{"id":1030,"date":"2012-03-18T04:59:00","date_gmt":"2012-03-18T04:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost:8080\/ini\/?p=353"},"modified":"2012-03-18T04:59:00","modified_gmt":"2012-03-18T04:59:00","slug":"dunden-bugune-patani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/dunden-bugune-patani\/","title":{"rendered":"D\u00fcnden Bug\u00fcne Patani"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Mehmet Ozay                                                                                                          <\/b>2 A\u011fustos 2011<\/div>\n
Patani\u2019yi bizim i\u00e7in \u00f6nemli k\u0131lan husus G\u00fcneydo\u011fu Asya \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli merkezlerinden biri olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Bu ba\u011flamda, Patani\u2019nin tarihi, t\u0131pk\u0131 di\u011fer Malay Sultanl\u0131klar\u0131 gibi, 16. y\u00fczy\u0131la kadar uzan\u0131yor. \u00d6te yandan, Patani topraklar\u0131 Hint-\u00c7in b\u00f6lgesi ile Malaka Bo\u011faz\u0131 \u00e7evresinde yayg\u0131nl\u0131k g\u00f6steren Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kesi\u015fme noktas\u0131 olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc dikkat \u00e7ekiyor. Patani\u2019nin Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n kuzeyinde giderek daralan ve nihayetinde kadim Khemer k\u00fclt\u00fcr havzas\u0131na uzanan co\u011frafya\u2019da, bug\u00fcnk\u00fc Tayland\u2019\u0131n g\u00fcneyinde bulunuyor. Bu nedenle, Patanili Malay M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 bir \u00f6nem arz ediyor. Patani\u2019nin Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n A\u00e7e, Malaka, Cohor, Banten gibi \u00f6nemli limanlar \u015fehirlerinde kurulu \u0130slam Sultanl\u0131klar\u0131 ile birlikte an\u0131lmas\u0131na sa\u011flayan temel unsur, bug\u00fcn de etkisinin devam etti\u011fi g\u00f6r\u00fclecek \u015fekilde, Tayland K\u00f6rfezi\u2019ne veya tarihi \u00f6nemine binaen ifade edilecek olursa, \u00c7in Denizi\u2019ne a\u00e7\u0131lan sahil \u015feridi \u00fczerindeki yerle\u015fim yerlerini kapsamas\u0131d\u0131r. Daha \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6nemden itibaren, yakla\u015f\u0131k 5. y\u00fczy\u0131l, etkisini g\u00f6steren bu hususiyet nedeniyle Patani\u2019nin bu sahil \u015feridi \u00fczerindeki varl\u0131\u011f\u0131, \u015fehrin eski ad\u0131nda da gizli: \u2018Bandar Patani\u2019. T\u0131pk\u0131 A\u00e7e\u2019nin liman ba\u015fkenti Bandar A\u00e7e gibi. Bu liman \u015fehri olgusu, bir yandan Filipinlerin G\u00fcneyi, Borneo ve Cava Adalar\u0131 gibi Malay k\u00fclt\u00fcr havzas\u0131 ile etkile\u015fimi kadar, \u00c7in ile deniz ticareti ger\u00e7ekle\u015ftiren Hint ve Arap t\u00fcccarlar\u0131n b\u00f6lgeye \u015fu veya bu \u015fekilde n\u00fcfuzunu da akla getirmektedir. <\/div>\n
Patani ile \u00c7in denizi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131ya dair bizzat ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tecr\u00fcbeyi aktarman\u0131n yeridir. Ziyaret etme f\u0131rsat\u0131 da buldu\u011fumuz, Patani ad\u0131yla mevcut \u015fehre alt\u0131 kilometer mesafede, \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011fu s\u00f6ylenen tarihi Kresik Camii\u2019nin bulundu\u011fu mevki -ki buras\u0131 ayn\u0131 zamanda Kampung Kresik ad\u0131yla da an\u0131l\u0131yor-, \u00c7in Denizi\u2019ne yakla\u015f\u0131k 30 km. mesafede. Bu cami gibi, eski bir yap\u0131n\u0131n sahile daha yak\u0131n bir mevkide oldu\u011funu ayr\u0131ca, bu b\u00f6lgenin eski Sultanl\u0131k merkezi oldu\u011funu \u00f6\u011frendik. Kresik Camii\u2019nin yan\u0131 ba\u015f\u0131nda y\u00fckselen bir \u00c7in mezar\u0131 ise ilk bak\u0131\u015fta hayrete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. \u00c7in mezarlar\u0131 \u00f6nde geni\u015f\u00e7e bir ta\u015f blok ard\u0131nda kubbemsi bir y\u00fckselti \u015feklindedir. Kresik\u2019deki mezar ise kubbesinin y\u00fcksekli\u011fi ile dikkat \u00e7ekiyor. Bu mezar Patani Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda ilk top d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftiren M\u00fcsl\u00fcman bir \u00c7inli olan Lim Toh Khiam\u2019a ait. Uzun hik\u00e2ye vesselam\u2026 Tarihi yap\u0131lar demi\u015fken, \u015fehrin merkezindeki \u00f6nemli mezarl\u0131k \u2018Perkuburan To\u2019ay\u2019y\u0131 ve in\u015fa tarihi Hicri 1252 olarak verilen \u2018Masjid Raja Patani\u2019yi de zikredelim. <\/div>\n
Patani Sultanl\u0131\u011f\u0131, sadece bug\u00fcnk\u00fc d\u00f6rt \u2013asimilasyonun yo\u011fun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Satun\u2019u da dahil edersek be\u015f- eyeletle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Bu anlamda, bug\u00fcnk\u00fc Malezya\u2019n\u0131n kuzey ve do\u011fu eyaletlerini te\u015fkil eden Kedah, Kelantan, Terengganu da ayn\u0131 sosyo-k\u00fclt\u00fcrel havza i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmelidir. Bug\u00fcnse yayg\u0131n olarak Patani ad\u0131yla bilinen b\u00f6lge \u2013Patani eyaletinden ay\u0131rt etmek i\u00e7in Patani Raya olarak da adland\u0131r\u0131lan ve Tayland\u2019\u0131n Malezya ile s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 te\u015fkil eden G\u00fcney b\u00f6lgesindeki be\u015f eyaletten -Songkla, Narativa, Patani, Yala ve Satun- olu\u015fuyor. Bat\u0131\u2019da Bengal K\u00f6rfezi\u2019ne bakan Satun\u2019da n\u00fcfusun hemen hemen y\u00fczde ellisinin asimile olmas\u0131 ile di\u011fer d\u00f6rt eyaletten ayr\u0131l\u0131yor. Patani\u2019nin, tarihte Malezya\u2019n\u0131n sadece Kuzey ve Do\u011fu eyaletleri ile de\u011fil, Cohor gibi \u00f6nemli bir Sultanl\u0131k ile de ba\u011f\u0131 oldu\u011funu dair somut bir delile ula\u015f\u0131y\u0131yoruz. Patani\u2019de Kresik Camii\u2019nin hemen kar\u015f\u0131s\u0131ndaki bir yap\u0131da Cohor tarihinin \u00f6nemli bir ismi olan Hang Tuah\u2019\u0131n ad\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Burada yaz\u0131l\u0131 bilgiye g\u00f6re, Hang Tuah tasavvuf e\u011fitimi i\u00e7in Patani\u2019deki bir y\u0131l kalm\u0131\u015f. Patani tarihine dair otantik bilgilere Hikayat Patani adl\u0131 eserde rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. Kimler yok ki, Patani tarihinde: erken d\u00f6nemlerde Ayuttha Krall\u0131\u011f\u0131 ve kadim \u00c7in Hanedanl\u0131klar\u0131; ard\u0131ndan Portekizliler, Hollandal\u0131lar, ve nihayet \u0130ngilizler\u2026 Akif Emre\u2019nin bir yaz\u0131s\u0131nda k\u0131saca de\u011findi\u011fi, hususiyetle \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken Patanili kad\u0131n sultanlar konusunu bil\u00e2hare ele alaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirtelim. <\/div>\n
II. Abd\u00fclhamit ve \u015eeyh Ahmet Patani <\/b><\/div>\n
Patanililer i\u00e7in gurur kayna\u011f\u0131 niteli\u011findeki geli\u015fmelerin biri 19. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fiyor. 19. y\u00fczy\u0131l ikinci yar\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f \u00f6rne\u011fin, \u015eeyh Ahmed Patani, \u015eeyh Davud Patani gibi Patanili alimlerin etkileri bug\u00fcne kadar uzan\u0131yor. S\u00f6z alimlerden a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, \u00f6zellikle \u015eeyh Ahmed Patani \u00fczerinde az da olsa durmakta fayda var. D\u00f6neminin Mekke\u2019deki en \u00f6nemli Malay alimleri aras\u0131nda zikredilen Ahmed Patani, II. Abd\u00fclhamit ile kurdu\u011fu ileti\u015fimin ve ald\u0131\u011f\u0131 deste\u011fin neticesinde Malay d\u00fcnyas\u0131na ait Malayca eserlerin Ortado\u011fu\u2019da yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. B\u00f6ylece, Arap\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e (Osmanl\u0131ca) eserlerin ard\u0131ndan, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir toplulu\u011fu olarak dikkat \u00e7eken Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ana dili Malayca eserlerin, Malay Tak\u0131madalar\u0131\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda varl\u0131k g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131. Bu ba\u011flamda, 1885 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da yay\u0131nlanan Malay eserleri ayr\u0131 bir inceleme konusu olarak g\u00fcndemimizi te\u015fkil ediyor. Ahmed Patani, bu eserler aras\u0131nda en \u00f6nemlisi kabul edilebilecek olan \u2018Tarjuman al-Mustafid\u2019i 19. y\u00fczy\u0131lda tahsis eden ilk ki\u015fi. \u0130kinci tashih ise \u0130dris el-Kelantan\u00ee ve Tok Davud Katip l\u00e2kab\u0131yla \u00fcnl\u00fc Davud el-Kelantan\u00ee taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. Malay d\u00fcnyas\u0131nda tarihte ya\u015fanm\u0131\u015f etkile\u015fimlere \u00f6rnek olmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u015fu hususa de\u011finmekte fayda var. Patanili \u015eeyh Ahmed Patani, A\u00e7e\u2019de \u2018ke\u015ffetti\u011fimiz\u2019 ve hakk\u0131nda bir makale kaleme ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015eeyh Davud Bin A\u011fa \u0130smail Bin A\u011fa Mustafa el-Cav\u00ee el-Rum\u00ee\u2019nin neslinden geliyor. Ayn\u0131 zamanda, bu ailenin bir kolunun da Kelantan\u2019da oldu\u011funu ve bug\u00fcn halen hayatta olan Cikgu Hac\u0131 Wan Hatice Haji Wan Abdulkadir\u2019i gezimiz s\u0131ras\u0131nda ziyaret ederek kendisine konuk olduk. E\u015fiyle uzun y\u0131llar bir yetimhane i\u015fleten Hatice Han\u0131m, e\u015finin birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce vefat\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yetimlerle ilgili kurumun idaresini s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ediyor. Hatice Han\u0131m, bu kurumda sadece Kelantan ve Patani\u2019den de\u011fil, zaman zaman Kambo\u00e7yal\u0131 yetimleri de konuk ettiklerini s\u00f6yledi\u011finde hem \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor hem de kendisini tebrik ediyoruz. <\/div>\n
Gezimiz s\u0131ras\u0131nda, Ahmed Patani ile ilgili bir di\u011fer ilgin\u00e7 bir ba\u011flat\u0131ya da burada yer verelim. A\u015fa\u011f\u0131da ad\u0131ndan bir ba\u015fka vesile ile zikredece\u011fimiz bir Pondok hocas\u0131 olan \u0130smail Sepanjang\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fclakat s\u0131ras\u0131nda birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce kendisini, II. Abd\u00fclhamit\u2019in torunu oldu\u011funu s\u00f6yleyen bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn ziyaret etti\u011fini ifade etti. Bu ziyaretin nedeni ise, s\u00f6z konusu ki\u015finin, bir \u015fekilde II. Abd\u00fclhamit ile Ahmet Patani aras\u0131ndaki y
\naz\u0131\u015fmalardan birine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu ama\u00e7la Patani\u2019de Ahmet Patani\u2019nin neslinden birilerini bulmak amac\u0131yla geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. Tecr\u00fcbelerimizden hareketle zaman zaman de\u011findi\u011fimiz \u00fczere, kimi \u00e7evrelerin bu t\u00fcr ba\u011flant\u0131lar\u0131 kullanarak \u2018n\u00fcfuz giri\u015fimleri\u2019 oldu\u011fundan Abd\u00fclhamit\u2019in \u2018ger\u00e7ek\u2019 torununun Patani\u2019ye gidip gitmedi\u011fine biraz \u015f\u00fcpheyle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da belirtelim. <\/div>\n
Baba Davud\u2019un 17. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda A\u00e7e\u2019de kaleme ald\u0131\u011f\u0131 tahmin edilen k\u00fc\u00e7\u00fck rilasesi \u201cMasail al Muhtadi fi ikhwanul Mubtadi\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n A\u00e7e\u2019de dini e\u011fitimin temel a\u015famas\u0131nda halen yayg\u0131n olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekti\u011fimiz \u00fczere, Baba Davud\u2019un Kelantan ve Patani ile ba\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan bir di\u011fer \u00f6nemli g\u00f6sterge, ayn\u0131 eserin Patani\u2019de faaliyet g\u00f6steren \u2018Matbaa bin Halabi\u2019 ve \u2018an-Nahdi\u2019 adl\u0131 iki farkl\u0131 yay\u0131nevince halen yay\u0131nlan\u0131yor olu\u015fudur. Yani bu eser, t\u0131pk\u0131 bug\u00fcne kadar A\u00e7e\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra, Kelantan ve Patani\u2019de de okutuldu\u011funu veya en az\u0131ndan Malay M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 aras\u0131nda Malay diliinde kaleme al\u0131nan temel bir eser olmas\u0131 ile kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemeliyiz. B\u00f6ylece Ali Ha\u015fimi\u2019nin Masail al Muhtadi\u2019nin Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde de okutuldu\u011funa dair \u2018Bunga Rampai Revolusi dari Tanah Aceh\u2019 adl\u0131 eserinde dile getirdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sahada bizzat g\u00f6rerek teyit etmi\u015f oluyoruz. <\/div>\n
Malay Dili ve E\u011fitim Kurumlar\u0131<\/b><\/div>\n
Malay M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusu i\u00e7inde yer verilen Patani halk\u0131, Malaycan\u0131n farkl\u0131 bir diyalektini kullan\u0131yorlar. Bununla birlikte, tarihsel olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Malezya\u2019s\u0131n\u0131n kuzey ve do\u011fu eyaletlerini olu\u015fturan \u00f6zellikle Kelantan, Kedah ile yak\u0131n ba\u011flar\u0131 bir zamanlar ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda devlet olmalar\u0131na kadar uzan\u0131yor. Akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131n halen devam etti\u011fi G\u00fcney Tayland ve Kuzey Malezya aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bir di\u011fer boyutu ise dini e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n benzerli\u011fi ve alimlerin iki beldede de etkin olmalar\u0131. <\/div>\n
Budist Tayland s\u0131n\u0131rlar\u0131ndaki Patani halk\u0131 ile, halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu M\u00fcsl\u00fcman olan Malezya\u2019n\u0131n Kuzey ve Do\u011fu\u2019sundaki eyaletlerle ili\u015fkisi bug\u00fcn dahi neredeyse hemen her alanda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu ba\u011flar\u0131n en \u00f6nemli arterini ise \u0130slami e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile bu kurumlar\u0131n birbirleri ile olan organik ilintisinde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Ayr\u0131ca, yukar\u0131da k\u0131saca yer verdi\u011fimiz Ahmet Patani gibi 19. y\u00fczy\u0131l alimlerin varl\u0131\u011f\u0131 sadece Patani\u2019de de\u011fil, Kelantan, Kedah ve Terengganu\u2019da da hissediliyor.<\/div>\n
Bug\u00fcn de Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n geleneksel \u0130slami e\u011fitim kurumlar\u0131ndan olan Pondoklar\u0131n \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rler nedeniyle Patani\u2019de asli hususiyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmesi, Malezya\u2019n\u0131n \u00f6zellikle Kuzey ve Do\u011fu B\u00f6lgesinde ihtiya\u00e7 duyulan dini \u00f6\u011fretim kadrolar\u0131n\u0131n Patani\u2019den sa\u011flanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 gibi, bunun bir ba\u015fka versiyonu olarak al\u0131nacak \u015fekilde, Malezya\u2019dan dini \u00f6\u011fretimlerini s\u00fcrd\u00fcrmek amac\u0131yla \u00f6\u011frencilerin Patani\u2019deki Pondoklara ra\u011fbet ettikleri bir vak\u0131a. Arada baz\u0131 farklar yok de\u011fil. \u00d6rne\u011fin bu farklar\u0131n ilki Pondok\u2019u y\u00f6neten alimlere verilen isimde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Patani\u2019de \u2018Babo\u2019 lakab\u0131yla an\u0131lan alimler, Kelantan\u2019da \u2018Tok Guru\u2019 olarak de\u011fi\u015fiyor. Asli hususiyetlerini devam ettirmelerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc Babo\u2019lar\u0131n Kelandan\u2019daki \u00fcnleri an\u0131lmaya de\u011fer.  <\/div>\n
Pondoklardan s\u00f6z a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, Patani\u2019deki e\u011fitim kurumlar\u0131na k\u0131saca g\u00f6z atal\u0131m. 20. y\u00fczy\u0131l boyunca \u015fu veya bu \u015fekilde merkezi Bangkok y\u00f6netimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen m\u00fccadelenin yan etkilerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc Patani\u2019de e\u011fitim yara alan kurumlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Resmi olarak tan\u0131nmayan ve say\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7 y\u00fcz ila d\u00f6rt y\u00fcz aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi ifade edilen pondoklar Patani\u2019nin geleneksel dini e\u011fitim kurumlar\u0131 olarak -kimi zorluklara ra\u011fmen- bug\u00fcn de varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Halk\u0131n ba\u015fta zek\u00e2t olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli yard\u0131mlar\u0131 ile varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bu kurumlar, y\u00fczy\u0131llarca ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 ile biliniyorlar. Kimi me\u015fhur pondoklar\u0131n say\u0131s\u0131 bini bulan \u00f6\u011frencileri be\u015f il\u00e2 onbe\u015f y\u0131l aras\u0131nda de\u011fi\u015fen s\u00fcrelerle e\u011fitimlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. Aileler k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na dini e\u011fitimi kendi evlerinde vermeyi uygun g\u00f6r\u00fcrken, az da olsa kimi Pondoklar\u0131n k\u0131z \u00f6\u011frencilere e\u011fitim verdi\u011fine tan\u0131k olduk. Pondoklar\u0131 bitirenler camilere imam olarak atand\u0131\u011f\u0131 gibi, bu okullarda veya a\u00e7t\u0131klar\u0131 kendi pondoklar\u0131nda hocal\u0131k da yapabiliyorlar. \u0130mk\u00e2n\u0131 olanlar ise b\u00f6lge halk\u0131 i\u00e7in \u00fcn\u00fc halen devam eden M\u0131s\u0131r\u2019daki al-Azher ve Yemen\u2019deki dini e\u011fitim kurumlar\u0131nda \u00f6\u011frenim kariyerlerini devam ettiriyorlar. Patani\u2019deki Pondoklar ayn\u0131 zamanda, Malezya ve Kambo\u00e7yal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da ilgi g\u00f6sterdi\u011fi ve \u00f6\u011frenimlerini s\u00fcrd\u00fcrmesiyle de b\u00f6lge i\u00e7in ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu ortaya koyuyor. \u00d6yle ki, Ramazan ay\u0131nda Patanili hocalar \u00f6zellikle Kuzey Malezya\u2019da Perak, Kelandan, Kedah gibi eyaletlerdeki camilerde vaazlar vermeye davet ediliyorlar. Bu arada, Tayland ile Kambo\u00e7ya aras\u0131nda ya\u015fanan s\u0131cak geli\u015fmeler nedeniyle Kambo\u00e7yal\u0131 \u00f6\u011frencilerin Patani\u2019ye gelmekte s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 da bir vak\u0131a. <\/div>\n
\u00dc\u00e7 gece misafir kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir Pondok\u2019ta tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6\u011frencilerle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sohbetlerde Pondok e\u011fitimine ve Pondok\u2019daki ya\u015fama dair \u00f6nemli bilgiler ediniyoruz. Bunlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc akademik bir \u00e7al\u0131\u015fmada yay\u0131nlayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 buradan duyurmakta fayda var. \u0130lk gece, pondok\u2019un, i\u00e7inde iki yer sergisinden ba\u015fka bir \u015feyin bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u2018m\u00fctevazi\u2019 misafirhanesinde ge\u00e7irirken, di\u011fer iki geceyi, \u00f6\u011frencilerin kald\u0131klar\u0131 ve \u2018has anlam\u0131yla\u2019 pondok\u2019ta kalmay\u0131 tercih ettik. 4×2.5 mt geni\u015fli\u011findeki bu \u2018pondok\u2019 y\u0131llar boyu bir \u00f6\u011frencinin mek\u00e2n\u0131 oluyor. \u00d6zenle dizilmi\u015f kitaplar\u0131, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli k\u00f6\u015felerinden foto\u011fraflar\u0131n as\u0131l\u0131 oldu\u011fu bir b\u00f6l\u00fcm, \u00f6te tarafta \u2018kendin pi\u015fir kendin ye\u2019nin Pondok\u2019taki versiyonu diyebilece\u011fimiz k\u00fc\u00e7\u00fck bir mutfak. Ramazan ay\u0131 \u00f6ncesi \u00f6\u011frenime k\u0131sa bir s\u00fcre ara vermesi dolay\u0131s\u0131yla  bir \u00f6\u011frencinin mek\u00e2n\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131k. Bu vesile ile modern d\u00fcnyan\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 t\u00fcm a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla hisseden okurlara, Panati\u2019deki -veya benzerlerine A\u00e7e\u2019de de rastlayabilece\u011fimiz Pondok\u2019lardan birinde birka\u00e7 ay konuk olmalar\u0131n\u0131 acizane tavsiye ederim. B\u00f6ylesi bir tecr\u00fcbeden, bir \u015fey kaybedilmeyece\u011fini, aksine kaybedilen pek \u00e7ok \u2018de\u011ferin\u2019 n\u00fcvelerini yeniden ke\u015ffedilebilece\u011fini s\u00f6yleyebilirim. <\/div>\n
E\u011fitimin \u00fccretsiz oldu\u011fu Pondoklarda, ayl\u0131k be\u015fy\u00fcz ila binbe\u015fy\u00fcz Tay Baht\u2019\u0131 (yani 20 ila 60 Dolar) aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir harcama ile hayatlar\u0131n\u0131 idame ettiren \u00f6\u011frenciler, \u2018g\u00f6n\u00fcllerinden\u2019 ne koparsa hocalar\u0131na veriyorlar. Vermediklerinde de kimse onlar\u0131 kap\u0131 d\u0131\u015far\u0131 etmiyor. Ancak tek \u015fartla. Pondok\u2019taki e\u011fitimi aksatacak hi\u00e7bir davran\u0131\u015fta bulunmamak \u015fart\u0131yla. S\u0131ras\u0131 gelmi\u015fken, \u015funu da ifade edelim. A\u00e7e\u2019de \u00e7ok ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in yakinen biliyoruz. D\u0131\u015fardan gelenlerin, y\u00fczlerini ek\u015fitmekten geri kalmad\u0131klar\u0131 bu geleneksel Malay dini e\u011fitim kurumlar\u0131 hi\u00e7 san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi \u2018geri kalm\u0131\u015f\u2019 falan de\u011fil. Asl\u0131nda kimin geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulama hakk\u0131m\u0131z\u0131 bir ba\u015fka vesileye saklay\u0131p, Pondok\u2019taki ya\u015famdan birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rnek verelim. A\u00e7e\u2019de yeter miktarda tan\u0131k oldu\u011fumuz bu yeni bir s\u00f6m\u00fcrgeci tipi vasf\u0131yla hareket edenlerin kopar
\nd\u0131klar\u0131 yaygaralardan biri Pondok \u00f6\u011frencilerinin \u2018tembel\u2019 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir. Oysa bu \u00f6\u011frenciler yats\u0131 namaz\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, tropik iklimin ak\u015famdan sabaha s\u00fcren nefis ferahlat\u0131c\u0131 ortam\u0131nda \u2018pondoklar\u0131n\u0131n i\u00e7inde\u2019 t\u0131pk\u0131 \u2018ehl-i suffa\u2019 gibi kitaplar\u0131yla hemh\u00e2l olduklar\u0131ndan haberdarl\u0131klar\u0131 pek yoktur. Y\u00fczlerini ek\u015fitenler, bu saatlerde ya horul horul uyumakla veya futbol arenalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda vakit ge\u00e7irmekle me\u015fgul olduklar\u0131ndan ertesi g\u00fcn pondok sakinlerini etrafta g\u00f6rmediklerinden tembellikle su\u00e7lama hakk\u0131n\u0131 kendilerinde bulabiliyorlar. <\/div>\n
Burada \u00f6nemli bir tan\u0131kl\u0131\u011fa yer vermekte fayda var. Bu konuklu\u011fumuz s\u0131ras\u0131nda \u00f6\u011frencilerden biri bizimle bir eser payla\u015ft\u0131. \u2018Al-Maarif Al-Rabbaniyyah Bil Masail al-Falakiyyah\u2019 adl\u0131 bu eserin kapa\u011f\u0131nda bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n M\u0131s\u0131r\u2019da yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 ve m\u00fcellifinin Eski \u0130stanbul M\u00fcft\u00fcs\u00fc \u015eeyh Mahmud Arif  Efendi oldu\u011fu yaz\u0131yor. \u0130stanbul\u2019dan bir alimin Astronomi \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve M\u0131s\u0131r\u2019da yay\u0131nlanan eserinin kopyas\u0131 Patani\u2019de bir pondok\u2019ta\u2026 <\/div>\n
Kimilerinin \u2018Bir \u015feyden anlamaz\u2019 dedi\u011fi hocalar g\u00f6n\u00fcl kap\u0131lar\u0131n\u0131 ard\u0131na kadar a\u00e7m\u0131\u015f, bu kurumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirecek yeni nesilleri yeti\u015ftiriyorlar. Sabah namaz\u0131n\u0131n ard\u0131ndan misafirlerini kabul eden bu g\u00f6n\u00fcl insanlar\u0131, sadece pondoklar\u0131nda de\u011fil, uzmanl\u0131k alanlar\u0131na g\u00f6re, geni\u015f kitleleri de ilimlerinden istifade ettirecek imk\u00e2nlar\u0131 sonuna kadar kullan\u0131yorlar.  Hac\u0131 Ahmed ve \u0130smail Sepanjang, tan\u0131\u015fma f\u0131rsat\u0131 buldu\u011fumuz hocalardan baz\u0131lar\u0131. \u0130smail Sepanjang\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli konulardaki vaazlar\u0131n\u0131n CD\u2019lere haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u015fekilde kitap\u00e7\u0131larda sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olduk. <\/div>\n
Merkezi h\u00fck\u00fcmetin \u00e7e\u015fitli \u015fartlarla a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 resmi okullarda, Patani tarihi ve Malay dili e\u011fitimi yap\u0131lmazken, Tay dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc mecburiyeti s\u00f6z konusu. Ayr\u0131ca Patani tarihi nedeniyle yeni nesillerin k\u00fclt\u00fcrel dejenerasyona  ve asimilasyona tabi tutuldu\u011fu dile getirilirken, alternatif olarak a\u00e7\u0131lan ve merkezi h\u00fck\u00fcmetin maddi destek sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 Medrese ad\u0131 verilen denilen modern dini okullarda sek\u00fcler dersler kadar, din bilimlerini i\u00e7eren derslere de yer veriliyor. D\u00f6rt dilde, yani Tayca, Malayca, \u0130ngilizce ve Arap\u00e7a ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Sek\u00fcler dersler Tay ve \u0130ngilizce, \u0130slami bilimler ise Malayca ve Arap\u00e7a \u00f6\u011fretiliyor. Cuma g\u00fcn\u00fcn\u00fcn resmi tatil oldu\u011fu ve haftan\u0131n di\u011fer alt\u0131 g\u00fcn\u00fc e\u011fitimin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi bu okul mezunlar\u0131 Patani\u2019deki \u00fcniversitelere devam edebiliyorlar. Ancak bu \u00f6\u011frencilerin Bangkok\u2019daki \u00fcniversitelerde \u00f6\u011frenim g\u00f6rebilmesine olanak tan\u0131yacak merkezi h\u00fck\u00fcmetten herhangi bir fona sahip de\u011filler. Bir anlamda merkezi h\u00fck\u00fcmetin zorlamas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak hayata ge\u00e7irilen bu modern dini okullar, Tayland Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n m\u00fcfredat\u0131n\u0131 izlemesi \u015fart\u0131yla devlet yard\u0131m\u0131 da al\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 bu t\u00fcr okullara g\u00f6nderme y\u00f6n\u00fcnde tercih kulland\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <\/div>\n
Tayland\u2019da Patani b\u00f6lgesinden ba\u015fka yerlerde M\u00fcsl\u00fcman yok mu sorusu sorulabilir. Bu soruya cevab\u0131m\u0131z, olumlu, ancak \u00f6zellikle Bangkok\u2019da \u00e7e\u015fitli vesilelerle Ba\u015fkent\u2019e ta\u015f\u0131nan Malay n\u00fcfusu ile az say\u0131da Tay M\u00fcsl\u00fcmanlardan s\u00f6z edilebilir. Bu \u00e7er\u00e7evede Ba\u015fkent\u2019te M\u00fcsl\u00fcman Malaylar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu te\u015fkil etti\u011fi birka\u00e7 k\u00f6y\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ile Pondok\u2019un varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Patani \u015fehrinde \u2018Prince Songkla \u00dcniversitesi\u2019 \u0130slami Bilimler Fak\u00fcltesi medreseleri bitiren \u00f6\u011frencilerin e\u011fitimlerini devam ettirdikleri \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm olmas\u0131 ile dikkat \u00e7ekiyor. Yeni binas\u0131nda \u00f6\u011fretimi s\u00fcrd\u00fcren \u0130slami Bilimler Fak\u00fcltesi, kimi \u00fclkelerdeki vak\u0131flar ve \u00fcniversitelerle i\u015fbirli\u011fi yaparak, Patani\u2019deki e\u011fitim gerek akademik gerek maddi sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm konusunda  giri\u015fimleri bulunuyor. Bu ortamda, Patanili aileler gelecek kayg\u0131s\u0131yla \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok medrese okullara g\u00f6ndermeyi tercih ediyorlar. Ayn\u0131 zamanda, \u00fccretsiz olmas\u0131n\u0131n da bir fak\u00f6r oldu\u011funu belirtelim. Bununla birlikte, medrese t\u00fcr\u00fc okullar Tay etkisine maruz kalmas\u0131 nedeniyle yeni nesilde dejenerasyonlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 da vurgulanagelen hususlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. <\/div>\n
Malezya\u2019dan kimi kurulu\u015flar Patani\u2019deki e\u011fitim sorununa bir nebze \u00e7are olacak giri\u015fimlerini esirgemiyorlar. \u00d6rne\u011fin Satun\u2019da baz\u0131 okullara g\u00f6nderdikleri g\u00f6n\u00fcll\u00fcler ile okullardaki \u00f6\u011fretmen a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa kapatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Patani\u2019de ya\u015fayan \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle ikibinin \u00fczerinde yetim bulunuyor. Ancak bu say\u0131 \u00e7e\u015fitli kesimlerce teyit edilmeye muhta\u00e7 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yetimlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc devlet, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc M\u00fcsl\u00fcman kurumlar\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yetimhanelere yerle\u015ftirilirken, genel bir yetim projesinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da il\u00e2ve edelim. Bizlerin ya\u015famlar\u0131 ile bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma olmas\u0131 bab\u0131nda Patani\u2019de bir yetimin g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k bir dolar g\u0131da masraf\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlatal\u0131m. <\/div>\n
K\u00f6kleri 16. y\u00fczy\u0131la uzanan ve bug\u00fcn Budist Tay merkezi y\u00f6netiminin siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel bask\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, dini ve k\u00fclt\u00fcrel aidiyetlerini devam ettirme m\u00fccadelesi veren Patanililer tarihleri kadar, \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafya ile de zengin bir halk. \u0130htiya\u00e7 duyduklar\u0131 ba\u015fka tek \u015fey ise \u2018\u00d6zg\u00fcr\u2019 bir ya\u015fam. Bunu verebilecek olan varsa, buyursun. Yoksa kimse bu g\u00fczel insanlara \u2018din ve k\u00fclt\u00fcr ithaline\u2019 yeltenmesin. <\/div>\n
(Not: Bu yaz\u0131y\u0131, Patani d\u00fcnyas\u0131na \u2018yolumu a\u00e7an\u2019 merhum Hac\u0131 Wan Muhammad Shaghir Abdullah\u2019a atfediyorum.) <\/div>\n

http:\/\/www.dunyabulteni.net\/?aType=haber&ArticleID=169090<\/b><\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay                                                                                                          2 A\u011fustos 2011 Patani\u2019yi bizim i\u00e7in \u00f6nemli k\u0131lan husus G\u00fcneydo\u011fu Asya \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli merkezlerinden biri olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Bu ba\u011flamda, Patani\u2019nin tarihi, t\u0131pk\u0131 di\u011fer Malay Sultanl\u0131klar\u0131 gibi, 16. y\u00fczy\u0131la kadar uzan\u0131yor. \u00d6te yandan, Patani topraklar\u0131 Hint-\u00c7in b\u00f6lgesi ile Malaka Bo\u011faz\u0131 \u00e7evresinde yayg\u0131nl\u0131k g\u00f6steren Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-1030","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-patani"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1030"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}