se\u00e7imleri, \u00fclke siyasetinin yeniden hareketlenmesi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

S\u00f6z konusu se\u00e7im, \u00fclke siyasi tarihine bir kara leke olarak yaz\u0131lan 24 \u015eubat 2020 sivil darbesinin sonu\u00e7lar\u0131ndan biri olmas\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n

9 May\u0131s 2018 se\u00e7imlerine kadar \u00fclkeyi 61 y\u0131l boyunca y\u00f6netmi\u015f olan UMNO merkezli Ulusal Cephe h\u00fck\u00fcmetlerinin son d\u00f6neminde Sabah Eyaleti\u2019nde uzun d\u00f6nem vali olarak g\u00f6rev yapan Musa Aman\u2019\u0131n, 24 \u015eubat darbesi sonras\u0131nda daha \u00f6nce hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan 46 yolsuzluk davas\u0131ndan aklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan gelen geli\u015fmeler, eyalet siyasetinde belirsizli\u011fe yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Musa Aman, s\u00f6z konusu davalar\u0131n d\u00fc\u015fmesinin ard\u0131ndan, 29 Temmuz\u2019da mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ederek yeni eyalet h\u00fck\u00fcmeti kurma giri\u015fimlerine ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Bu noktada Musa Aman\u2019\u0131n, 24 \u015eubat sivil darbesi sonras\u0131nda, di\u011fer baz\u0131 eyaletlerde milletvekili transferleriyle az\u0131nl\u0131k\/\u00e7o\u011funluk s\u00fcre\u00e7leri ya\u015fanarak darbe yanl\u0131s\u0131 eyalet h\u00fck\u00fcmetleri kurulmas\u0131 s\u00fcrecine benzer bir s\u00fcreci Sabah Eyaleti\u2019nde i\u015fletme \u00e7abas\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

Bu karanl\u0131k siyasi oyun kar\u015f\u0131s\u0131nda Vali Shafie Apdal, 30 Temmuz\u2019da mevcut eyalet h\u00fck\u00fcmetinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine karar vermesiyle se\u00e7im yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Vali Shafie Apdal\u2019\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu bu karar, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 eyalette ulusal h\u00fck\u00fcmet PN ve \u00f6zellikle de bu h\u00fck\u00fcmetin en b\u00fcy\u00fck orta\u011f\u0131 UMNO marifetiyle kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda gizli siyasi ili\u015fkilerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7me anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bu noktada, Shafie Apdal \u00f6zellikle, Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019nda baz\u0131 eyaletlerde 24 \u015eubat sonras\u0131 ya\u015fanan eyalet h\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fikliklerinin bir benzerinin olmamas\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi gayrette ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

Bu anlamda, son iki y\u0131ld\u0131r eyaleti y\u00f6neten ve son y\u0131llarda eyaletteki en temiz siyaset yapma bi\u00e7imini ortaya koymas\u0131yla dikkat \u00e7eken Shafie Apdal, verdi\u011fi kararla di\u011fer eyaletlere ve se\u00e7mene bir anlamda demokrasi dersi vermi\u015f oldu.<\/p>\n

\u00c7ok partili koalisyonlar yar\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n

26 Eyl\u00fcl\u2019de yap\u0131lacak se\u00e7imde 73 sandalyeli eyalet meclisi belirlenecek. Toplam 16 partiden 447 aday ile 56 ba\u011f\u0131ms\u0131z aday\u0131n yar\u0131\u015faca\u011f\u0131 se\u00e7imde, eyalet baz\u0131nda siyaset yapan partilerin \u00f6tesinde hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, ulusal siyaset a\u00e7\u0131s\u0131ndan kayda de\u011fer bir \u00f6neme sahip.<\/p>\n

Bu se\u00e7imde, \u00fc\u00e7 siyasi yap\u0131 yar\u0131\u015facak. Bunlar\u0131n ilkini, 9 May\u0131s 2018 se\u00e7imlerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olan eyalet bazl\u0131 siyaset yapan ve ba\u015f\u0131nda Shafie Apdal\u2019\u0131n bulundu\u011fu Sabah Miras\u0131 Partisi (Parti Warisan Sabah<\/em>) ve ulusal partilerden Halk\u0131n Adaleti Partisi (Partai Keadilan Rakyat<\/em>-PKR), Demokratik Eylem Partisi (Democratic Action Party<\/em>-DAP) ve Emanet Partisi (Partai Amanah) ile yerel partilerden Birle\u015fik \u0130lerlemeci Kinabalu Organizasyonu (United<\/em> Progressive Kinabalu Organisation<\/em>-UPKO) ittifak\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n

Bu yap\u0131 hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere, 9 May\u0131s se\u00e7imleri sonras\u0131nda Dr. Mahathir Muhammed\u2019i ba\u015fbakanl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131yan koalisyon yap\u0131s\u0131yd\u0131.<\/p>\n

\u0130kinci yap\u0131, yine eyalet temelli siyaset yapan Sabah Halk Birli\u011fi (Gabungan Rakyat Sabah<\/em>-GRS) ve \u015fu an gayri me\u015fru bir \u015fekilde federal h\u00fck\u00fcmeti olu\u015fturan PN unsurlar\u0131 yani UMNO, PAS ve Bersatu ile eyalet baz\u0131nda siyaset yapan \u0130lerlemeci Sabah Partisi (Sabah Progressive Party<\/em>-SAAP), Sabah Birlik Partisi (Parti Bersatu Sabah<\/em>-PBS) ve Dayan\u0131\u015fma Partisi (Parti Solidariti Tanah Airku<\/em>-STAR).<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc unsur ise, yerli unsurlardan olu\u015fan G\u00fczel Sabah Partisi (Parti Cinta Sabah<\/em>-PCS). Bu partinin \u00f6nde gelen ismi ise d\u0131\u015fi\u015fleri eski bakan\u0131 Anifah Aman.<\/p>\n

Muhyiddin Yasin me\u015fruiyet aray\u0131\u015f\u0131nda<\/strong><\/p>\n

Bu noktada, Sabah eyalet se\u00e7imleri, me\u015fru ve se\u00e7ilmi\u015f Umut Koalisyonu (Pakatan Harapan<\/em>-PH) h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131, 24 \u015eubat 2020 tarihinde yap\u0131lan sivil darbenin ard\u0131ndan ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa oturan ve ard\u0131ndan ad\u0131na Ulusal \u0130ttifak (Perikatan Nasional<\/em>-PN) ad\u0131 verilen h\u00fck\u00fcmet yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan Muhyiddin Yasin\u2019in olu\u015fturdu\u011fu gayri-me\u015fru siyasi olu\u015fumun me\u015fruluk aray\u0131\u015f\u0131 olarak dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n

S\u00f6z konusu siyasi gayri-me\u015frulu\u011fun me\u015fruluk aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n kendi i\u00e7inde bir dikotomik yap\u0131s\u0131na ra\u011fmen, \u00fclkede yerle\u015fik siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fc buna kar\u015f\u0131 gelmek yerine, bunun \u00fczerinden siyaset yapmay\u0131 devam ettiriyor. Sabah se\u00e7imleri de bunun bir par\u00e7as\u0131 olmaya \u00e7oktan aday olmu\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n

Sabah se\u00e7imleri sadece ulusal h\u00fck\u00fcmeti yani, PN\u2019i olu\u015fturan UMNO-PAS-Bersatu koalisyon olu\u015fumunun oy oranlar\u0131n\u0131 korumas\u0131 veya art\u0131rmas\u0131 de\u011fil, Eyalet\u2019in merkezle olan ve gizli\/a\u00e7\u0131k sorunlu yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelinmesi anlam\u0131 da ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bu nedenle, Sabah halk\u0131n\u0131n ulusal partilere deste\u011fi, ayn\u0131 zamanda Federal devlet sistemi i\u00e7erisinde iktidar\u0131n me\u015frulu\u011fu kadar, Sabah Eyaleti ile merkez aras\u0131ndaki birli\u011fin tasdik edilmesi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

G\u00f6zlemciler, Eyalet siyasetinde muhalefette olan bu yap\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc ve k\u00f6kl\u00fc yap\u0131lanmaya sahip partilerden olu\u015fmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla 26 Eyl\u00fcl se\u00e7imlerinde avantajl\u0131 konumda oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda, federal h\u00fck\u00fcmetin kaynaklar\u0131n\u0131n eyalete aktar\u0131lmas\u0131 ve gelecek i\u00e7in gizli\/a\u00e7\u0131k vaatlerin ortaya konmas\u0131, \u00e7e\u015fitli ekonomik zorluklar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde se\u00e7men nezdinde olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k bulaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Yani, se\u00e7menin pragmatik davranarak k\u0131sa d\u00f6nemli \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131 pe\u015finde sand\u0131\u011fa gidece\u011fi kendi i\u00e7inde rasyonel bir karar olacakt\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, eyalette iktidar ayg\u0131t\u0131n\u0131 elinde tutmak isteyen, eyalet temelli siyasi partilerin diren\u00e7li yap\u0131s\u0131 ulusal partilerle aday tespiti konusunda anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koyuyor. \u00d6rne\u011fin, federal iktidar\u0131 elinde tutan PN ile ittifak yapan Dayan\u0131\u015fma Partisi, 15 b\u00f6lgede aday g\u00f6sterilmesine olanak tan\u0131nmamas\u0131 halinde koalisyondan \u00e7ekilme tehdidinde bulunsa da 8 b\u00f6lge ile tatmin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Acil temiz siyaset ihtiyac\u0131<\/strong><\/p>\n

24 \u015eubat darbesi sonras\u0131ndaki geli\u015fmelerin giderek daha karma\u015f\u0131k ve i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir h\u00e2l almas\u0131 etkisini ku\u015fkusuz Sabah se\u00e7imlerinde de g\u00f6sterecektir.<\/p>\n

Darbeden k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, bu giri\u015fimin sadece me\u015fru PH h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 de\u011fil, bir ba\u015fbakan olarak bizzat kendisine kar\u015f\u0131 bir ihanet olarak nitelendiren Dr. Mahathir Muhammed\u2019in Bersatu\u2019dan ayr\u0131lmas\u0131, bu partinin 2018 se\u00e7imlerinde olu\u015fturdu\u011fu sinerjinin Sabah eyalet se\u00e7imlerinde ne denli varl\u0131k g\u00f6sterebilece\u011finin test edilmesi anlam\u0131 da ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bu noktada, Dr. Mahathir ile yollar\u0131n\u0131 ay\u0131ran \u015fu anki ba\u015fbakan Muhyiddin Yasin\u2019in, Sabah Eyaleti\u2019nde siyasi varl\u0131\u011f\u0131, temelde b\u00f6lgede siyasi tecr\u00fcbesiyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve dengeleri elinde tuttu\u011fu s\u00f6ylenebilecek olan UMNO sayesinde olacakt\u0131r.<\/p>\n

UMNO\u2019nun b\u00f6lgede uzun d\u00f6nem eyalet valisi olarak g\u00f6rev yapan ve \u015fu anda partinin eyaletteki \u00f6nemli isimlerinden olan Musa Aman, Umut Koalisyonu d\u00f6neminde hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lan 46 yolsuzluk davas\u0131na konu olurken, 24 \u015eubat sivil darbesinin ard\u0131ndan t\u00fcm bu su\u00e7lamalardan aklanmas\u0131(!), UMNO\u2019nun mevcut PN i\u00e7indeki siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya koyan etmenlerden biri olarak dikkat \u00e7ekmektedir.<\/p>\n

Sabah\u2019taki se\u00e7imlerin PN ve koalisyon ortaklar\u0131nca kazan\u0131lmas\u0131 halinde, gelecek y\u0131l ba\u015flar\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen genel se\u00e7imler i\u00e7in \u00f6nemli bir moral destek sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

Shafie Apdal\u2019\u0131n ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu Warisan merkezli koalisyonun se\u00e7imleri kazanmas\u0131 sadece Shafie Apdal\u2019\u0131n yoluna devam etmesi anlam\u0131na gelmeyecek. Ayn\u0131 zamanda, \u015eubat ay\u0131ndan bu yana kaynayan siyaset kazan\u0131nda Dr. Mahathir taraf\u0131ndan ismi s\u00fcrpriz bir \u015fekilde ba\u015fbakan aday\u0131 olarak \u00e7\u0131kart\u0131lan Shafie Apdal\u2019\u0131n genel se\u00e7imler sonras\u0131nda ulusal siyasetteki rol\u00fcn\u00fc de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcm bunlar\u0131n \u00f6tesinde, Sabah\u2019daki se\u00e7im ulusal siyasetin gidi\u015fi kadar, se\u00e7menin temiz siyasete y\u00f6nelim ve beklentilerini de ortaya koyacakt\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 15.09.2020 Malezya\u2019n\u0131n Sabah Eyaleti\u2019nde 26 Eyl\u00fcl\u2019de yap\u0131lacak […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3456,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,27],"tags":[],"class_list":["post-3455","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-malezya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3455"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3455\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}