Mehmet \u00d6zay \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a028.11.2016<\/p>\n
Donald Trump\u2019\u0131n ABD se\u00e7imlerinde elde etti\u011fi ba\u015far\u0131n\u0131n sadece Amerikan toplumunu de\u011fil, \u2018s\u00fcper g\u00fc\u00e7\u2019 olman\u0131n getirdi\u011fi bir etki olarak k\u00fcresel alanda siyasi ekonomik ve askeri ba\u011flamlar\u0131yla geni\u015f bir co\u011frafyadaki halklar\u0131 etkileyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Bu durumun, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerden biri ku\u015fkusuz ki Asya-Pasifik co\u011frafyas\u0131. ABD\u2019deki se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 ile Asya-Pasifik co\u011frafyas\u0131n\u0131n ili\u015fkilendirilmesine sebep ise, Trump\u2019\u0131n Amerikan toplumunun \u00fcretici kesiminin k\u00fcresel rekabet ortam\u0131nda \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak korumac\u0131 ekonomi paketini g\u00fcndeme getirme konusundaki s\u00f6ylemidir.<\/p>\n
TPPA\u2019n\u0131n akibeti belirsiz<\/strong><\/p>\n Bu noktada da kar\u015f\u0131m\u0131za, Pasifik Okyanusu\u2019na k\u0131y\u0131s\u0131 olan, yani Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n bat\u0131s\u0131 ile Asya k\u0131tas\u0131n\u0131n do\u011fu ve g\u00fcneydo\u011fusundaki \u00fclkelerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ine alan ve yeni bir ticari birlik tesisine y\u00f6nelik Trans Pasifik \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 (TPPA) \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcm alt yap\u0131n\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcrecin ABD senatosunca onaylanmas\u0131yla tamamlan\u0131p uygulamaya ge\u00e7ece\u011fi beklenen s\u00f6z konusu anla\u015fman\u0131n Trump engeline tak\u0131lmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 Asya-Pasifik b\u00f6lgesinde yak\u0131ndan takip ediliyor. Bu nedenle, Trump\u2019\u0131n 20 Ocak\u2019ta, yani ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnde bu anla\u015fmay\u0131 rafa kald\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 nedeniyle, bu k\u00fcresel ticaret birli\u011finin akibetine ili\u015fkin uzun zamand\u0131r devam eden tart\u0131\u015fmalar\u0131 daha da alevlendirmi\u015f durumda.<\/p>\n Trump\u2019\u0131n TPPA\u2019ya y\u00f6nelik ele\u015ftirisi ve hen\u00fcz premat\u00fcre yap\u0131daki birli\u011fi terk edece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131nda ekonomik nedenler kadar, bundan daha \u00e7ok bir t\u00fcr \u2018\u0131rk\u00e7\u0131\u2019 denilebilecek bir ideolojik tutumun neden oldu\u011fu da s\u00f6ylenebilir. Se\u00e7im kampanyas\u0131 d\u00f6neminden itibaren \u2018beyaz Amerikal\u0131lar\u0131n\u2019 ba\u015fkan\u0131 olaca\u011f\u0131 konusunda yakla\u015f\u0131mlar sergileyen Trump, \u2018ideolojik\u2019 y\u00f6nelimin k\u00fcresel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak ABD\u2019yi i\u00e7e kapanmaya s\u00fcr\u00fckleyecek bir dizi politikalar\u0131 da s\u0131ral\u0131yor.<\/p>\n Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda TPPA\u2019n\u0131n gelmesi kimilerini \u015fa\u015f\u0131rtabilir. Ancak Avrupa\u2019daki ekonomik durgunluk, Afrika\u2019n\u0131n bu alanda hen\u00fcz kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselemeyi\u015fi, Latin Amerika\u2019n\u0131n mevcut kaynaklar\u0131na ra\u011fmen ses getirebilecek ve d\u00fcnyaya \u00f6rnek olarak sunabilecek bir sosyo-ekonomik kalk\u0131nmadan yoksun olu\u015fu g\u00f6zleri Asya\u2019n\u0131n do\u011fu ve g\u00fcneydo\u011fusuna \u00e7evrilmesine neden oluyor. Bu noktada da, do\u011fal kaynaklar\u0131, m\u00fcteebbis ve yenilik\u00e7ilik ruhunun dinamizmi, gen\u00e7 ve \u00fcretmeye ve de t\u00fcketmeye a\u00e7 geni\u015f kitleleri, pragmatist h\u00fck\u00fcmetlerinin kalk\u0131nmac\u0131 politikalar\u0131 Asya-Pasifik b\u00f6lgesinin dikkat \u00e7eken boyutlar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Asya \u2013 Pasifik ve Yeni y\u00fczy\u0131l<\/strong><\/p>\n Asya-Pasifik co\u011frafyas\u0131n\u0131n ABD\u2019nin 21. y\u00fczy\u0131l politikalar\u0131nda \u00f6nc\u00fc bir yere sahip almas\u0131 konusunda Barack Obama y\u00f6netiminin sergiledi\u011fi \u00e7abalar kayda de\u011fer bir \u00f6neme sahip. \u00d6yle ki, ABD bu s\u00fcre\u00e7te, geni\u015f Ortado\u011fu ve Afganistan co\u011frafyalar\u0131ndaki etkinli\u011fini terk etmemekle birlikte, giderek odak noktas\u0131n\u0131 Asya-Pasifik b\u00f6lgesine kayd\u0131rma hedefiyle hareket etti. Bunu da, ABD \u00e7\u0131kar ve g\u00fcvenli\u011fi gibi iki \u00f6nemli vazge\u00e7ilmez olgu \u00fczerine yap\u0131land\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n ABD\u2019nin 21. y\u00fczy\u0131l d\u00fcnya sistemini belirlemeye matuf bir y\u00f6n\u00fc de bulunan bu te\u015febb\u00fcs\u00fcn\u00fcn, salt ikinci k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 olma noktas\u0131na gelen \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcn\u00fc almakla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, aksine, Pasifik k\u0131y\u0131lar\u0131 boyunca uzanan \u00fclkelerdeki kapitalist ekonomi s\u00fcre\u00e7lerinde Asya\u2019ya \u00f6zg\u00fc de\u011ferlerle elde edilen \u2018ba\u015far\u0131n\u0131n\u2019 devam\u0131 ve bunun, ABD\u2019nin uzun erimli politikalar\u0131na uyarlanarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 gere\u011finden kaynaklan\u0131yor. \u00d6yle ki, kalk\u0131nma alan\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli istatistiki \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00f6n s\u0131ralarda yer alan Asya-Pasifik b\u00f6lgesinin bu \u2018ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n\u2019, ABD\u2019nin d\u00fcnya ekonomisindeki rol\u00fcyle birebir ba\u011flant\u0131l\u0131 olu\u015fu da unutulmamal\u0131.<\/p>\n Bu nedenle, Asya-Pasifik b\u00f6lgesinin k\u00fcresel ticaret ve yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131nda edindi\u011fi yer ile, b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n \u00fcretmekle kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda, t\u00fcketim ekonomisinde de edinmekte olduklar\u0131 kayda de\u011fer rol ve bu s\u00fcre\u00e7lerin devam ettirilmesi konusunda ilgili \u00fclke y\u00f6netimlerinin olumlu yakla\u015f\u0131mlar\u0131 TPPA\u2019n\u0131n sadece ABD ba\u011flam\u0131nda de\u011fil, bu \u00fclkeler nezdinde de gelece\u011finin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n \u00a0<\/strong>Trump\u2019l\u0131 veya Trump\u2019s\u0131z TPPA<\/strong><\/p>\n TPPA\u2019ya taraf olan \u00fclkelerin \u00f6nde gelenleri ticari birli\u011fin hayata ge\u00e7irilmesi konusunda kararl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sergilemekle kalmay\u0131p, Japonya ba\u015fbakan\u0131 \u015einzo Abe\u2019nin Trump\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131 uzun g\u00f6r\u00fc\u015fme \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, b\u00f6lgenin gelece\u011fini belirleyecek bu yap\u0131dan ABD\u2019nin kopmamas\u0131 ve en k\u0131sa s\u00fcrede hayata ge\u00e7irilmesi y\u00f6n\u00fcndeki talepte bulunuyor. Bu ay i\u00e7erisinde yap\u0131lan APEC toplant\u0131lar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Peru\u2019nun ba\u015fkenti Lima\u2019da biraraya gelen b\u00f6lge liderleri Trump\u2019\u0131 ikna bab\u0131nda a\u00e7\u0131klamalara devam etseler de, Trump \u015fu ana kadar TPPA\u2019dan ayr\u0131lma niyetinden vazge\u00e7mi\u015f de\u011fil. Aksine, g\u00f6r\u00fc\u015fme ve yinelenen taleplere ra\u011fmen, 20 Ocak\u2019ta yani resmen ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturaca\u011f\u0131 ilk g\u00fcn TPPA\u2019dan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u00d6te yandan, TPPA\u2019ya taraf olan on bir \u00fclkenin bu s\u00fcrecin ABD\u2019siz devam\u0131 konusunda fikir jimnasti\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131na da tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n Buna il\u00e2ve olarak, ilgili \u00fclkeler aras\u0131nda en az\u0131ndan bir di\u011fer alternatif olarak, TPPA\u2019n\u0131n yerine ikame edilecek ikili serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmas\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131n\u0131yor. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu husus, TPPA g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri i\u00e7in kaydedilen son be\u015f y\u0131ldaki haz\u0131rl\u0131klar ve bunlar\u0131n bir anda ortadan kald\u0131r\u0131lamayacak bir evreye gelmi\u015f olmas\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6lge \u00fclkelerinin ticari ve ekonomik y\u00f6nelimlerinde bir anlamda geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir yola girdiklerinin i\u015faretidir.<\/p>\n TPPA Cazibe Merkezi<\/strong><\/p>\n D\u00fcnya ekonomisinin y\u00fczde 40\u2019\u0131na, ticaret hacmi olarak 42 milyar dolara tekab\u00fcl edecek TPPA\u2019n\u0131n sadece Pasifik\u2019e k\u0131y\u0131s\u0131 olan 12 \u00fclkeyi de\u011fil, k\u00fcresel bir etkile\u015fime neden olaca\u011f\u0131n\u0131 daha \u00f6nce de dile getirdik. Bu noktada, TPPA\u2019n\u0131n prati\u011fe ge\u00e7irilmeden b\u00f6lgedeki di\u011fer \u00fclkeler nezdinde kazand\u0131\u011f\u0131 bir pop\u00fclariten de s\u00f6z edilebilir.<\/p>\n Bu \u00f6l\u00e7ekte bir etkile\u015fime yol a\u00e7acak b\u00f6ylesi bir ticari birlikten uzak kalman\u0131n getirece\u011fi endi\u015feleri ya\u015fayan b\u00f6lgede \u015fu veya bu \u015fekilde s\u00f6z sahibi olan, ancak siyasi istikrars\u0131zl\u0131klar ve y\u00f6netim bozukluklar\u0131yla \u00e7alkalanan Tayland ve Endonezya gibi \u00fclke y\u00f6netimleri de bu anla\u015fmaya en k\u0131sa s\u00fcrede taraf olman\u0131n yolunu arayacaklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde s\u00f6ylemlerine tan\u0131k olunmu\u015ftu. Hatta, ABD\u2019nin 21. y\u00fczy\u0131l genel Asya politikas\u0131 i\u00e7inde bir alan\u0131 olu\u015fturan bu ticari anla\u015fman\u0131n \u00c7in\u2019in ekonomik geni\u015flemesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmeye matuf bir vechesinin de oldu\u011fu dile getirilmi\u015fse de, \u00c7in\u2019in zamanla birli\u011fe dahil edilebilece\u011fi bile g\u00fcndemde yer alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n \u00c7in\u2019in n\u00fcfuz politikalar\u0131<\/strong><\/p>\n \u00c7in demi\u015fken\u2026 Trump\u2019\u0131n \u015fu ana kadarki duru\u015fundan taviz vermemesi ve 20 Ocak\u2019ta TPPA\u2019y\u0131 defterden silmesi durumunda \u00c7in\u2019in bu geli\u015fme kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l bir rol tak\u0131naca\u011f\u0131 da merak konusu. Yukar\u0131da dile getirildi\u011fi \u00fczere, \u00c7in y\u00f6netimi her \u015fey yolunda gitmesi halinde, s\u00fcre\u00e7te TPPA\u2019ya dahil edilmeyi beklemek yerine kendi alternatif ticaret politikas\u0131n\u0131 zaten olu\u015fturma pe\u015finde. Orta Asya \u00fczerinden Avrupa\u2019ya uzanacak tarihi kara \u0130pek Yolu projesine paralel olarak, bir yandan Pekin\u2019i Singapur\u2019a ba\u011flayacak demiryolu ile \u00f6te yandan gene tarihi deniz \u0130pek Yolu projelerini ayn\u0131 anda g\u00fcndemde tutmakla kalmam\u0131\u015f, bunun ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Daha \u00f6nce Cibuti\u2019de askeri \u00fcs in\u015fa s\u00fcreci ve ge\u00e7en hafta da Etiyopya ve Cibuti ile olan askeri i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmalar\u0131 \u00c7in\u2019in hedefinde Hint Okyanusu\u2019nun do\u011fusundan bat\u0131s\u0131na uzanan geni\u015f su yolu g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda bir mega proje oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bu projenin ara katmanlar\u0131n\u0131 ise, karadan Myanmar\u2019\u0131n Bat\u0131s\u0131nda Arakan Eyaleti \u00fczerinden denize inme, ard\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca Banglade\u015fte sahil \u015feridi \u00fczerinde yap\u0131la\u015fmada yer alma, Pakistan ve \u0130ran ile Basra K\u00f6rfezi \u00f6zelinde i\u015fbirlikleri yer al\u0131yor.<\/p>\n 2017 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda Washington\u2019dan gelecek karar hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, \u00c7in y\u00f6netimi i\u00e7in t\u0131pk\u0131 bu y\u0131l\u0131n sonbahar\u0131nda Manila\u2019dan gelen karar gibi s\u00fcpriz bir nitelik ta\u015f\u0131yacak. Bu noktada, s\u0131f\u0131r noktas\u0131ndan s\u00fcpriz bir akt\u00f6r olarak ortaya \u00e7\u0131kan Filipinler devlet ba\u015fkan\u0131 Rodrigo Duterte\u2019nin \u00c7in\u2019le yak\u0131nla\u015fma stratejisini il\u00e2n\u0131 ve bunun b\u00f6lgede yeni bir eko-politik yap\u0131lanman\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralama konusunda \u00c7in y\u00f6netimine sa\u011flayaca\u011f\u0131 avantaj gibi, ABD\u2019siz veya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir TPPA\u2019n\u0131n \u00c7in\u2019in elini g\u00fc\u00e7lendirece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n \u00a0<\/strong>Belirsizlik ya da alternatif yap\u0131lar<\/strong><\/p>\n Ancak burada dikkat \u00e7ekilmesi gereken birka\u00e7 husus bulunuyor. \u00d6rne\u011fin, bunlardan biri \u00c7in y\u00f6netimimin, rakipsizlik ortam\u0131na ve b\u00f6lge \u00fclkelerinin \u00c7in\u2019le ili\u015fkileri geli\u015ftirme ba\u011flam\u0131na ne kadar haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bir di\u011feri ise, ABD\u2019nin b\u00f6lgeden \u2018geri \u00e7ekilmesi\u2019 anlam\u0131na gelecek bir politikay\u0131 hayata ge\u00e7irmesinin b\u00f6lge \u00fclkeleri aras\u0131nda \u00f6rne\u011fin Japonya ve Avustralya gibi iki \u2018partnerin\u2019 \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yeni bir blokun tesisi. Hindistan Ba\u015fbakan\u0131 Narendra Modi\u2019nin Japonya ziyaretiyle ortaya \u00e7\u0131kma izlenimi veren b\u00f6lgenin Hindistan\u2019la yak\u0131nla\u015fma s\u00fcreci bunun tamamlay\u0131c\u0131 bir i\u015flev g\u00f6rmeye aday. Zaten Abe, Modi ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmede, Alt K\u0131ta\u2019n\u0131n bu devasa \u00fclkesini Pasifik ticaret havzas\u0131na g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde eklemlene niyetini ortaya koydu. Bu noktada, Hindistan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc \u00c7in-Hindistan rekabeti \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmekte de fayda var.<\/p>\n TPPA\u2019n\u0131n ABD\u2019nin genel d\u0131\u015f politikas\u0131 i\u00e7erisinde sadece ekonomi alan\u0131n\u0131 ilgilendirmekle kalmayan, varl\u0131\u011f\u0131 ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131na dayanan siyasi ve askeri ittifak alanlar\u0131yla da \u00f6rt\u00fc\u015fen\/desteklenen y\u00f6nleri bulunuyor. Bu anlamda, Trump ve \u00e7evresinin ulusal siyasette k\u0131sa vadeli g\u00fc\u00e7 tesisi i\u00e7in TPPA\u2019y\u0131 olumsuzlayarak ara\u00e7salla\u015ft\u0131rsa da, yeni y\u00f6netimin ABD\u2019nin bu y\u00fczy\u0131lda Asya-Pasifik hakimiyetine nas\u0131l yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 konusu giderek daha \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n